Przypisy

zrównanie — daw. równanie. [przypis edytorski]

zrównanie dnia z nocą — równonoc; długość dnia jest taka sama jak długość nocy, ma to miejsca dwa razy do roku: 20/21 marca oraz 22/23 września. [przypis edytorski]

zróżniczkować (daw.) — zróżnicować. [przypis edytorski]

zróżniczkować — dziś poza znaczeniem matematycznym: zróżnicować. [przypis edytorski]

zróżniczkowane — dziś popr.: zróżnicowane. [przypis edytorski]

zróżniczkowanie — dziś popr.: zróżnicowanie. [przypis edytorski]

zróżniczkowany — dziś poza znaczeniem matematycznym: zróżnicowany. [przypis edytorski]

zruca — dziś: zrzuca. [przypis edytorski]

zruci — zrzuci (z żołądka); zwymiotuje. [przypis edytorski]

zrucić (daw.) — zburzyć. [przypis edytorski]

zrucili — dziś popr.: zrzucili (w domyśle: ze stanowiska). [przypis edytorski]

zrucił me (reg.) — zrzucił mnie. [przypis edytorski]

zruć (daw. forma) — zrzuć. [przypis edytorski]

zrugać — nawymyślać komuś, gniewnie go skrytykować; zbesztać, złajać. [przypis edytorski]

zrugać — obrzucić obelgami. [przypis edytorski]

zrutenizowany — poddany wpływom ruskim; od śrdw. łac. Ruthenia: Ruś. [przypis edytorski]

zrychtować (reg.) — wykonać, skonstruować. [przypis edytorski]

zrywał się ostatnimi wysiłkami — w oryg. niem. raffte sich zur letzten Anstrengung auf: zdobył się na ostatni wysiłek. [przypis edytorski]

zrywałaś listki akacji, a potem byłaś smutna, bo wypadło: „nie dba” — nawiązanie do zwyczaju wróżenia przez obrywanie akacjowych listków rosnących na jednej łodyżce, powtarza się przy tym wyliczankę: kocha, lubi, szanuje, nie chce, nie dba, żartuje, w myśli, w mowie, w sercu, na ślubnym kobiercu, aż do zerwania ostatniego listka. Podobnie wróżono z kwiatu margerytki. [przypis edytorski]

zrywam (…) lilią (daw.) — dziś: zrywam lilię. [przypis edytorski]

zrzebiec (daw.) — źrebak. [przypis edytorski]

zrzecze się — dziś: zrzeknie się. [przypis edytorski]

zrzeczywistnienie — dziś: urzeczywistnienie. [przypis edytorski]

zrzekła się pierwszej dziewiczej miłości — mowa o Wilhelmie Habsburgu zwanym Uprzejmym (ok. 1370–1406). [przypis edytorski]

zrzenice — dziś: źrenice, oczy; twarz Dziewicy przemienia się w trupią czaszkę z pustymi oczodołami. [przypis edytorski]

zrzenice — dziś: źrenice. [przypis edytorski]

zrzetelnie (daw.) — w sposób widoczny. [przypis edytorski]

zrzezać się (daw.) — ponieść stratę. [przypis edytorski]

zrzęda — tu: zrzędliwość. [przypis edytorski]

zrzęda — zrzędzenie; narzekanie. [przypis edytorski]

zrzódło (daw.) — źródło; Słowacki stosuje niekonsekwentnie i zamiennie obie formy. [przypis edytorski]

zrzódło — dziś popr.: źródło. [przypis edytorski]

zrzuciła — tzn. poroniła. [przypis edytorski]

zrzuta (daw.) — ruina. [przypis edytorski]

zrzynek — okrawek, ścinek. [przypis edytorski]

zseła — zsyła. [przypis edytorski]

zsiadły — tu: stały (o stanie skupienia ciał fizycznych). [przypis edytorski]

zskapieć (daw.) — znikczemnieć, podupaść. [przypis edytorski]

zskrzytwieć (gw.) — zmarznąć. [przypis edytorski]

ZSL — Zjednoczone Stronnictwo Ludowe. [przypis edytorski]

ZSP — Zrzeszenie Studentów Polskich, organizacja studencka powstała w 1950 r. [przypis edytorski]

zstać — dziś popr.: stać. [przypis edytorski]

zstać się (starop.) — stać się (czas. dokonany). [przypis edytorski]

zstać się (starop.) — stać się; przydarzyć się (czas. dokonany). [przypis edytorski]

zstać (starop.) — stać. [przypis edytorski]

zstało (starop.) — stało. [przypis edytorski]

zstawy (daw.) — podstawy, fundamenty. [przypis edytorski]

zstąp do świątyni — osobliwość wiersza Ad Venerem polega na tym, że w starożytnej poezji podobne prośby do bogów przyzywały ich do miasta lub do konkretnej świątyni. Tu zaś jest mowa raczej o kapliczce (lararium) umieszczonej w rzymskim domu. [przypis edytorski]

Zstąpię też i zobaczę — «To uczy sędziów, że nie powinni wydawać decyzji w sprawach dotyczących kary śmierci, zanim wnikliwie nie zbadają sprawy», zob. Raszi do 18:21. [przypis edytorski]

zstąpił — hebr. וַיֵּרֶד (wajered): ‘zstąpił’, od rdzenia יָרַד (jarad): ‘schodzić w dół’; kto udaje się z Ziemi Izraela do Micraim (Egiptu), ‘schodzi w dół’, ponieważ Ziemia Izraela położona jest wyżej niż Micraim , a kto wraca z Micraim do Izraela ten ‘wstępuje’, co określane jest czasownikiem עָלָה (ala): ‘wznosić się, iść do góry/ku górze’. To 'schodzenie w dół' oraz 'wznoszenie się' może być także rozumiane w wymiarze duchowym. [przypis edytorski]

zstąpmy — «W swej niezwykłej skromności [Bóg] naradzał się ze swoim Boskim Trybunałem». Midrasz uczy, że była to kara „miara za miarę”: «oni powiedzieli „oto zbudujmy” , więc On wymierzył im podobną [karę] i powiedział „oto zstąpmy…itd.”», zob. Raszi do 11:7. [przypis edytorski]

zstokrotniać — dziś: ustokrotniać. [przypis edytorski]

zstrętwiałość (starop.) — odrętwiałość. [przypis edytorski]

zsunęła się —u Cylkowa: 'spuściła się'; uzasadnienie korekty: uniknięcie śmieszności. [przypis edytorski]

zsyłać — tu: wysyłać listy. [przypis edytorski]

zszarzany (…) długą służbą — zszarzały od długiej służby. [przypis edytorski]

zszarzany — dziś: zszarzały. [przypis edytorski]

zszedł (daw.) — spotkał, idąc. [przypis edytorski]

zszeregowały — dziś: uszeregowały. [przypis edytorski]

zszeregowanie — dzisiaj: uszeregowanie. [przypis edytorski]

zszerszeniały (daw.) — pokryty szronem. [przypis edytorski]

zśliznąć — dziś popr.: ześliznąć. [przypis edytorski]

zśród — dziś: spośród. [przypis edytorski]

zśród — dziś: spośród, spomiędzy. [przypis edytorski]

ztamtąd — dziś popr. pisownia: stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd — dziś ubezdźwięcznione: stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd (starop. forma ort.) — dziś: stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd (starop. forma) — stamtąd. [przypis edytorski]

ztąd (daw.) — dziś ubezdźwięcznione: stąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr. pisownia: stąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr.: stąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr. ubezdźwięcznione: skąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr. ubezdźwięcznione: stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma) — dziś: stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma ort.) — dziś popr.: stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma ort.) — stąd. [przypis edytorski]

ztądże (starop. forma) — stąd właśnie. [przypis edytorski]

zto (starop.) — do tego, na to. [przypis edytorski]

zto (starop.) — za to, do tego. [przypis edytorski]

zto (starop.) — za to, do tego; tu: bych miał zto nauki: gdybym miał odpowiednią wiedzę. [przypis edytorski]

ztożsamiły — dziś: utożsamiły. [przypis edytorski]

ztykać się (starop. forma) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stykać się; tu: graniczyć. [przypis edytorski]

zu der Zeit — Hoffmann bezieht sich auf die sog. Giftaffäre, die den französischen Hof und Paris in den Jahren 1670-1680 erschütterte. [przypis edytorski]

zu frommen —zum Nutzen. [przypis edytorski]

zu schnadern — vor Angst zu zittern. [przypis edytorski]

zu schwer (niem.) — za ciężki. [przypis edytorski]

zu ventilierende — zu erörternde. [przypis edytorski]

zubastaja szczuka (ukr.) — zębaty szczupak. [przypis edytorski]

zubnoj wracz (ros.) — dentysta. [przypis edytorski]

zubr (starop. forma) — zamiast: żubr (tak stale u P. Kochanowskiego). [przypis edytorski]

zubrzy (daw.) — żubrzy a. żubrowy, tj. związany z żubrem. [przypis edytorski]

zuchelek — kawałek. [przypis edytorski]

zuchowato — śmiało. [przypis edytorski]

zuchter — tu: zuch. [przypis edytorski]

Zuchthaus (niem.) — ciężkie więzienie. [przypis edytorski]

Zuchthaus (niem.) — zakład karny. [przypis edytorski]

zuciekać (starop.) — pouciekać, uciec; hufce zuciekały: (…) pouciekały. [przypis edytorski]