Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 126400 przypisów.
per potioritatem (łac.) — tu: przez prawo pierwszeństwa wierzytelności. [przypis edytorski]
per procuram (łac.) — przez pełnomocnika; za pośrednictwem. [przypis edytorski]
per se (łac.: przez siebie) — sama w sobie, jako taka. [przypis edytorski]
per Stygia, per manes vehor (łac.) — przez manowce Stygii mnie prowadzą; przen.: jestem w piekle. [przypis edytorski]
per ty (z fr.) — na „ty” [przypis edytorski]
per viam rectam (łac.) — prostą drogą. [przypis edytorski]
per visionem (łac.) — przez widzenie; w wizji (wyrażenie występujące w różnych miejscach w łacińskim przekładzie Biblii, m.in. w Księdze Daniela i Apokalipsie). [przypis edytorski]
per voi, bambino mio (wł.) — dla ciebie, moje dziecko. [przypis edytorski]
peractum est! (łac.) — dokonało się! [przypis edytorski]
Perak — druga pod względem długości rzeka na Półwyspie Malajskim. [przypis edytorski]
percept — przyjęcie, wpływ, dochód. [przypis edytorski]
percepujący — postrzegający. [przypis edytorski]
Percewal — w oryginale ang.: Percivale, tak samo u Malory'ego, jednak popularniejsze są formy Perceval (z poematu Chrétiena de Troyes z XII w.) oraz Parsifal (z opery Richarda Wagnera z XIX w.). [przypis edytorski]
perciać — łazić. [przypis edytorski]
Percussit Saul mille, et David decem millia (łac.) — pobił Saul tysiąc, a Dawid dziesięć tysięcy. [przypis edytorski]
Percy Bysshe Shelley (1792–1822) — ang. poeta romantyczny, autor wiersza The Sensitive Plant (Mimoza). [przypis edytorski]
percypować — odbierać jakieś zjawiska zmysłami, postrzegać. [przypis edytorski]
perć — górska ścieżka. [przypis edytorski]
perć — stroma ścieżka górska. [przypis edytorski]
perć — stroma ścieżka w górach. [przypis edytorski]
perć — szlak prowadzący przez szczyty gór, granią. [przypis edytorski]
perć — szlak, ścieżka biegnąca szczytami gór. [przypis edytorski]
perć — ścieżka w górach. [przypis edytorski]
perć — ścieżka w górach. [przypis edytorski]
perć — ścieżka (z gwary góralskiej, którą Sienkiewicz wykorzystywał do naśladowania staropolszczyzny). [przypis edytorski]
Perdidit antiquum littera prima sonum (łac.) — straciła pierwsza litera dawne brzmienie (Owidiusz, Fasti V 536); jest to kontynuacja zdania z poprzedniego wersu: „Tak zrodzonego Hyrieus nazwał Urionem”. [przypis edytorski]
Perdikkas II Macedoński (zm. 413 p.n.e.) — król Macedonii (od ok. 450 p.n.e.), podczas wojny peloponeskiej lawirował pomiędzy Atenami a Spartą, kilkukrotnie zmieniając sojusze. [przypis edytorski]
Perdition-Gardens (ang.) — Ogrody Zatracenia. [przypis edytorski]
perduellionem (łac.) — forma Acc.: obrazę majestatu. [przypis edytorski]
Perdyta — postać kobieca z Zimowej opowieści Szekspira, córka królewska, porzucona jako niemowlę w górach, znaleziona i wychowywana przez pasterza jako jego własna. [przypis edytorski]
Pereant qui crastina curant! (łac.) — Niech przepadną ci, co się troszczą o jutro! (cytat z Wergiliusza). [przypis edytorski]
Pereat iustitia — fiat pax (łac.) — Niech zginie sprawiedliwość, niech stanie się pokój; przekształcenie łacińskiej sentencji: Fiat iustitia pereat mundus (Niech stanie się sprawiedliwość, choćby miał zginąć świat). [przypis edytorski]
Pereat! (łac.) — Niech przepadnie! [przypis edytorski]
pereat! (łac.) — niech zginie. [przypis edytorski]
pereat (łac.) — niech zginie. [przypis edytorski]
pereat mundus, dum ego salvus sim (łac.) — niech świat przepadnie, bylem tylko ja ocalał. [przypis edytorski]
pereat mundus, fiat ars (łac.) — niech przepadnie świat, niech stanie się sztuka. [przypis edytorski]
pereat mundus, fiat iustitia (łac.) — niech zginie świat, byle było sprawiedliwie. [przypis edytorski]
Perec — od hebr. פָּרַץ (parac): ‘zrobić wyłom, przedrzeć się, wybuchnąć’. [przypis edytorski]
peregrinacii — dziś: peregrynacji; peregrynacja: podróż. [przypis edytorski]
Peregryn Pickle — powieść przygodowa szkockiego pisarza Tobiasa Smolletta The Adventures of Peregrine Pickle (publ. 1751; tł. na jęz. pol. T. Tatarkiewiczowa, wiersze tł. W. Lewik, Peregryn Pickle, t. 1–2, 1962), opowiadająca historię wzlotów i upadków pewnego egotysty, obracającego się w środowisku wyższych sfer społecznych osiemnastowiecznej Europy. [przypis edytorski]
Peregryn Pickle — tytułowy bohater The Adventures of Peregrine Pickle (tł. na jęz. pol. T. Tatarkiewiczowa, wiersze tł. W. Lewik, Peregryn Pickle, t. 1–2, 1962), powieści łotrzykowskiej szkockiego pisarza Tobiasa Smolletta (1721–1771), opublikowanej w 1751 r. i opowiadającej historię wzlotów i upadków pewnego egotysty, obracającego się w środowisku wyższych sfer społecznych osiemnastowiecznej Europy. [przypis edytorski]
peregrynacja (daw.) — pielgrzymka, podróż. [przypis edytorski]
peregrynacja (daw., z łac.) — wędrówka, podróż. [przypis edytorski]
peregrynacja — podróż. [przypis edytorski]
peregrynacja (z łac.) — pielgrzymka. [przypis edytorski]
peregrynacja (z łac.) — pielgrzymka, wędrówka. [przypis edytorski]
peregrynacja (z łac.) — podróż, pielgrzymka. [przypis edytorski]
peregrynacja (z łac.) — wędrówka. [przypis edytorski]
peregrynant (daw.) — człowiek odbywający peregrynację, tj. długo trwającą podróż; podróżnik, pielgrzym. [przypis edytorski]
peregrynant (z łac.) — pielgrzym, podróżnik. [przypis edytorski]
peregrynat (przestarz.) — podróżnik, wędrownik. [przypis edytorski]
peregrynować (daw.) — podróżować; wędrować przez dłuższy czas. [przypis edytorski]
peregrynować — podróżować lub wędrować przez dłuższy czas. [przypis edytorski]
Perejasław — miasto w Ukrainie, niedaleko Kijowa. [przypis edytorski]
Perejasław — miasto w Ukrainie, niedaleko Kijowa. [przypis edytorski]
Perekop — twierdza tatarska, strzegąca wejścia na Półwysep Krymski. [przypis edytorski]
perennius aeris — trwalszy niż ze spiżu; nawiązanie do pieśni Horacego o trwałości pomnika, jaki wystawia wybitna sztuka swemu twórcy: Exegi monumentum aere perenius („Wzniosłem pomnik trwalszy niż ze spiżu”). [przypis edytorski]
perfectum (łac.) — czas przeszły dokonany [przypis edytorski]
perfekcjoniści — tu: nazwa nadawana różnym ruchom w chrześcijaństwie, które dążą do osiągania duchowej doskonałości; w szczególności w tradycji wspólnoty tzw. kwakrów (Religijne Towarzystwo Przyjaciół) na określenie takiej doskonałości używany jest termin „perfekcjonizm” (ang. perfectionism). [przypis edytorski]
perfide (fr.) — perfidny; zdradziecki. [przypis edytorski]
Pergam — Pergamon, staroż. miasto w Myzji, w Azji Mniejszej, stolica państwa pergamońskiego (dziś okolice miasta Bergama w Turcji); tu synonim Troi. [przypis edytorski]
Pergam — tu trojański akropol (ufortyfikowane wzgórze wewnątrz miasta). [przypis edytorski]
Pergam — tu: trojański akropol (ufortyfikowane wzgórze wewnątrz miasta). [przypis edytorski]
pergamin — cienka, odpowiednio wyprawiona skóra zwierzęca, na której pisano ważne dokumenty. [przypis edytorski]
pergamin — materiał pisarski wyrabiany z wyprawionej skóry zwierzęcej, wykorzystywany zwłaszcza w średniowieczu. [przypis edytorski]
pergamin — specjalnie preparowana skóra zwierzęca, przystosowana do pisania na niej. [przypis edytorski]
pergamin — specjalnie preparowana skóra zwierzęca, przystosowana do pisania na niej; tu: dokumenty. [przypis edytorski]
pergamin — wyrabiany ze skór zwierzęcych materiał pisarski popularny w średniowieczu. [przypis edytorski]
Pergamon — staroż. greckie miasto w Myzji, w Azji Mniejszej, w okolicach ob. miasta Bergama w Turcji. [przypis edytorski]
Pergamon — tu: forteca wewnątrz Troi, w obrębie której znajdowały się świątynie. [przypis edytorski]
Pergamy, właśc. Pergamon (stgr. Πέργαμον Pérgamon, łac. Pergamum) — miasto w starożytnej Myzji, w Azji Mniejszej; tu: zamek w staroż. Troi. [przypis edytorski]
perge (łac.) — mów dalej. [przypis edytorski]
pergnąć (daw. pot.) — drapnąć, uciec, umknąć. [przypis edytorski]
Peri-Bazar — dziś popr.: Pirbazar, ok. 10 km na płn. od Rasztu. [przypis edytorski]
Peri (mit. perska) — piękne, wzniosłe skrzydlate duchy; psotne istoty, którym odmówiony został dostęp do raju, póki nie dopełnią pokuty; w kulturze islamskiej Peri przekształciły się w duchy dobroczynne, w przeciwstawieniu do złośliwych dżinów. [przypis edytorski]
Peri (mit. perska) — skrzydlata istota podobna do wróżki, spokrewniona z upadłymi aniołami, nie może wrócić do lepszego świata i pozostaje na ziemi, niekiedy pomagając ludziom. [przypis edytorski]
peri (tur.) a. pari (pers.) — nadnaturalna skrzydlata istota o niezwykle pięknej twarzy, występująca w opowieściach i legendach Wschodu; w tradycji tureckiej uważana za dobroczynnego ducha; „o twarzy peri” było jednym z określeń doskonałej urody ukochanej kobiety. [przypis edytorski]
Periander (zm. 585 p.n.e.) — drugi tyran Koryntu (od 627 p.n.e.), w niektórych źródłach zaliczany do siedmiu mędrców starożytnej Grecji. [przypis edytorski]
periculosa (łac.) — niebezpieczna. [przypis edytorski]
periculosa (łac.) — niebezpieczne. [przypis edytorski]
periculosus (łac.) — niebezpieczny. [przypis edytorski]
periculum in mora (łac.) — dosł.: niebezpieczeństwo w zwłoce (hasło alarmujące). [przypis edytorski]
periculum in mora! (łac. ) — niebezpieczeństwo w zwłoce! (hasło wyrażające potrzebę szybkiego działania). [przypis edytorski]
periculum in mora (łac.: niebezpieczeństwo w zwłoce) — niebezpiecznie jest zwlekać. [przypis edytorski]
periculum in mora (łac.: niebezpieczeństwo w zwłoce) — opóźniać jest niebezpiecznie. [przypis edytorski]
periculum in mora (łac.) — niebezpiecznie zwlekać, nie ma chwili do stracenia. [przypis edytorski]
periculum (łac.) — niebezpieczeństwo. [przypis edytorski]
periculum (łac.) — niebezpieczeństwo; tu: B. lm pericula: niebezpieczeństwa. [przypis edytorski]
periculum (łac.) — niebezpieczeństwo; tu B. lm pericula: niebezpieczeństwa. [przypis edytorski]
Perigenia (mit. gr.) — córka zbójcy Sinnisa zabitego przez Tezeusza, potem matka syna tego ostatniego. [przypis edytorski]
Perigord — kraina hist. w płd.-zach. Francji, której głównymi miastami są Périgueux oraz Bergerac. [przypis edytorski]
perigordzki — przym. od Périgord: kraina historyczna w płd.-zach. Francji, w płn. Akwitanii. [przypis edytorski]
perihelium — punkt na orbicie najbliższy Słońca. [przypis edytorski]
Perim — mała wyspa wulkaniczna w cieśninie Bab al-Mandab, łączącej M. Czerwone i Ocean Indyjski; w latach 1857–1936 w posiadaniu brytyjskim, stanowiła ważną bazę zaopatrującą statki w węgiel. [przypis edytorski]
Perinthos — staroż. portowe miasto greckie na europejskim wybrzeżu Propontydy (morza Marmara); ob. Eregli. [przypis edytorski]
period (daw., z łac.) — okres. [przypis edytorski]
period (daw., z łac.) — okres; tu: menstruacja, miesiączka. [przypis edytorski]
period — miesiączka. [przypis edytorski]
