Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
zjawy — tu: zjawiska. [przypis edytorski]
zjazd do skutku doszedł, obaj zaś monarchowie przy rozstaniu obiecali sobie braterstwo i przyjaźń niewzruszoną — zjazd Bolesława Krzywoustego i Kolomana odbył się w 1105 a. 1106 r.; przymierze między władcami datuje się na 1007 r. [przypis edytorski]
zjazd — tu: zebranie szlachty z danego regionu, mające na celu uchwalenie praw. [przypis edytorski]
Zjazd — ulica Nowy Zjazd w Warszawie, która od placu Zamkowego biegła po wiadukcie do mostu Kierbedzia na Wiśle. [przypis edytorski]
zjazd ziemski — zjazd ziemian, mieszczan i zamożnych chłopów należących do danego ziemstwa (organu samorządowego wprowadzonego w części guberni carskiej Rosji), decydujący o najważniejszych sprawach lokalnych. [przypis edytorski]
zjazdach, odbywających się co rok w innym państwie — zjazd taki odbył się w Warszawie w czerwcu 1930 roku. [przypis autorski]
zjazdu — z królem węgierskim Kolomanem. [przypis edytorski]
zjąć (daw.) — dziś: zdjąć. [przypis edytorski]
zjąć (starop.) — zdjąć; zjęły: zdjęły. [przypis edytorski]
zjąć (starop.) — złączyć. [przypis redakcyjny]
zje diabła ktoś, jeżeli (zanim) zdoła coś zrobić (fraz.) — nigdy nie uda mu się tego dokonać. [przypis edytorski]
zjechać się z kimś — spotkać się z kimś, przyjechać w tym samym czasie. [przypis edytorski]
zjednać (starop.) — pozyskać. [przypis redakcyjny]
zjednać zwycięstwo (starop.) — zapewnić zwycięstwo. [przypis edytorski]
zjednamyć łaskę (starop.) — skrót od: zjednamy ci łaskę. [przypis edytorski]
Zjednoczenie Postępowe — partia liberalno-demokratyczna działająca w Królestwie Polskim; utworzona 21 listopada 1907, 27 stycznia 1917 weszła w skład Zjednoczenia Stronnictw Demokratycznych. [przypis edytorski]
Zjednoczone Królestwo — tu: Zjednoczone Królestwa Szwecji i Norwegii. Od 1814 do 1905 Szwecja i Norwegia były połączone unią personalną, miały wspólnego monarchę i wspólną politykę zagraniczną. [przypis edytorski]
Zjednoczone Królestwo — tu: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii, hist. państwo (1801–1922), utworzone poprzez połączenie Królestwa Wielkiej Brytanii oraz Królestwa Irlandii. [przypis edytorski]
Zjednoczone Królestwo — tu: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii, państwo brytyjsko-irlandzkie w latach 1801–1922. [przypis edytorski]
Zjednoczone Zakłady Czekolady — (szwedz.) AB Förenade Chokladfabrikerna, szwedzkie przedsiębiorstwo produkujące wyroby czekoladowe (znane również pod nazwą Choklad-Thule), powstałe w 1910 r. poprzez połączenie kilku mniejszych fabryk czekolady. W połowie lat 20. XX wieku firma przeniosła całą produkcję do nowo wybudowanej dziewięciokondygnacyjnej fabryki w sztokholmskiej dzielnicy Kungsholmen. [przypis tłumacza]
zjednywa — dziś popr. forma 3 os. lp cz.ter.: zjednuje. [przypis edytorski]
Zjedyna (z litew.) — kwiecista. [przypis autorski]
zjedz diabła — dawne przekleństwo. [przypis edytorski]
Zjedzże kaduka! — daw. przekleństwo: niech cię licho (dosł.: zjedz diabła). [przypis edytorski]
zjełczały — zepsuty. [przypis edytorski]
zjeść arbuza — pogodzić się z odmową, przyjąć odrzucenie oświadczyn. [przypis redakcyjny]
zjeść harbuza a. dostać harbuza — dostać kosza; otrzymać odmowę od dziewczyny, z którą chce się żenić, lub od jej rodziców (opiekunów). [przypis edytorski]
zjeść śledzia (daw. pot.) — zniknąć, przepaść bez śladu. [przypis edytorski]
zjeść wszystkie rozumy — o osobie, która myśli, że wszystko wie i umie i że nie musi się już uczyć. [przypis edytorski]
zjeździwa się (daw.) — zjeżdża się (zwykle). [przypis edytorski]
zjęci (starop.) — ujęci, złączeni. [przypis edytorski]
zjęty (daw.) — zdjęty (strachem); ujęty, przejęty. [przypis edytorski]
zjęty (starop. forma) — przejęty, przepojony. [przypis edytorski]
zjęty (starop.) — przejęty. [przypis edytorski]
zjęty (starop.) — tu: przejęty. [przypis edytorski]
zjęty (starop.) — zdjęty; przejęty. [przypis edytorski]
zjęzykowali (neol.) — naopowiadali. [przypis redakcyjny]
zjimać (daw.) — chwycić. [przypis edytorski]
zjurzony (daw.) — pobudzony, pełen żądzy, roznamiętniony; por. jurny; śluz zjurzonej klaczy: w starożytności płynu wypływającego z genitaliów klaczy podczas rui używano do przyrządzania napojów miłosnych. [przypis edytorski]
zjuszony (daw.) — zbryzgany krwią. [przypis edytorski]
zkąd (daw.) — dziś ubezdźwięcznione: skąd. [przypis edytorski]
zkąd — dziś popr. forma: skąd. [przypis edytorski]
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
zkąd — dziś popr. forma ubezdźwięczniona: skąd. [przypis edytorski]
zkąd — dziś popr. pisownia: skąd. [przypis edytorski]
zkąd — dziś ubezdźwięcznione: skąd. [przypis edytorski]
zkąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): skąd. [przypis edytorski]
zkąd (starop. forma ort.) — dziś popr.: skąd. [przypis edytorski]
zkąd (starop. forma ort.) — skąd. [przypis edytorski]
zkądby (starop. forma ort.) — skąd by. [przypis edytorski]
zkądże — dziś popr. forma: skądże. [przypis edytorski]
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Józef Ignacy Kraszewski, Anafielas, Anafielas. Pieśń I. Witolorauda
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
zkądże — dziś popr. pisownia: skądże. [przypis edytorski]
zkądżeś — dziś popr. forma: skądżeś. [przypis edytorski]
zkądżeś — dziś popr. forma: skądżeś; zkądżeś ty rodem — skąd pochodzisz. [przypis edytorski]
zkończył — dziś popr. forma ubezdźwięczniona: skończył. [przypis edytorski]
zkrwawione (starop. forma ort.) — dziś: skrwawione. [przypis edytorski]
zkrzywdzona (starop. forma) — dziś popr.: skrzywdzona. [przypis edytorski]
zkukłać (daw.) — potłumić. [przypis redakcyjny]
zlać łaski na kogoś — dziś raczej: obsypać kogoś łaskami. [przypis edytorski]
Zlał się (…) Czy to słomy brak — dawniej na wsi sypiano na siennikach, czyli materacach ze słomy. [przypis edytorski]
zlaszały — spolonizowany, spolaczony. [przypis edytorski]
zlata — dziś popr. forma: zlatuje. [przypis edytorski]
zlatać — spadać. [przypis edytorski]
zlazuj (gw.) — złaź. [przypis edytorski]
zlągł się — wykluł się, powstał. [przypis edytorski]
zląkł się nie żartem — dziś: zląkł się nie na żarty. [przypis edytorski]
zlec (daw.) — odbyć poród, urodzić dziecko. [przypis edytorski]
zlec (gw.) — urodzić dziecko. [przypis edytorski]
zlec (starop.) — w domyśle: w połogu (rodząc dziecko). [przypis edytorski]
zlecenia dokonać — dziś raczej: wykonać zlecenie. [przypis edytorski]
zlegnąć a. zlec (daw.) — odbyć poród. [przypis edytorski]
zlegnąć (daw.) — ciężko, obłożnie zachorować; tu: z powodu powikłań po porodzie. [przypis edytorski]
zlekka (starop. forma ort.) — dziś popr.: z lekka; trochę. [przypis edytorski]
zlekka (starop. forma ort.) — dziś popr.: z lekka; tu: trochę. [przypis edytorski]
zlekka (starop. forma ort.) — z lekka; tu: nieco, po trochu. [przypis edytorski]
zleli się — dziś popr. forma: zlali się. [przypis edytorski]
zleniałość (daw.) — lenistwo. [przypis edytorski]
zlenić — zrzucić skórę. [przypis edytorski]
zlewa (daw.) — ulewa. [przypis edytorski]
zlewek — dziś: zlepek; zbiór, połączenie. [przypis edytorski]
zlewka miodu przaśnego i mleka — napój z miodu i mleka, stosowany przy ofiarach. [przypis edytorski]
zlękli się przed nim — nie mogli odpowiadać z powodu zawstydzenia, zob. Raszi i Radak do 45:3. Z powodu lęku o siebie, pamiętni tego, co mu niegdyś wyrządzili, zob. Bechor Szor i Chizkuni do 45:3. [przypis edytorski]
zlękł się (starop. forma) — dziś 3.os.lp: zląkł się. [przypis edytorski]
zlękł się (starop. forma) — dziś popr.: zląkł się. [przypis edytorski]
zlękniony — przestraszony. [przypis edytorski]
zlężenie (daw.) — poród. [przypis edytorski]
zliberować (z łac. libero) — uwolnić. [przypis edytorski]
Zlichow, Zlíchov — dzielnica Pragi. [przypis edytorski]
zlinczować — bez sądu zabić człowieka podejrzanego o popełnienie przestępstwa. [przypis edytorski]
zlisić się (daw.) — zrazić się, zniechęcić. [przypis edytorski]
zlitujta (gw.) — zlitujcie. [przypis edytorski]
zliwa — powódź. [przypis edytorski]
zlustrować — zrobić przegląd (szczególnie: krytyczny). [przypis edytorski]
zlutować się (gw.) — zlitować się. [przypis edytorski]
zluzować — tu: zastąpić kogoś. [przypis edytorski]
zluzowanie — tu: zwolnienie z warty. [przypis edytorski]
zluzowawszy — zwolniwszy, zmieniwszy. [przypis redakcyjny]
zła moneta — moneta fałszowana. [przypis edytorski]
(…) zła moralnego zwanego prawem i rządem — nazywam „złem moralnym” w r. 1822 wszelki rząd, który nie posiada dwu Izb; wyjątek zachodzi jedynie wówczas, kiedy naczelnik rządu jest wielki przez swą prawość — cud, który oglądamy w Saksonii i w Neapolu. [przypis autorski]
Zła rzecz, gdy wiele rozkazują: niechże król jeden będzie — Homer, Iliada II, 204. Skarga cytuje z łacińskiego przekładu Filona. [przypis edytorski]
Zła szukać nie trzeba, można w nie wpaść… — Hezjod, Prace i dnie 287–289. [przypis edytorski]
