Przypisy

z półtora soroka — około sześćdziesięciu; por. ros. sorok: czterdzieści. [przypis edytorski]

z pracą (daw.) — z wysiłkiem. [przypis edytorski]

z pracą — z trudem. [przypis edytorski]

z prętka (starop. forma ort.) — prędko. [przypis edytorski]

z prętka (starop. forma ort.) — prędko; szybko. [przypis edytorski]

z prykuską (z ros.) — z przekąską. [przypis edytorski]

Z przedmiotów powyższych przedstawiam tutaj dwa (…) — nie uwzględniono rycin z wydania źródłowego. [przypis edytorski]

z przeproszeniem gorzałę i — zapewne błąd źródła. [przypis edytorski]

z przerażającymi pozory — dziś popr. forma N. lm: z przerażającymi pozorami; pozory (daw.): wygląd. [przypis edytorski]

z przodku (daw.) — z początku. [przypis edytorski]

z przodku (daw.) — z początku. [przypis edytorski]

z przodku (starop.) — z początku. [przypis edytorski]

z przygody — przypadkiem. [przypis edytorski]

z przyjaciela zwłoki — daw. forma N.lm; dziś: (…) zwłokami. [przypis edytorski]

z przyjacioły (daw.) — z przyjaciółmi. [przypis edytorski]

z przyjacioły — dziś: z przyjaciółmi. [przypis edytorski]

z przyjacioły — z przyjaciółmi. [przypis edytorski]

z przyrody — z natury, z charakteru. [przypis edytorski]

z przyrodzenia (daw.) — z natury. [przypis edytorski]

z przyrodzenia (daw.) — z natury; zgodnie z wrodzonymi cechami. [przypis edytorski]

z przyrodzenia — z natury. [przypis edytorski]

z psim okiem — w języku Homera oznacza to: bezwstydny. [przypis edytorski]

z psy swojemi — dziś popr. forma N. lm: ze swoimi psami. [przypis edytorski]

z Pulcinelli i Poliszynela — w istocie są to różne wersje imienia tej samej negatywnej postaci z commedia dell'arte. [przypis edytorski]

z pułnocy — daw. ortografia; dziś: z północy. [przypis edytorski]

z punktu artystycznego — z punktu widzenia artystycznego; pod względem artystycznym. [przypis edytorski]

z punktu (daw.) — natychmiast, od razu. [przypis edytorski]

z punktu — od razu, natychmiast. [przypis edytorski]

z puszczy litewskich — dziś popr. forma D. lm: z puszcz litewskich. [przypis edytorski]

z (…) radością — w oryg. niem. Vergnügen: z przyjemnością. [przypis edytorski]

z rąk Mocarza Jakuba, stamtąd — od Pasterza — Jakub mówi tu do Josefa: «Kto obdarzył cię [tą mocą]? Bóg, który jest Mocarzem Jakuba, Bóg, który był mi Pasterzem aż po dziś dzień, i który szczodrze żywił mnie w Micraim», zob. Raszbam do 49:24. [przypis edytorski]

z resztą — tu daw.: poza tym. [przypis edytorski]

z rezydencji — w oryginale niem. aus der Residenzstadt: ze stolicy (miasta będącego siedzibą dworu). [przypis edytorski]

z ręku (daw. forma) — dziś: z ręki; pozostałość daw. odmiany w liczbie podwójnej, por. z dzieckiem na ręku (dziś również: na rękach) itp. [przypis edytorski]

z ręku — dziś: z rąk (ręku jest dawną formą liczby podwójnej, o znaczeniu dwóch rąk). [przypis edytorski]

z ręku — dziś: z ręki. [przypis edytorski]

z ręku (starop. forma) — daw. liczba podwójna (dualis), dziś: z rąk. [przypis edytorski]

z ręku szernowskich padli — dziś: z rąk szernowskich padli. [przypis edytorski]

z robotąm się kwapiła — daw. konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: kwapiłam się z robotą; kwapić: spieszyć się. [przypis edytorski]

z rogiem w dodatku — dawna ang. pomoc dydaktyczna do nauki czytania, zwana hornbook (książka rogowa), składała się z pojedynczej kartki z wypisanym alfabetem (czasem także z cyframi oraz z modlitwą Ojcze nasz), umieszczonej na drewnianej tabliczce z rączką i chronionej osłoną z cienkiej, przezroczystej płytki z rogu lub miki. [przypis edytorski]

z roku 1937 — w którym toczy się akcja powieści. [przypis edytorski]

z rozczochranymi włosy (daw.) — dziś popr. forma N.lm: z (…) włosami. [przypis edytorski]

Z rozdziału VI Księgi Rodzaju w Biblii wyprowadzano wniosek o możliwości stosunków cielesnych między diabłami a córkami ludzkimi — por. Rdz 6, 1–4. [przypis edytorski]

z rozdziawionymi usty — dziś N.lm: (…) ustami. [przypis edytorski]

z rozkazy — dziś popr. forma N. lm: z rozkazami. [przypis edytorski]

z Russem (daw.) — z Rousseau. [przypis edytorski]

z ruśnice — z rusznicy. [przypis edytorski]

z rybaki — dziś popr. forma: z rybakami. [przypis edytorski]

z rysunkami autora — z przyczyn technicznych ilustracje zostaną opublikowane w przyszłości. Tam, gdzie to konieczne, treść obrazków opisano w przypisach. Nie publikujemy też dwuwierszy, nawiązujących do treści książki i umieszczonych w żywej paginie (tj. na górze strony, nad tekstem), ponieważ ich tłumaczenie nie weszło jeszcze do domeny publicznej. [przypis edytorski]

z rządem — w wydaniu z 1816 r.: z nierządem. [przypis edytorski]

z rzeką, która była bogiem, gotów był walczyć… — ze Skamandrem, bóstwem rzeki o tej samej nazwie; zob. Iliada XXI 200 i nast. [przypis edytorski]

z samego wieka wykonał cheruby — to samo wyrażenie מִן־הַכַּפֹּרֶת (min hakaporet) w 25:19 i 37:8 Cylkow przetłumaczył odmiennie. 25:19 wystającymi z wieka wykonacie cheruby, 37:8 z samego wieka wykonał cheruby. Wersja z 37:8 jest bliższa oryginału. [przypis edytorski]

z samey w niem roście więtsza chęć trudności (starop. konstrukcja) — z (powodu) samej trudności rośnie w nim większa chęć. [przypis edytorski]

z sąsiady — dziś popr. forma N.lm: z sąsiadami. [przypis edytorski]

z Schillera — przekład Adama Mickiewicza powstał w kwietniu 1820 r. w Kownie; poeta zmienił imiona osób występujące w oryginale: król Franz (w tłumaczeniu polskim nie pada jego imię), dama imieniem Kunigund (tu: Marta), rycerz Delorges (tu: Emrod). [przypis edytorski]

z setką tysięcy podobnych przeszedł był geograficzne szlaki Anhellego — aluzja do zesłania Aleksandra Wata i jego pobytu w radzieckich więzieniach. [przypis edytorski]

z sfer swoich gwiazdy spadały szalenie — obraz odnosi się do wyobrażenia wszechświata, w którym gwiazdy przymocowane były do obracających się sfer niebieskich. [przypis edytorski]

z siwemi brody — dziś popr. forma N. lm: z siwymi brodami. [przypis edytorski]

z siwiejącymi (…) włosy — dziś popr. forma N.lm: (…) włosami. [przypis edytorski]

z skrzydły — dziś popr. forma N.lm: ze skrzydłami. [przypis edytorski]

z skrzydły — dziś popr. froma N. lm: ze skrzydłami. [przypis edytorski]

z skwapliwością — chętnie i szybko. [przypis edytorski]

z słowy — dziś popr. forma N. lm: ze słowami. [przypis edytorski]

z słowy poważnemi — dziś popr. forma N. lm: z poważnymi słowami. [przypis edytorski]

z smakowitym — dziś popr.: ze smakowitym. [przypis edytorski]

z Sokratesem, którego Arystofanes niesłusznie szarpie — w komedii Chmury. [przypis edytorski]

z sprawiedliwymi bogi (daw. forma) — dziś N.lm: (…) bogami. [przypis edytorski]

z sromotą — ze wstydem. [przypis edytorski]

z stali — dziś popr.: ze stali. [przypis edytorski]

z strachu — dziś popr.: ze strachu. [przypis edytorski]

z strasznych — dziś popr.: ze strasznych. [przypis edytorski]

z strony (starop.) — z boku. [przypis edytorski]

z strony — tu: w sprawie. [przypis edytorski]

z suchegom lądu śledził — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; znaczenie: z suchego lądu śledziłem. [przypis edytorski]

z sumptem (daw.) — ponosząc koszty; strojnie. [przypis edytorski]

z surowych schodzić dróg Cockera — tj. popełniać błędy w obliczeniach (Cocker był autorem podręcznika matematyki). [przypis edytorski]

z swawolnym — dziś popr.: ze swawolnym. [przypis edytorski]

z swej — dziś popr.: ze swej. [przypis edytorski]

z Sybilli cechu — sens: spośród wróżbitek. [przypis edytorski]

z Sydonu, od córki Kadmosa — zapewne omyłka autora i powinno być: od siostry Kadmosa, tj. królewny Europy, porwanej z Fenicji przez Zeusa, który przybrał postać byka. Córki Kadmosa, m.in. Semele, narodziły się z jego małżeństwa z Harmonią, kiedy osiadł w Grecji i był już królem Teb. [przypis edytorski]

z synem Filipa — mowa o Aleksandrze Macedońskim. [przypis edytorski]

z szczerym — dziś popr.: ze szczerym. [przypis edytorski]

z szczęścia — dziś popr.: ze szczęścia. [przypis edytorski]

z sześcią synami (daw.) — dziś: z sześcioma synami. [przypis edytorski]

z szkrabami — dziś popr.: ze szkrabami. [przypis edytorski]

z „szlachtą polską…” — niedokończony, domyślny cytat z Psalmów przyszłości Zygmunta Krasińskiego: „Jeden tylko, jeden cud / Z szlachtą polską polski lud”. [przypis edytorski]

z szybkością trzynastu węzłów na godzinę — węzeł: jednostka prędkości morskiej, wynosząca milę morską (ok. 1,8 km) na godzinę. [przypis edytorski]

z szyderstwy — dziś forma N.lm: szyderstwami. [przypis edytorski]

z szyi — zmiana obrazu, by lepiej oddać atmosferę flirtu; w oryginale mowa jest o „ramieniu”, co sugeruje bransoletę. W całym fragmencie chodzi o sprowokowanie sytuacji zachęcającej do dotknięcia drugiej osoby. [przypis edytorski]

z szyje — dziś popr. forma D.lp: z szyi. [przypis edytorski]

z ścian — dziś popr.: ze ścian. [przypis edytorski]

z śmiechem — dziś popr.: ze śmiechem. [przypis edytorski]

z śmiechem — ze śmiechem. [przypis edytorski]

z śród — spośród. [przypis edytorski]

Z taką więc ciszą i z taką powagą… — Słowacki, Beniowski, pieśń IV. [przypis edytorski]

z takich, którzy nie powstają ani z soli, ani z roli, jeno z tego, co ich boli — podobne słowa miał wypowiedzieć Czarniecki, kiedy tytuł hetmana wielkiego otrzymał Jerzy Lubomirski; jest to aluzja do źródeł bogactwa i wpływów Lubomirskich: żup solnych i rolnictwa, czemu Czarniecki przeciwstawiał własne zasługi wojskowe. [przypis edytorski]

Z takich powodów — w wydaniu z 1816 r.: Z tych i wielu innych powodów. [przypis edytorski]

z takiego kamerdunu (gwar.) — takim tonem. [przypis edytorski]

z takim czołem (daw.) — tak bezczelnie. [przypis edytorski]

z takimi wieści — z takimi wiadomościami (możliwy błąd źródła: wieśćmi). [przypis edytorski]