Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 443 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | liczba mnoga | matematyka | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 3972 przypisów.
łajać (starop.) — narzekać, skarżyć się, ubliżać, znieważać. [przypis edytorski]
łajać (starop.) — narzekać, skarżyć się; ubliżać, znieważać. [przypis edytorski]
łajać — strofować, ganić. [przypis edytorski]
łajanie (starop.) — narzekanie, skargi, ubliżanie, znieważanie. [przypis edytorski]
łaja — prawdop. zgraja, banda. [przypis edytorski]
łajba (pot.) — łódź, statek. [przypis edytorski]
łajdactwo patriarchy Jakuba względem Chamora, króla Salem, i jego ludu — syn Chamora porwał i zgwałcił córkę Jakuba, po czym chciał ją poślubić; król zaproponował wówczas przymierze i wspólne zamieszkiwanie kraju przez oba ludy; w odpowiedzi synowie Jakuba podstępnie namówili Chamora i jego ludzi na obrzezanie, a następnie, bezsilnych po tym zabiegu, wymordowali. [przypis edytorski]
łajdus on jest — mowa oczywiście o księdzu, nie o Panu Jezusie. [przypis edytorski]
łajka — średniej wielkości pies z grupy szpiców, hodowany w północnej Rosji, głównie na Syberii, do polowań i jako pies zaprzęgowy. [przypis edytorski]
łakoć (daw.) — przysmak. [przypis edytorski]
łakocie — słodycze (obecnie ten wyraz nie ma liczby pojedynczej). [przypis edytorski]
łakomić się — pragnąć coś zdobyć dla siebie, mieć chęć na coś. [przypis edytorski]
łakomiec (daw.) — człowiek łakomy, łakomczuch; chciwiec. [przypis edytorski]
łakomiec — dziś raczej: łakomczuch. [przypis edytorski]
łakomo — dziś: łakomie. [przypis edytorski]
łakomo — dziś popr.: łakomie. [przypis edytorski]
Łakomstwo u wszytkich na głowie, od małego do wielkiego począwszy — Jr 6, 13. [przypis edytorski]
łakomy — chciwy. [przypis edytorski]
łakomy — tu: budzący zainteresowanie i chęć posiadania, por. „łakomy kąsek”. [przypis edytorski]
łakotka — łakoć, smakołyk. [przypis edytorski]
łakotki (daw.) — łakocie, smakołyki. [przypis edytorski]
łakotki (daw.) — łakocie; smakołyki. [przypis edytorski]
łakotki — smakołyki. [przypis edytorski]
łamać się — tu: walczyć z kimś a. czymś. [przypis edytorski]
Łamał wierzby na biedaku — chodzi o wierzbowe rózgi służace do wymierzania kar cielesnych. [przypis edytorski]
łamane szczyty — tu: spadziste dachy. [przypis edytorski]
łamanie kołem — forma średniowiecznej egzekucji. [przypis edytorski]
Łamanych skał rządniejsze poczyniwszy składy — tj. ułożywszy złomy skał bardziej porządnie, planowo. [przypis edytorski]
łamca (daw.) — wiarołomca, krzywoprzysięzca; por. kłamca. [przypis edytorski]
łamiąc nad głową swą ramiona — starożytny gest żałoby. [przypis edytorski]
łańcuch (ang. chain) — tu: sieć sklepów. [przypis edytorski]
łańcuch — tu: atrybut niewolnictwa. [przypis edytorski]
łańcuchy, dary — dziś popr. forma N. lm: łańcuchami, darami. [przypis edytorski]
łań — dziś popr.: łania. [przypis edytorski]
łanią — dziś popr. forma B. l. poj.: łanię. [przypis edytorski]
łania — mowa o łani cerynickiej, którą Herkules ścigał aż do krainy Hyperborejczyków. [przypis edytorski]
łan — obszar ziemi, na której coś się uprawia, np. łan pszenicy. [przypis edytorski]
łan — obszar ziemi przeznaczonej do uprawy, wydzierżawiony osadnikowi. [przypis edytorski]
Łanskoj, Wasilij Siergiejewicz (1754–1831) — generał rosyjski, za udział w stłumieniu insurekcji kościuszkowskiej w 1794 awansowany na stopień generała majora, generał-gubernator Księstwa Warszawskiego w latach 1813–1815. [przypis edytorski]
łapać ryby przed niewodem (przysł.) — przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych, ale niepewnych korzyści, traktować je jako pewne. [przypis edytorski]
łapacz — agent policyjny, szpicel. [przypis edytorski]
łapacz (gw.) — policjant. [przypis edytorski]
łapaczka — prawdop.: coś usiłującego wzbudzić zainteresowanie. [przypis edytorski]
łapaczów — dziś popr. forma D. lm: łapaczy. [przypis edytorski]
łapajcie — dziś: łapcie. [przypis edytorski]
łapaj (daw., pot.) — pies gończy. [przypis edytorski]
łapaj — dziś popr.: łap, łapcie! [przypis edytorski]
łapcie — buty plecione z łyka lub skóry. [przypis edytorski]
łapciuch (pot. pogard.) — łachmaniarz, nędzarz. [przypis edytorski]
łapeć (daw.) — but zrobiony (wyplatany) z łyka (tj. znajdującej się pod korą tkanki drzew i krzewów), słomy, itp. [przypis edytorski]
łapiduch (pogard.) — sanitariusz, pielęgniarz lub lekarz, w szczególności wojskowy. [przypis edytorski]
łapie — zarówno wrony, jak i gawrony mają raczej nogi i pazury niż łapy. [przypis edytorski]
łapka — tu: pułapka. [przypis edytorski]
Łappa, Antoni — prezes sądu głównego wileńskiego, marszałek powiatu trockiego (1805–1809). [przypis edytorski]
Łapserdak — ktoś, kto chodzi podarty, w zniszczonych ubraniach lub potocznie: nicpoń, łobuz. [przypis edytorski]
łapserdak — ktoś, kto chodzi podarty, w zniszczonych ubraniach lub potocznie: nicpoń, łobuz. [przypis edytorski]
łapserdak — łobuz, ale także obdartus, ktoś w podartym ubraniu. [przypis edytorski]
łapserdak — nicpoń, łobuz; także człowiek nędznie ubrany. [przypis edytorski]
łapserdak (pot.) — nędzarz; nicpoń, łobuz. [przypis edytorski]
łaps (pot.) — policjant. [przypis edytorski]
Łapy — miasto w pow. białostockim. [przypis edytorski]
łapy po sobie — rusycyzm; popr.: (…) przy sobie. [przypis edytorski]
łaską — dziś popr. forma B.lp: łaskę. [przypis edytorski]
łaska skuteczna (teol.) — łaska Boga, której nie można się oprzeć. Wg koncepcji św. Augustyna wola Boga objawia się człowiekowi jako łaska, dzięki której dokonuje on w życiu właściwych wyborów; niemożliwe jest jej odrzucenie, gdyż nic nie może się dziać wbrew woli Boga. Na przełomie XVI i XVII w. toczył się ostry spór pomiędzy dominikanami, opowiadającymi się za tą koncepcją, a jezuitami, którzy uważali, że jest ona sprzeczna z ideą wolnej woli człowieka. Spór pozostał bez rozstrzygnięcia, decyzją papieża stronom zakazano dalszej dyskusji na ten temat. Wyznawcami łaski skutecznej jako niezbędnej i wystarczającej do osiągnięcia zbawienia byli także janseniści. [przypis edytorski]
łaskaw był na mnie — dziś popr.: łaskaw był dla mnie. [przypis edytorski]
łaskawieli się, groźnoli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy łaskawie, czy groźnie. [przypis edytorski]
łaski Republiki — chodzi o Republikę Wenecką. [przypis edytorski]
łasować — podjadać, stąd: łasuch. [przypis edytorski]
łasownik (daw.) — łakomczuch a. złodziej. [przypis edytorski]
Łastowski, Antoni — specjalista-preparator, zawodowo zajmujący się wypychaniem zwierząt, właściciel istniejącej od 1848 roku w Warszawie Pracowni Wypychania Ptaków i Zwierząt. [przypis edytorski]
Łaszcz Tuczapski, Samuel herbu Prawdzic (1588–1649) — strażnik wielki koronny, żołnierz, awanturnik, wielokrotnie skazany na banicję. [przypis edytorski]
łaszt — daw. jednostka objętości, licząca od 3 do prawie 4 tysięcy litrów, czyli 3-4 metry sześcienne. [przypis edytorski]
łaszt — daw. jednostka objętości, licząca od 3 do prawie 4 tysięcy litrów, czyli 3-4 metry sześcienne; tu: wielki ciężar. [przypis edytorski]
łaszt — daw. miara towarów sypkich, równa ok. 3000–3840 litrów. [przypis edytorski]
łaszt — daw. (XIV–XIX w.) jednostka miary objętości towarów sypkich stosowana w portach nadbałtyckich, dzieląca się na 30 korców i równa ok. 3–4 tys. litrów. [przypis edytorski]
łatanina — prowizoryczna naprawa. [przypis edytorski]
łata — tu: deska a. belka, element konstrukcyjny dachu. [przypis edytorski]
łatek (pot. pogard.) — biedak, chłystek, byle kto. [przypis edytorski]
Łatka i Twardosz — bohaterowie Dożywocia Aleksandra Fredry. [przypis edytorski]
łatki kartoflane — placki ziemniaczane; nazwa zachowana w jidisz jako latkes, tradycyjnie przygotowywane na żydowskie święto Chanuka. [przypis edytorski]
łatwie — dziś: łatwo. [przypis edytorski]
łatwie — dziś popr. forma: łatwo. [przypis edytorski]
łatwie — dziś popr.: łatwo. [przypis edytorski]
łatwiejszemi — dziś popr. forma N. lm r.m.: łatwiejszymi; tu zachowano daw. formę ze względu na rym. [przypis edytorski]
łatwie (starop. forma) — dziś: łatwo. [przypis edytorski]
łatwie (starop. forma) — łatwo; łatwieby (…) dostał: łatwo dostałby (zdobyłby). [przypis edytorski]
łatwie (starop. forma) — łatwo. [przypis edytorski]
łatwie (starop.) — łatwo. [przypis edytorski]
łatwom się domyślił (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika, inaczej: „łatwo się domyśliłem”. [przypis edytorski]
ławą (daw.) — tu: szeregiem. [przypis edytorski]
ławą — szeregiem (o sposobie atakowania). [przypis edytorski]
ławą — zwartym szeregiem (o sposobie atakowania). [przypis edytorski]
ławica — duże nagromadzenie czegoś. [przypis edytorski]
ławica gnejsowa — niem. Gneißbank; Gneis: gnejs, skała o budowie łupkowej; Bank: ławica, mielizna. [przypis edytorski]
ławica — ława. [przypis edytorski]
ławica — skupisko ryb lub zwierząt wodnych w morzach. [przypis edytorski]
ławica — tu: część dna morskiego lub rzecznego, wzniesienie piaszczyste lub żwirowe. [przypis edytorski]
ławica — tu: ława. [przypis edytorski]
ławica — tu: płycizna na rzece lub w pobliżu wybrzeża morskiego usypana z piasku naniesionego przez wodę, mielizna; piaszczysta wyspa na rzece. [przypis edytorski]
ławica — tu: podwodne wzniesienie z piasku lub z innych osadów dennych w pobliżu wybrzeża morskiego. [przypis edytorski]