Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | czeski | dopełniacz | dawne | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 9453 przypisów.
Muzy (mit. gr.) — patronki (i uosobienia) poszczególnych sztuk. [przypis edytorski]
muzy (mit. gr.) — w mitologii greckiej boginie sztuki i nauki. [przypis edytorski]
muzy (Pieridae) — obecnie: bielinki, rodzina motyli, z których najbardziej znany w Polsce jest bielinek kapustnik. [przypis edytorski]
Muzy — zwykle słowo to zapisuje się małą literą, jednak dla jednolitości z zapisem nazw innych występujących w tekście grup postaci mitycznych, których była konkretna liczba, w przypadku grupy użyto zapisu wielką literą. [przypis edytorski]
muzycki (daw.) — muzyczny. [przypis edytorski]
muzycki — tu: przeznaczony dla muzyków. [przypis edytorski]
Muzyka brzmiała w domu Przybyszewskich ciągle. Dagny grała Szumana — tu w tekście umieszczono ilustrację z podpisem: Dagny Przybyszewska. [przypis edytorski]
Muzyka: O. Kolberg, Mazowsze I, nr. 38 od Piaseczna (Słomczyn). Temat ten posłużył mi w r. 1919 jako wstęp muzyczny do mojej Szopki Staropolskiej, Ludomir Różycki, poznawszy go przeze mnie, zachwycony szlachetnością melodii, uczynił z niej lejtmotyw Pana Twardowskiego. W inscenizacji Reduty (sezon 1923 —- 4) kolędę tę na baryton, 3-gł. chór żeński z towarzyszeniem orkiestry ułożył Bronisław Rutkowski.
Harmonizacja w niniejszym wydaniu dokonana została przez J. Maklakiewicza.
Monosylabiczne słowa śpiewu w oryginale nie istnieją.
[przypis autorski]
muzyka „Podarunku” — muzyka Żeleńskiego do wiersza Żmichowskiej pod tym tytułem. [przypis redakcyjny]
muzyka sfer niebieskich — tzw. harmonia sfer, przepełniająca kosmos, niesłyszalna dla ludzi muzyka; wg dawnej koncepcji pitagorejczyków, popularnej aż do XVII w., orbity (sfery) ciał niebieskich pozostają ze sobą w takich samych prostych stosunkach liczbowych jak dźwięki muzyki, zatem wszechświat rozbrzmiewa nieustającą harmonią, której ludzie nie słyszą, gdyż żyją wśród niej od urodzenia. [przypis edytorski]
muzyka ucięta — w oryg. broken music, muzyka urywana, grana na instrumentach strunowych szarpanych, bez smyczka, jak harfy lub lutnie, a zatem bez możliwości wydobywania długich nut o pełnej długości. [przypis edytorski]
muzyka z swą melodią przebiła się czasem — poprzez wesoły hałas uczty, z którym zresztą tony jej („huczne”) były w zupełnej zgodzie. [przypis redakcyjny]
Muzyka żałobna — dialogi: patrz objaśnienie 2-gie w sprawie siódmej. [przypis autorski]
muzykowie — dziś popr.: muzycy. [przypis edytorski]
muzykus (żart.) — muzyk. [przypis edytorski]
mużycki (z ros.) — chłopski. [przypis edytorski]
mużyk (ros.) — chłop. [przypis edytorski]
mużyk (ros.) — chłop. [przypis redakcyjny]
mużyk (ros.) — chłop w dawnej Rosji. [przypis edytorski]
mużyk (ros. мужик) — chłop. [przypis edytorski]
mużyk (z ros.: chłop) — daw. pogardliwie: wieśniak, zacofany chłop. [przypis edytorski]
mużyk (z ros.) — chłop. [przypis edytorski]
my beautiful friend (ang.) — mój piękny przyjacielu (a. przyjaciółko). [przypis edytorski]
My czekać będziem znaku w milczącej pokorze — u starożytnych każdy obrządek religijny, każda modlitwa musiała się odbywać w pobożnej ciszy; obecni zachowywali korne milczenie, gdyż nie w porę powiedziane słowo mogło mieć znaczenie złowróżbne. [przypis redakcyjny]
my dear (ang.) — moja droga; mój drogi. [przypis edytorski]
my dear (ang.) — mój drogi, moja droga. [przypis edytorski]
my dear (ang.) — mój drogi. [przypis edytorski]
my dear gentleman (ang.) — mój drogi panie. [przypis edytorski]
My God (ang.) — Mój Boże. [przypis edytorski]
My heart aches… (ang.) — Serce mnie boli: senna drętwota obezwładnia moje zmysły [John Keats, Oda do słowika (Ode to a Nightingale); cytat nieco niedokładny; red. WL]. [przypis tłumacza]
my, kobiety, zdobędziemy wszystkie prawa — amerykańskie obywatelki wywalczyły prawo do głosowania w wyborach dopiero w 1920 r.; wcześniej było one zdobywane w różnym zakresie w pojedynczych stanach przez istniejący od połowy XIX w. ruch praw kobiet. [przypis edytorski]
My, którzy zbroją sprawiedliwego panowania zawżdy obtoczeni jesteśmy… — Skarga cytuje Codex Theodosianus: de his, qui configunt ad Eccleciam za Baroniuszem, Annales ecclesiastici (t. 5). [przypis edytorski]
My Lachiw choczemo rizaty, a ty nasz czołowik! (z ukr.) — My chcemy zabijać Polaków, a ty nasz człowiek! [przypis edytorski]
my lad (ang.) — mój chłopcze. [przypis tłumacza]
my life — mego życia. [przypis redakcyjny]
my master (ang.) — mój mistrz. [przypis edytorski]
My musimy cierpieć, bo każdy, nawet najdrobniejszy objaw naszego życia sformułował się w ciągłej walce z kłamstwem. (…) socjalizm połączony z najnowszymi prądami w sztuce. Pierwszy burzy te dwa potężne kłamstwa, pod które wszystkie inne podsuwać się dadzą, społeczne i religijne, drugi wszelkie idealizowanie — S. Przybyszewski, Listy, I, s. 43–44. [przypis autorski]
my na tym najlepszym ze światów — aluzja do optymistycznej filozofii Leibniza, który stwierdzał, że żyjemy w najlepszym ze wszystkich możliwych światów, co Wolter wykpiwa w powiastkach, szczególnie w Kandydzie. [przypis edytorski]
My nic nie wiem — skrócona forma czasownika: My nic nie wiemy. [przypis edytorski]
My nie stworzyliśmy nieba i ziemi, i tego, co jest między nimi, dla zabawy. Gdybyśmy się chcieli zabawić, to znaleźlibyśmy rozrywkę u nas, gdybyśmy mieli działać. — Koran, sura Prorocy 21, 16–17. [przypis edytorski]
my nie widzim — dziś: nie widzimy. [przypis edytorski]
my nie wrócim do raju — jest to wyraz niewiary Henryka w możliwość zrealizowania „raju na ziemi”. [przypis redakcyjny]
„My… — niestety, nie udało się ustalić, gdzie kończy się ten cytat. [przypis edytorski]
My oboje obrazem rodu ludzkiego, wyzwolonego, zmartwychwstającego — Scena ta interpretowana jest przez Kleinera jako nawiązanie do pomysłów obrzędowych „nowej religii” lansowanych przez ucznia Saint-Simona, Enfantina, który głosił „prawo oddziaływania zarówno moralnego, jak zmysłowego” przez zwierzchniczą „parę kapłańską” na wiernych. Kleiner powołuje się też na „znamienny artykuł o parze kapłańskiej, znającej i urok skromności, i urok rozkoszy”, ogłoszony przez redaktora „Globe'u”, Michała Chevalier, 19 II 1832. [przypis redakcyjny]
My old fellow! (ang.) — Mój stary przyjacielu! [przypis edytorski]
My po bożej myłosti kniaź i hospodyn (ukr.) — My, z bożej miłości książę i pan. [przypis edytorski]
my Polaki — dziś popr.: my Polacy; my jesteśmy Polakami. [przypis edytorski]
my presence shall go with thee — Księga Wyjścia 33, 14. [przypis edytorski]
my sie nie rozumiewa (gw.) — my się nie rozumiemy. [przypis edytorski]
My Sieciech itd. — wierny przekład fałszywego dokumentu, wpisanego do krakowskich akt grodzkich w r. 1682 przez komisję powołaną do rewizji archiwum skarbca koronnego; Sieciech był możnowładcą z czasów Władysława Hermana, a pismo sfabrykował zapewne przewodniczący komisji, bp kamieniecki Stanisław dla uczczenia swych protektorów — Lubomirskich. [przypis edytorski]
My się mściemy, on karze. — miecz jest tu narzędziem kary, a młot zemsty. [przypis redakcyjny]
my się nie odkupim — sens: nie unikniemy. [przypis edytorski]
My stałych tutaj miejsc nie mamy — Ci, którzy żal i pokutę za grzechy odłożyli na kres swój ostateczny, a z przyczyn przygodnych nie otrzymali dostatecznego przebaczenia win swoich przez żal i pokutę, błądzą bez stałego miejsca pobytu wokół bramy czyśćcowej. [przypis redakcyjny]
My tu wszyscy jedną bracią… — Zygmunt Krasiński, Dzień dzisiejszy. [przypis edytorski]
my wam staniemy do boku — pomożemy wam, wesprzemy was. [przypis edytorski]
my widzieli (daw., gw.) — dziś popr. forma 1 os. lm: widzieliśmy. [przypis edytorski]
My wife is a bad sailor (ang.) — dosł.: Moja żona jest kiepskim żeglarzem. [przypis edytorski]
my wszyscy jedno jesteśmy — Charles Secrétan, La Philosophie de la liberté, 1848–9. [przypis autorski]
my y compris (fr.) — włączając w to mnie. [przypis edytorski]
myca — właśc. mycka: miękka, okrągła czapka. [przypis edytorski]
mych trzech portów — trzy porty Aten, znajdujące się w Pireusie. [przypis edytorski]
Mycielski, Zygmunt (1907–1987) — kompozytor, publicysta, pisarz i krytyk muzyczny związany z czasopismem „Ruch Muzyczny”; twórca dzieł symfonicznych, kameralnych oraz pieśni do słów autorów romantycznych (Norwida, Słowackiego) oraz współczesnych (m.in. prozy Iwaszkiewicza, wierszy Miłosza, Herberta, Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Gałczyńskiego). [przypis edytorski]
mycieżnik — raczej miatieżnik (ros.): buntownik; termin używany przez Rosjan w odniesieniu do uczestników powstania styczniowego i innych polskich zrywów niepodległościowych. [przypis edytorski]
mycka — malutka czapeczka noszona na ciemieniu. [przypis edytorski]
mycka — mała, okrągła czapka. [przypis edytorski]
mycka — rodzaj okrągłej miękkiej czapki. [przypis edytorski]
mycwa a. micwa — Boży nakaz, dobry uczynek. [przypis tłumacza]
mycwa — dobry uczynek. [przypis tłumacza]
mycwa — tu: religijny obowiązek. [przypis edytorski]
myć bez ługu (daw., przysł.) — łatwo zwyciężać. [przypis edytorski]
mydlarnia (daw.) — sklep z kosmetykami i artykułami używanymi w gospodarskie domowym, jak mydła, pasty, szczotki; drogeria. [przypis edytorski]
mydłek (pot.) — człowiek niepoważny; chłystek. [przypis edytorski]
Tadeusz Dołęga-Mostowicz, Bracia Dalcz i S-ka, Bracia Dalcz i S-ka, tom drugi
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
mydłkowata — tu: mało wyrazista. [przypis edytorski]
mydło zostało zawsze (…) sprzątane — dziś popr.: było sprzątane a. zostało sprzątnięte. [przypis edytorski]
Myers, Frederic W.H. (1843– 1901) — angielski poeta, eseista, literaturoznawca i badacz zjawisk paranormalnych. [przypis edytorski]
Myers, Leopold Hamilton (1881-1944) — angielski powieściopisarz. [przypis edytorski]
Mygdonides — syn Mygdona, króla Frygii. [przypis edytorski]
Mygdonowie — staroż. lud, odłam Frygijczyków (Frygów) zamieszkujących Azję Mniejszą, wywodzony od mitycznego Mygdona, frygijskiego króla z pokolenia sprzed wojny trojańskiej (zob. Iliada III 186); niekiedy utożsamiani z Frygijczykami; główną boginią frygijską była Kybele (fryg. Matar Kubileja), uważana przez Greków za odpowiednik Rei, matki Zeusa i jego rodzeństwa. [przypis edytorski]
Mykena — właśc. Mykeny, miasto na Peloponezie na wschodniej granicy Argolidy, od niego wzięła się nazwa epoki mykeńskiej. [przypis edytorski]
Mykene — córka boga rzeki argolidzkiej Inachosa, od jej imienia wzięły nazwę Mykeny. [przypis edytorski]
Mykita (reg.) — lis. [przypis edytorski]
Mykon, Gyaros — wysepki w pobliżu Delos, należące do archipelagu Cyklad na Morzu Egejskim. [przypis edytorski]
mykwa — basen z bieżącą wodą w łaźniach żydowskich, służący do rytualnych kąpieli. [przypis tłumacza]
mykwa — basen z bieżącą wodą w łaźniach żydowskich, służący do rytualnych kąpieli; żartobliwie także mycie się, kąpanie. [przypis tłumacza]
mykwa — rytualny basen, w którym pobożny Żyd oczyszcza swoje ciało. [przypis tłumacza]
Icchok Lejb Perec, Opowiadania chasydzkie i ludowe, Czasy mesjasza
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
mykwa — zbiornik wodny przeważnie z wodą bieżącą z naturalnego źródła (woda ma być nietknięta przez człowieka), służący w judaizmie do rytualnych kąpieli, np. przy konwersji na judaizm. W mykwie powinni się obmyć wszyscy mężczyźni przed świętem Jom Kippur, oraz wszystkie kobiety po menstruacji, porodzie lub przed ślubem. Mykwa służy również do mycia naczyń rytualnych. [przypis edytorski]
myliłbymże się — konstrukcja z partykułą -że nadającą znaczenie pytania retorycznego; inaczej: czy myliłbym się, czyż myliłbym się. [przypis edytorski]
Mylne to jest mniemanie, że Mahomet nie zostawia kobietom nadziei przyszłego życia; owszem wyznacza im na przytułek trzecią część raju. Wszakże niektórzy wykładacze Koranu, wykręciwszy tekst proroka, nie przyznają kobietom duszy nieśmiertelnej. [przypis autorski]
Mylność polega na braku wiedzy — Por. List. 21 (dawniej 34) § 8–11. [przypis redakcyjny]
Mylodon (paleont.) — rodzaj wielkiego leniwca żyjącego w Ameryce Płd. ok. 10 tys lat temu; nazwany przez Owena na podstawie szczęki z zębami znalezionej przez Darwina podczas wyprawy statkiem Beagle. [przypis edytorski]
Myłeńka moja, zazula moja! (ukr.) — Mileńka moja, kukułeczka moja! [przypis edytorski]
myłka — błąd. [przypis edytorski]
myłka (daw.) — omyłka, pomyłka. [przypis edytorski]
myłka (daw.) — pomyłka, błąd. [przypis edytorski]
mym biednym klerykusiom — dwaj starzy kanonicy przy kościele Notre-Dame, z którym to kościołem klasztor św. Benedykta był w zajadłej nieprzyjaźni. [przypis tłumacza]
mym sądem — dziś: moim zdaniem. [przypis edytorski]
myncarnia — w innym wydaniu: hamernia; mennica. [przypis edytorski]
myncarz — podległy bezpośr. podskarbiemu królewskiemu urzędnik państwowy zajmujący się nadzorem nad funkcjonowaniem mennicy (biciem monet, ich wymianą, negocjacją wartości itp.). [przypis edytorski]
Myniskos mianowicie nazywał Kallippidesa (…) o Pindarze… — Myniskos, znakomity aktor Ajschylosa; Kallippides, słynący za czasów Sokratesa; Pindar i wymienieni poniżej Sozystrat i Mnasiteos nie są bliżej znani. [przypis tłumacza]
Mynster, Jacob Peter (1775–1854) — duński teolog i biskup luterański. [przypis edytorski]
