Przypisy

wzruszyć — tu: poruszyć, postawić na nogi. [przypis edytorski]

wzruszyć — tu: poruszyć. [przypis edytorski]

wzrzęda (starop.) — zbytnia troskliwość. [przypis edytorski]

wzwód (starop.) — most zwodzony; popuszczono wzwodu: zaczęto opuszczać most zwodzony. [przypis edytorski]

wzwód (starop.) — most zwodzony. [przypis edytorski]

wzwyczaić się (daw.) — przyzwyczaić się. [przypis edytorski]

wzwyczajony (daw.) — przyzwyczajony. [przypis edytorski]

wzywane jako rzeczoznawcy Marta i panna Maria udzielały (…) — dziś popr.: (…) jako rzeczoznawczynie (…). [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — jednak, przecież. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — jednak, przecież; w końcu, wreszcie. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — jednak, przecież; wreszcie. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — jednak, przecież; wreszcie, w końcu. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — jednak. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — przecież, jednak. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — przecież, jednak. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — przecież, jednak; w końcu. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — przecież, jednak, w końcu. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — przecież. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — przecież, w końcu. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — przecież, wszak. [przypis edytorski]

wżdy (daw., starop.) — jednak, przecież; w końcu, wreszcie. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — w końcu, wreszcie, jednak. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — więc, zatem. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — wszakże, przecież; w końcu. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — zawsze, nadal; przecież. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — zawsze, przecież. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — zawsze. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — zawsze; tu: przecież. [przypis edytorski]

wżdy (daw.) — zawsze, w końcu. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — jednakże, ostatecznie, w końcu; wżdyć: konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przecież, jednak. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przecież. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przecież; tu: jednak. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przecież, wszak. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przecież, wszakże, jednak. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przecież, wszakże. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przecież, zawsze; tu: ciągle. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — przynajmniej, choć, tylko, aby; zgoła, całkiem; przecież, wszakże. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — wszakże, przecież; także: partykuła wzmacniająca. [przypis edytorski]

wżdy (starop.) — zawsze, przecież. [przypis edytorski]

wżdy — zawsze, przecież. [przypis edytorski]

wżdychmy się pomścili (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: wżdy się pomścilichmy, tzn. przecież się pomściliśmy. [przypis edytorski]

wżdyć (daw.) — konstrukcja z partykułą „ci”, skróconą do -ć, pełniącą funkcję wzmacniającą; znaczenie: jednakże, przecież jednak. [przypis edytorski]

wżdyć (daw.) — przecież, jednak. [przypis edytorski]

wżdyć (daw.) — przecież. [przypis edytorski]

wżdyć (starop. forma) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą co -ć; wżdy: przynajmniej, choć, tylko, aby; zgoła, całkiem; przecież, wszakże. [przypis edytorski]

wżdyć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą co -ć; znaczenie: przecież, wszakże. [przypis edytorski]

Wże ja teraz ne zahraju, Pany (z ukr.) — już teraz nie zagram, panowie! [przypis edytorski]

Wże po nej! (z ukr.) — Już po niej! [przypis edytorski]

Wże prawdu każe (ukr.) — Już to prawdę mówi. [przypis edytorski]

wże (ukr.) — już. [przypis edytorski]

Wże win dobryj! (ukr.) — On jest dobry! [przypis edytorski]

wżenąć (daw.) — zagnać. [przypis edytorski]

wżenie — włoży. [przypis edytorski]

X. — skrót od daw. pisowni imienia: Xawera. [przypis edytorski]

Xenil — dziś popr.: Genil, rzeka, nad którą leży Grenada; lewy dopływ Gwadalkiwiru. [przypis edytorski]

xeres (hiszp.) — sherry. [przypis edytorski]

xeres — sherry, rodzaj wzmocnionego wina hiszpańskiego. [przypis edytorski]

xeres — także: sherry, jerez; mocne hiszpańskie wino pochodzące z Andaluzji. [przypis edytorski]

xiądz — książę. [przypis edytorski]

xiąże — dziś popr. pisownia: książę. [przypis edytorski]

xiążę — dziś popr. pisownia: książę. [przypis edytorski]

xiążę — dziś popr. pisownia: książę; xiążęciu — dziś częściej: księciu. [przypis edytorski]

xiążę olszańskie — dziś popr.: książę olszański; popr. forma B. lp: księcia olszańskiego. [przypis edytorski]

xiążę pijane — dziś popr.: pijany książę. [przypis edytorski]

xiążęcia — dziś raczej: księcia. [przypis edytorski]

xiążęcy — dziś popr. pisownia: książęcy. [przypis edytorski]

xiążęta żmudzkie i trockie — dziś popr.: książęta żmudzcy i troccy. [przypis edytorski]

xięga — dziś popr. pisownia: księga. [przypis edytorski]

xięgi patrzą — oglądają księgi. [przypis edytorski]

xięztw dwoje — dziś popr.: dwa księstwa. [przypis edytorski]

xięztwo — dziś popr. pisownia: księstwo. [przypis edytorski]

xięża — dziś popr. pisownia: księża. [przypis edytorski]

xiężna — dziś popr. pisownia: księżna. [przypis edytorski]

xiężnéj — dziś popr. pisownia: księżnej. [przypis edytorski]

xiężniczka — dziś popr. pisownia: księżniczka. [przypis edytorski]

xiężyc — dziś popr. pisownia: księżyc. [przypis edytorski]

xiężycowy — dziś popr. pisownia: księżycowy. [przypis edytorski]

XII — w wydaniu źródłowym prawdopodobnie błędna numeracja rozdziałów — po rozdziale X następuje rozdział XII. [przypis edytorski]

xsiążę — dziś popr. pisownia: książę. [przypis edytorski]

XX. — skrót: księży. [przypis edytorski]

XXII — Akeda (עֲקֵידָה Akeda) — dosł. 'związanie' to historia związania Icchaka przez Abrahama na górze Moria opisana w Ks. Rodzaju 22:1–19. Jest to jedna z najbardziej symbolicznych opowieści w tradycji żydowskiej, interpretowana jako próba wiary i całkowitego oddania się woli Boga. Ten fragment Tory odczytywany jest codziennie jako część modlitwy porannej oraz podczas święta Rosz Haszana. Ramban (Nachmanides) komentuje, że Bóg wiedział, jak skończy się próba wiary Abrahama i Icchaka, i przywołuje Psalm 11:5 «Bóg poddaje próbom [tylko] sprawiedliwych», zob. Ramban do 22:1. Raszi zwraca uwagę, że Bóg nie powiedział od razu Abrahamowi, aby złożył Icchaka w ofierze, lecz stopniowo objawiał swój zamiar, by wystawić go na próbę, zob. Raszi do 22:2. [przypis edytorski]

χρυσóς (gr.) — złoty. [przypis edytorski]

Y'a pas d'danger M'sieur, sommes un peu amusés (pot. fr.) — Nic groźnego, proszę pana, trochę się bawimy. [przypis edytorski]

y compris (fr.) — w tym; włączając. [przypis edytorski]

y compris (fr.) — włączając tu. [przypis edytorski]

Y-guassu — dziś popr.: Iguaçu, rzeka w płd. Brazylii, lewy dopływ Parany. [przypis edytorski]

y tam y sam (starop.) — tu i tam. [przypis edytorski]

Y wydarł z ręki mnie katowi — patrz informacje biograficzne zawarte w załączonym na końcu tekście Od tłumacza Tadeusza Boya-Zeleńskiego. [przypis edytorski]

Ya, tuan (malaj.) — tak, panie. [przypis edytorski]

yachtman (daw., z ang. yachstman) — żeglarz, właściciel jachtu. [przypis edytorski]

yale'owskie zamki — rodzaj zamka bębenkowego, który można otworzyć jedynie za pomocą pasującego klucza. Nazwa pochodzi od jego wynalazcy Linusa Yale seniora. [przypis edytorski]

yam — słodki ziemniak o białym, różowym lub pomarańczowym miąższu; patat a. batat. [przypis edytorski]

Yama (mit. hind.) — bóg śmierci. [przypis edytorski]

Yankee Doodle is going down town (ang.) — Yankee Doodle idzie do miasta; właśc. Yankee Doodle went to town (ang.; Yankee Doodle przybył do miasta), piosenka powstała w XVIII w., spopularyzowana w okresie walki o niepodległość Stanów Zjednoczonych. [przypis edytorski]

Yankee Doodley lub Yankee Doodle (ang.) — popularna pieśń w Stanach Zjednoczonych; pochodząca jeszcze z XVIII w., z czasów wojny o niepodległość. [przypis edytorski]

yankes — określenie Amerykanina, na początku indiańskie słowo odnoszące się do białoskórych osadników, potem termin używany przez Brytyjczyków względem Amerykanów w trakcie rewolucji amerykańskiej. [przypis edytorski]

yard (ang.) — jard, anglosaska miara długości, równa ok. 0,9 m. [przypis edytorski]

Yeats, William Butler (1865–1939) — irlandzki poeta, dramaturg i filozof. [przypis edytorski]

Yedo a. Edo — dawna nazwa Tokio, obecnej stolicy Japonii. [przypis edytorski]