Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
znamię (daw.) — znak. [przypis edytorski]
znamię miesiąca — znak księżyca; dokładnie: półksiężyca, używany przez wyznawców islamu. [przypis edytorski]
znamię (starop.) — znak, oznaka. [przypis edytorski]
znamię — tu: sztandar. [przypis edytorski]
znamię — tu: znak, odznaka. [przypis edytorski]
znamię — tu: znak. [przypis edytorski]
znamię — tu: znak; wejść pod znamię: wejść w służby. [przypis edytorski]
znamię (z ros. znamja) — sztandar. [przypis edytorski]
znamy go tylko ze streszczenia we wspomnieniach ks. Eugeniusza — Iz proszłago, s. 83–87. [przypis autorski]
Znamy (…) Parthenius — [Winkelmann,] Historia sztuki, I, s. 136. [przypis redakcyjny]
znamy swe szkatuły — troszczymy się tylko o swe zbiory (pieniężne). [przypis edytorski]
Znane mi dobrze Witolda umowy (…) — cała mowa Litawora jest wiernym obrazem tego, co podówczas w Litwie udzielni książęta o Witołdzie myślili. [przypis autorski]
Znane z dróg ciasnych genueńskie skały — W oryginale wspomina poeta dwa przejścia najtrudniejsze w skalistych górach Genui: Lerici i Turbia. Pierwszy krok na drodze prowadzącej do zupełnego wyzwolenia duszy od zmaz grzechowych zwykle jest trudny. Rozum sam o własnej sile, niekierowany wiarą po tej drodze postępuje jak zbłąkany podróżny, krokiem chwiejącym się i niepewnym. [przypis redakcyjny]
znany jest jak zły szezlong (żart.) — przekręcone powiedzenie „znać kogoś jak zły szeląg” (tzn. znać dobrze czyjeś wady), w którym ostatnie słowo zostało zastąpione podobnym brzmieniowo; szeląg: srebrna moneta, szezlong (z fr. chaise longue) rodzaj kanapy a. wydłużonego fotela z podparciem pod nogi do odpoczynku w pozycji półleżącej. [przypis edytorski]
znanych ze sztuk Plautowskich tzw. „dobrych heter” — por. G. Przychocki, Plautus, Kraków, 1925, s. 353 i nast. [przypis tłumacza]
znanym całemu światu — od czasu Prowincjałek Pascala. [przypis tłumacza]
znarowić się — spowodować, że ktoś stał sie zuchwały i samowolny. [przypis edytorski]
znarowić — uczynić konia nieposłusznym, narowistym. [przypis edytorski]
znarowiony — o koniu: trudny do prowadzenia. [przypis edytorski]
znarowiony — taki, który stał się narowisty, tj. krnąbrny, nieposłuszny. [przypis edytorski]
znasz-li (daw.) — czy znasz; dziś popr. pisownia: znaszli. [przypis edytorski]
Znasz-li ten kraj, gdzie cytryna dojrzewa — początek wiersza Mickiewicza Wezwanie do Neapolu, będącego przekładem utworu Goethego Kennst du das Land, wo die Zitronen blühn. [przypis edytorski]
Znasz-li ten kraj, gdzie cytryna dojrzewa, Pomarańcz blask… — wiersz ten (Kennst du das Land…) zainspirował Adama Mickiewicza do stworzenia polskiej przeróbki, zatytułowanej Do. H. Wezwanie do Neapolu. [przypis edytorski]
Znasz-li ten kraj, gdzie cytryna dojrzewa… — z przeróbki Mickiewicza mogło w tej pieśni pozostać zaledwie kilka wierszy, gdyż szło o wierne odtworzenie oryginału. [przypis tłumacza]
Znasz-li ten kraj?… — w wydaniu źródłowym figuruje 55 ilustracji. W niniejszym wydaniu ich podpisy podano w odpowiednich miejscach w przypisach. [przypis edytorski]
Znasz takie moje postępki? — to jest, żebym postępował jak stręczyciel, przyprowadzał np. jakąś dziewczynę do kogoś i namawiał do nawiązywania stosunków miłosnych. [przypis tłumacza]
znasz wszelkie lubczyki w ludzkich stosunkach — środkami zyskiwania miłości są podane przez Chajrekratesa sposoby postępowania z ludźmi. [przypis tłumacza]
znasz (z ros.) — wiesz. [przypis edytorski]
znaszać (daw.) — prawdop.: zestawiać. [przypis edytorski]
znaszli — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy znasz. [przypis edytorski]
znaszże — czy znasz. [przypis edytorski]
znaszże — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy znasz. [przypis edytorski]
znat' nie znaju, wiedat' nie wiedaju (ros.) — zwrot przysłowiowy; sens w poprzednich słowach tekstu polskiego. [przypis redakcyjny]
znawczy — przymiotnik od: znawca. [przypis edytorski]
znayduie sposób do życia i widzi los swóy pomyślnieyszy w rozpuście — widzieć często można (mówi P. Mercier) sześć koni ubranych w piękne szory i karetę wyborną. Idący piechotą rozstępuią się na dwie strony i patrzą, kto przeieżdza. Rzemieślnicy z pracy rąk swoich żyiący zdeymuią czapki i nisko się kłaniaią. Ktoż to był? Osoba rozwiązłego życia. [przypis autorski]
znerwowany — dziś: zdenerwowany. [przypis edytorski]
znękany — udręczony. [przypis edytorski]
znękany — zmęczony, wyczerpany. [przypis edytorski]
znicestwienie (daw.) — unicestwienie, zniszczenie. [przypis edytorski]
znicestwienie — dziś: unicestwienie. [przypis edytorski]
Znicz (mit. litewska) — święty ogień, bóg ognia. [przypis edytorski]
Znicz — w pogańskiej kulturze litewskiej święty ogień a. kapłan go pilnujący. [przypis edytorski]
Znicz — w pogańskiej kulturze Litwy święty ogień (bóg ognia) a. kapłan pilnujący ognia. [przypis edytorski]
znidzie (starop. forma) — zejdzie; tu: znajdzie. [przypis edytorski]
znidź — dziś: zejdź. [przypis edytorski]
Zniechęcić się można do wszystkiego… Gdy usuwa się nam z rąk fatalnie. I to może nasze wielkie szczęście!! — Magdalena robi tu aluzję do miłości Szeligi ku niechętnej mu Hrabinie. [przypis redakcyjny]
zniechluić (neol.) — pobrudzić, oszpecić, uczynić niechlujnym. [przypis edytorski]
zniemczyli nazwisko Nickich herbu Radwan na Nietzsche — Dokładnie zbadał całą tę sprawę pochodzenia Nietzsche-Nickiego archiwalnie pan Szarlitt. [przypis autorski]
zniemożenie — bezsilność. [przypis edytorski]
Znienackaś ty wyskoczył — inaczej: znienacka ty wyskoczyłeś (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]
znienagła (starop.) — powoli, stopniowo. [przypis edytorski]
znienagła (starop.) — powoli, stopniowo. [przypis edytorski]
znienagła (starop.) — z wolna, powoli, stopniowo, niepostrzeżenie. [przypis edytorski]
znienawidziany — dziś: znienawidzony. [przypis edytorski]
Znienawidzono jego politykę nie tyle dla tego, co jest w niej straszne i fałszywe, jak dla tego, co w niej słuszne i prawdziwe — zobaczcie, między innymi, w liście Grotiusa do brata z 14 kwietnia 1643 r. to, co ten uczony człowiek pochwala, a co gani w księdze De Cive. Co prawda, skłonny do pobłażliwości, wydaje się przebaczać autorowi to, co w nim dobrego, przez wzgląd na to, co w nim złego; nie wszyscy jednak są tak łaskawi. [przypis autorski]
znieruchomić — dziś: unieruchomić kogoś a. coś. [przypis edytorski]
znieruchomić (przestarz.) — unieruchomić. [przypis edytorski]
znieruchomione — dziś raczej: znieruchomiałe. [przypis edytorski]
zniesie — tu: przyniesie, dostarczy. [przypis edytorski]
zniesienie wszystkich stanów — Wyraz „stan” użyty tu w historycznym znaczeniu stanu w państwie feudalnym, stanu z określonymi i ograniczonymi przywilejami. Rewolucja burżuazyjna zniosła stany wraz z ich przywilejami. Burżuazyjne społeczeństwo zna już tylko klasy. Zatem jest się w sprzeczności z historią, oznaczając proletariat jako „stan czwarty” (Przypis F. Engelsa do przekładu niemieckiego). [przypis redakcyjny]
zniesion — tu: zwyciężony, pobity. [przypis edytorski]
zniesiony (daw.) — pokonany. [przypis edytorski]
zniesławionej — hebr. חֲלָלָה (chalala): dosł. sprofanowana, zeświecczona, Raszi uczy: to kobieta urodzona w wyniku związku, który jest zakazany kohenom, choć nie innym Żydom. Kobieta traciła także prawo do poślubienia kohena gdy wcześniej była żoną w małżeństwie zakazanym dla kohenów, zob. Raszi do 21:7 [2]. [przypis tradycyjny]
zniesławionej — hebr. חֲלָלָה (chalala): dosł. sprofanowana, zeświecczona, zob. przypis do 21:7. [przypis edytorski]
zniesło (daw.) — dziś popr. forma: zniosło. [przypis edytorski]
znieść (daw.) — pokonać. [przypis edytorski]
znieść (daw.) — pokonać, zniszczyć. [przypis edytorski]
znieść musiałam dzieckiem — dziś: (…) jako dziecko. [przypis edytorski]
znieść się (daw.) — spotkać się celem uzgodnienia rozbieżności. [przypis edytorski]
znieść się (starop.) — spotkać się, połączyć się. [przypis edytorski]
znieść się z kim (daw.) — skontaktować się z kim; spotkać się z kim. [przypis edytorski]
znieść się z kim (daw.) — złączyć się z kim, sprzymierzyć się z kim. [przypis edytorski]
znieść (starop.) — zniszczyć. [przypis redakcyjny]
znieść — tu: pokonać. [przypis edytorski]
znieść — tu: pokonać, rozgromić. [przypis edytorski]
znieśmiertelnić — dziś: unieśmiertelnić. [przypis edytorski]
znieśże — konstrukcja z partykułą -że w funkcji wzmacniającej. [przypis edytorski]
zniewagę z powodu ślepoty — kalectwo dziecka uważano dawniej za hańbiące, szczególnie w rodzinie książęcej. [przypis edytorski]
znieważy — hebr. מְחַלְלֶיהָ (mechaleleha) od słowa חוֹל (chol): rzecz powszednia, piasek. „Ten kto traktuje [Szabat] jak dzień powszedni, mimo jego świętości”, Raszi do 31:14 [3]. [przypis tradycyjny]
znieważy — μιαίνει (Niese), μολύνει (Dindorf). [przypis tłumacza]
znieważyłeś! — to wyrażenie może odnosić się do Reubena, zob. Bechor Szor do 49:4 lub do samego Jakuba, zob. Ramban do 49:4; a nawet do Boskiej obecności: «wtedy zhańbiłeś Tego, który unosił się nad moim łożem: czyli Szechinę, która stale przebywała ponad nad łożem [Jakuba]», zob. Raszi do 49:4. «Od dnia gdy znieważyłeś…, moje łoże zostało usunięte ode mnie [zaprzestałem obcowania z moimi żonami]», zob. Ibn Ezra do 49:4. [przypis edytorski]
zniewierzać się (starop.) — zawieść zaufanie; sprzeniewierzyć się. [przypis edytorski]
zniewolić się (starop.) — zaprzedać [się] jak w niewolę. [przypis redakcyjny]
zniewolić (starop.) — [tu:] zrobić niewolnikiem. [przypis redakcyjny]
znijdzie — zejdzie. [przypis edytorski]
znijdź (daw.) — zejdź. [przypis edytorski]
znijście (daw.) — zejście. [przypis edytorski]
znijście (daw.) — zejście. [przypis edytorski]
znijście — dziś: zejście. [przypis edytorski]
znijść (daw.) — przyjść. [przypis edytorski]
znijść (daw.) — zejść. [przypis edytorski]
znijść — daw. zejść. [przypis edytorski]
znijść — dziś: zejść. [przypis edytorski]
znijść się (daw.) — zejść się. [przypis edytorski]
znijść się — dziś popr.: zejść się. [przypis edytorski]
znijść — zejść. [przypis edytorski]
znikać (starop.) — unikać. [przypis redakcyjny]
znikanie w mowie, a często i w piśmie, końcowego e — klasycznym przykładem jest samo nazwisko Shakespeare, w którym tradycyjnie zachowuje się w pisowni -e końcowe, mimo że wyraz tworzący jego drugą część (spear: włócznia) to -e utracił. Pierwszą część stanowi czasownik to shake (wstrząsać). Sam poeta podpisywał się Shakspere, w jednym wypadku tylko poprawniej. [przypis tłumacza]
znikcemniały (gw.) — znikczemniały. [przypis autorski]
znikczemniały — taki, który popadł w nikczemność. [przypis edytorski]
