Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | czeski | dopełniacz | dawne | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 9640 przypisów.
molinas — suteptas moliu, moliuotas. [przypis edytorski]
molinista — zwolennik molinizmu: koncepcji teologicznych hiszpańskiego jezuity, Ludwika Moliny (1535–1600) na temat relacji pomiędzy wolną wolą a Bożą łaską, propagowanych przez francuskich jezuitów; w obronę jansenizmu i polemikę przeciw zwalczającym ich molinistom zaangażował się m.in. Blaise Pascal, pisząc Prowincjałki. [przypis edytorski]
moliniści — molinistami zwano pierwotnie tylko tych jezuitów, którzy podzielali naukę o łasce (patrz List II) Moliny. Ponieważ jednak, w sporze przeciw jansenistom cały zakon opowiedział się przy nauce Moliny, nazywano ogólnie molinistami jezuitów jako przeciwników jansenistów. [przypis tłumacza]
molinizm — koncepcja teologiczna jezuity D. L. Moliny, dotycząca Bożej łaski i wolnej woli. [przypis edytorski]
molinizm — koncepcja teologiczna jezuity D. L. Moliny, dotycząca Bożej łaski i wolnej woli. [przypis edytorski]
molinizm — teoria hiszpańskiego jezuity, Ludwika Moliny (1535–1600) na temat wolnej woli i łaski, propagowana przez fr. jezuitów, w opozycji do jansenizmu. [przypis edytorski]
moliri (łac.) — wyrządzić. [przypis redakcyjny]
Moll, Albert (1862–1939) — niemiecki lekarz psychiatra i seksuolog, jeden z twórców seksuologii. [przypis edytorski]
Moll, Herman (ok. 1654–1732) — kartograf i wydawca, jego pochodzenie nie jest dokładnie znane; autor map m.in. do Przypadków Robinsona Crusoe Daniela Defoe i Podróży Guliwera Jonathana Swifta. [przypis edytorski]
Moll, Otto (1915–1946) — szef krematoriów w Auschwitz-Birkenau, zbrodniarz nazistowski. [przypis edytorski]
mollakowie — mahometańscy kapłani, którzy zwołują wiernych do modlitwy. [przypis tłumacza]
molle cor (łac.) — miękkie serce; określenie z Owidiusza, Listy znad Morza Czarnego (Epistulae ex Ponto) ks. I, III 32. [przypis edytorski]
molli fugies anhelitu (łac.) — umkniesz z zapartym oddechem (Horacy, Pieśni I 15, 31; tłum. Józef Zawirowski) [przypis edytorski]
Molliter (…) laborem — Horatius, Satirae II, 2, 12. [przypis tłumacza]
mollities (łac.) — miękkość. [przypis redakcyjny]
mollusk (ang.) — mięczak. [przypis tłumacza]
molluski (fr. mollusques, z łac. molluscus: miękki) — mięczaki, typ zwierząt, do którego należą m.in. ślimaki, małże, ośmiornice; mięczaki morskie wykopywane jako skamieniałości przewodnie (amonity, belemnity) służą do określania wieku skał. [przypis edytorski]
molo eventu (łac.) — ze złym skutkiem. [przypis redakcyjny]
Moloch a. Molech — chtoniczne bóstwo fenickie i kananejskie, jeden z demonów. [przypis edytorski]
Moloch (bibl.) — pogański bóg bogactwa. [przypis edytorski]
Moloch — bóstwo fenickie i kananejskie, któremu miano składać ofiary z ludzi, według średniowiecznej demonologii jeden z demonów. [przypis edytorski]
Moloch — fenicki bądź asyryjski (nie ammonicki) bóg, któremu składano ofiary z ludzi. [przypis edytorski]
Moloch — fenickie i kananejskie bóstwo ciemności, śmierci, ziemi i płodności. [przypis edytorski]
Moloch (mit. semicka) — bóg Fenicjan i Kananejczyków, któremu wg Biblii miano składać ofiary z dzieci; przen.: coś bezlitosnego, złego, pochłaniającego niewinne ofiary. [przypis edytorski]
Moloch (mit. semicka) — bóg Fenicjan i Kananejczyków, któremu wg Biblii miano składać ofiary z dzieci; przen.: coś bezlitosnego, złego, pochłaniającego niewinne ofiary. [przypis edytorski]
moloch (mit. semicka) — bóstwo ognia; przen.: coś bezlitosnego, złego, pochłaniającego niewinne ofiary. [przypis edytorski]
Moloch, Saturn i Kronos (mit.) — Moloch: bóg kananejski, któremu wg Biblii składano ofiary z dzieci; Saturn: staroitalski bóg rolnictwa i zasiewów, później utożsamiony z greckim Kronosem; Kronos: grecki bóg rolnictwa, dawny władca bogów, który pożerał własne dzieci, żeby nie odebrały mu władzy, jak głosiła klątwa. [przypis edytorski]
Moloch — wg mit. semickiej bóg ognia. [przypis edytorski]
Molochowi — „Był to bożek o imieniu Molech a w taki sposób mu służono: [ojciec] przekazywał swojego syna kapłanom, rozpalano dwa wielkie ogniska i przeprowadzano tego syna, by przeszedł pieszo pomiędzy dwoma płonącymi ogniskami”, Raszi do 18:21 [1]. [przypis tradycyjny]
Molochowi — zob. przypis do Kpł 18:21. [przypis tradycyjny]
molos — rasa dużych, silnych psów. [przypis edytorski]
molowa tonacja (muz.) — tonacja w skali molowej, smutnej. [przypis edytorski]
Moltke Helmut (1800–1891) — pruski feldmarszałek i szef sztabu, opracował plany zwycięskich wojen z Danią, Austrią i Francją. [przypis redakcyjny]
Moltke, Helmuth Karl Bernhard von (1800–1891) — pruski generał i feldmarszałek, reformator armii pruskiej, a potem Armii Cesarstwa Niemieckiego. [przypis edytorski]
Moltke, Helmuth Karl Bernhard von (1800–1891) — pruski generał i feldmarszałek, reformator armii pruskiej uznawany za twórcę nowoczesnej operacji wojskowej. [przypis edytorski]
molto agitato (muz., wł.) — bardzo gwałtownie, niespokojnie. [przypis edytorski]
molto gracje (zniekszt. wł. molto grazie) — bardzo dziękuję. [przypis edytorski]
molto (wł.) — dużo. [przypis redakcyjny]
Moluki a. Maluku — Wyspy Korzenne; grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji. [przypis redakcyjny]
Moluki — Wyspy Korzenne; grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji. [przypis edytorski]
moluski (fr. mollusques, z łac. molluscus: miękki) — mięczaki, typ zwierząt, do którego należą m.in. ślimaki, małże, ośmiornice. [przypis edytorski]
Molwitz — Małujowice, miejsce bitwy z 10 kwietnia 1741 r. wojskami austriackimi a pruskimi; dowództwo tych ostatnich z rąk króla Prus Fryderyka II przejął w pewnym momencie feldmarszałek von Schwerin. [przypis edytorski]
Molza — Molza Francesco z Modeny, poeta liryczny, pisał po łacinie i po włosku (ur. 1489, zm. 1544). [przypis redakcyjny]
Molza stary — Molza Francesco z Modeny, poeta liryczny, pisał po łacinie i po włosku; tłumacz dał mu przydomek „stary”, nie bacząc, że w roku wydania (1516) Orlanda miał Molza dopiero lat 27 (ur. 1489, um. 1544). [przypis redakcyjny]
mołczalnik (молчальник; ros.) — milczek; rel.: mnich, który złożył śluby milczenia; pot.: człowiek, który z ostrożności woli nie wyrażać opinii. [przypis edytorski]
mołczat' (ros.) — milczeć. [przypis edytorski]
mołła właśc. mułła (tur.) — mistrz, świątobliwy, sędzia; tytuł nadawany duchownym muzułmańskim. [przypis edytorski]
mołodec a. mołojec (z ukr.) — młody, dzielny mężczyzna; Kozak. [przypis edytorski]
mołodiec (ros. молодец) — zuch. [przypis edytorski]
mołodyca — młoda mężatka na Ukrainie. [przypis edytorski]
mołodyca (przestarz., reg.) — młoda mężatka. [przypis edytorski]
mołodyca (z ukr.) — młoda dziewczyna. [przypis edytorski]
mołodycia (daw. ukr.) — dziewczyna. [przypis edytorski]
mołodycia (daw., ukr.) — młoda dziewczyna. [przypis edytorski]
mołodycia (ukr.) — młoda kobieta. [przypis edytorski]
Mołodziec, szto posłuchała (białorus.) — Zuch, że posłuchała. [przypis edytorski]
mołojcy — młodzieńcy, młodzi mężczyźni. [przypis edytorski]
mołojcy (z białorus.) — zuchy. [przypis edytorski]
mołojczyka krasnego (z ukr.) — pięknego, dzielnego młodzieńca. [przypis edytorski]
mołojec (daw. ukr.) — dzielny młody mężczyzna; bohater; wojownik. [przypis edytorski]
mołojec (daw., z ukr.) — dzielny młody mężczyzna; żołnierz. [przypis edytorski]
mołojec — młody żołnierz kozacki, przen.: zuch. [przypis edytorski]
mołojec — młody żołnierz kozacki, przen.: zuch. [przypis edytorski]
mołojec (przest.; z ukr.) — młody, dzielny mężczyzna. [przypis edytorski]
mołojec (ukr.) — młody żołnierz kozacki, przen.: zuch. [przypis edytorski]
mołojec (z ukr.) — młody, dzielny mężczyzna; Kozak. [przypis edytorski]
mołojec (z ukr.) — młody, dzielny mężczyzna; żołnierz. [przypis edytorski]
mołojec (z ukr.) — zuch, junak. [przypis redakcyjny]
mołojec — zuch, młody wojownik. [przypis edytorski]
mołojecki — dotyczący mołojca, kozackiego żołnierza; mówi się tak też o kimś odważnym, zapalczywym. [przypis edytorski]
mołokanin — członek sekty religijnej. Mołokanie (ros. молокане, tj. dosł.: „mlecznicy”) pili w czasie postu mleko, od czego utworzono ich nazwę. Grupa wyłoniła się z prawosławia w XVI w.; mołokanie odrzucali boskie pochodzenie władzy carskiej, kult ikon, dogmat o Trójcy Świętej, chrzest z wody, liturgię i duchowieństwo, byli chrześcijańskimi pacyfistami, odmawiali służby wojskowej, za co byli tępieni przez władze ros. Twórcą tego odłamu prawosławia był Matwiej Simeon Dalmatow, który nauczał w okolicach Tambowa; w 1833 r. doszło do podziału mołokanów na Stałych (Postojannych) i Skaczących (zw. też Nowymi Izraelitami), którym przewodniczył Maksim Rudomietkin, autor Księgi Ducha i Życia, więziony przez lata w Klasztorze Sołowieckim, a następnie w klasztorze w Suzdalu; Rudomietkin i za jego pośrednictwem mołokanie zyskali uznanie Lwa Tołstoja, który interesował sięich filozofią i doktryną religijną. [przypis edytorski]
mom ci sepnonć (gw.) — mam ci szepnąć. [przypis edytorski]
mom (gw.) — mam. [przypis edytorski]
Mombasa — najstarsze i drugie co do wielkości miasto w Kenii, położone na wybrzeżu Oceanu Indyjskiego; z uwagi na swoje położenie była w XIX w. wielokrotnie punktem wyjścia lub miejscem docelowym wypraw badających środkową część Afryki Wschodniej. [przypis edytorski]
Mombert, Alfred (1872–1942) — poeta niem.; z wykształcenia prawnik; autor tomów: Der Sonnengeist (1905), Aeon, der Weltgesuchte (1907), Aeon vor Syrakus (1911), Der Himmlische Zecher (1909), Der Held der Erde (1919), Aeon Zwischen den Frauen (1920). [przypis edytorski]
Mombert, Alfred (1872–1942) — poeta niemiecki; autor mistycznych poematów wizyjnych. Przybyszewski napisał o nim po raz pierwszy w r. 1896 w „Die Zeit Vien” artykuł pt. Der Glükende, który później z niewielkimi zmianami wszedł do obu wydań Na drogach duszy oraz był drukowany w „Życiu” krakowskim nr 42–44 z 1898 r. [przypis edytorski]
moment, w którym życie nasze ukazuje się przed nami swobodnie i obnażone z ideologicznych przesłon, jest momentem krytycznym — S. Brzozowski, Idee, s. 256. [przypis autorski]
momenta (daw.) — dziś popr. forma M., B. lm: momenty. [przypis edytorski]
momenta (daw.) — dziś popr. M. lm: momenty; rachować momenta: liczyć chwile, przeliczać czas. [przypis edytorski]
momenta — dziś D.lm: momenty. [przypis edytorski]
momentalny — chwilowy, krótki. [przypis redakcyjny]
momentem przygotowawczym (…) była filozofia Nietzschego, wyrażająca patos wyzwolenia się „spod władzy wszelkich niestworzonych przez samo ja świadome określeń — S. Brzozowski, Idee, s. 322; podobnie s. 330, 370. [przypis autorski]
momentum (łac. fiz.) — pęd; w fizyce klasycznej: iloczyn masy i prędkości ciała. [przypis edytorski]
Mommsen, Theodor (1817–1903) — niemiecki historyk, poeta oraz prawnik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1902. [przypis edytorski]
Mommsen, Theodor (1817–1903) — niemiecki historyk, poeta oraz prawnik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1902. [przypis edytorski]
Momos (mit. gr.) — bóg będący uosobieniem krytyki, satyry i szyderstwa; z powodu ciągłego krytykowania i wyśmiewania innych bogów wygnany z Olimpu. [przypis edytorski]
Momos (mit. gr.) — bóg krytyki, satyry i szyderstwa. [przypis edytorski]
Momus (mit. gr.) — bóg satyry, sarkazmu i krytyki. [przypis edytorski]
Momus (mit. gr. i rz.) — bóg kpin, drwin i niezasłużonej krytyki, wg niektórych przekazów wygnany z Olimpu. [przypis edytorski]
mon adorée maman (fr.) — uwielbiana mamo. [przypis redakcyjny]
mon ami (fr.) — mój przyjaciel. [przypis edytorski]
mon ami (fr.) — mój przyjacielu. [przypis edytorski]
Mon ami, vous la retrouverez dans un demi-monde meilleur (fr.) — Drogi panie, odnajdzie ją pan na lepszym półświatku. [przypis edytorski]
mon amour (fr.) — moja miłości, moje kochanie. [przypis edytorski]
mon ange! (fr.) — mój aniele! [przypis edytorski]
Mon ange! (fr.) — Mój aniele! [przypis edytorski]
mon ange, j'ètais contraire (fr.) — aniołku, byłam przeciwna. [przypis edytorski]
Mon âme seulette a mal au coeur d'un dense ennui (fr.) — moja samotna dusza boli mnie od zgęszczonej nudy. [przypis edytorski]
mon cher enfant (fr.) — moje drogie dziecko. [przypis edytorski]
mon cher (fr.) — mój drogi. [przypis edytorski]
