Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 443 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | czeski | dawne | francuski | łacina, łacińskie | mitologia grecka | niemiecki | potocznie | rosyjski | staropolskie | ukraiński | włoski
Według języka: wszystkie | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 382 przypisów.
ustronie — okolica położona z dala od ludzkich siedzib. [przypis redakcyjny]
ustronny — odludny, niedostępny. [przypis redakcyjny]
ustrzmić (daw.) — nastrzępić. [przypis redakcyjny]
ustrzmić — nastrzępić, ubrać. [przypis redakcyjny]
usty — dziś popr. forma: ustami. [przypis redakcyjny]
usum (łac. forma B.lp) — zwyczaj. [przypis redakcyjny]
usus (łac.) — ustalony zwyczaj, praktyka. [przypis redakcyjny]
usymbolić się (neol.) — zamienić się w symbol, w znak jakiejś idei. [przypis redakcyjny]
uszak — element dekoracyjny, występ z linii obramienia w górnych narożach okien i drzwi; poszerzenie obramienia okiennego. [przypis redakcyjny]
u Szczęścia w mocy — zależy od Szczęścia (a więc Losu, Fortuny). [przypis redakcyjny]
uszkodzenia — przyczynienia uszczerbku; zaszkodzenia. [przypis redakcyjny]
uszłabych była (starop.) — uniknęłabym. [przypis redakcyjny]
Uszyca — miejscowość położona u ujścia rzeki Uszycy do Dniestru, ok. 40 km na wschód od Kamieńca Podolskiego. [przypis redakcyjny]
uszychtować (starop.) — zająć. [przypis redakcyjny]
ut agere memoratu digna pronum, ita celeberrimus quisque ingenio, ad prodendam uirtutis memoriam sine gratia, aut ambitione, bonae tantum conscientiae pretio ducitur (łac.) — jak skłonny do działania rzeczy godnych pamięci, tak też celujący zdolnością, w uwiecznieniu cnoty powoduje się nie nadzieją wdzięczności albo ambicją, ale jedynie świadomością wartości dobrych czynów. [przypis redakcyjny]
ut cadaver (łac.) — jak trup. [przypis redakcyjny]
ut corpore, animi sic viribus fortes et virtute viros (łac.) — mężów dzielnych tak ciałem, jako też siłami ducha i męstwem. [przypis redakcyjny]
uterque (łac.) — obie strony. [przypis redakcyjny]
ut fit (łac.) — jak to bywa. [przypis redakcyjny]
ut fuit acris (…) voluit — Plinius, lib. XXXVI, sect. 4, p. 729. [przypis redakcyjny]
Utikaj do matery diczczy synu — uciekaj do matki, diabelski synu. [przypis redakcyjny]
utinam diutissime regnet pro gloria Dei et utilitate Reipublicae Christianae (łac.) — oby najdłużej królował na chwałę Boga i pożytek Rzeczypospolitej chrześcijańskiej. [przypis redakcyjny]
utinam falsus sim vates (łac.) — obym był fałszywym prorokiem. [przypis redakcyjny]
utinam feliciter (łac.) — oby szczęśliwie. [przypis redakcyjny]
utinam in sancta pace requiescat (łac.) — oby w pokoju świętym spoczywała. [przypis redakcyjny]
utinam sim falsus vates (łac.) — obym był fałszywym prorokiem; obym się mylił. [przypis redakcyjny]
utinam sim falsus vates! (łac.) — obym był fałszywym wieszczem. [przypis redakcyjny]
utinam sim falsus vates (łac.) — obym był omylnym prorokiem. [przypis redakcyjny]
utni — dziś popr. forma 2.os lp. trybu rozkazującego: utnij. [przypis redakcyjny]
utolić (tu forma 3 os. lp cz. przysz.: utoli) — utulić, ukoić. [przypis redakcyjny]
Utopia (z greckiego „kraj nigdzie”) — fantastyczna wyspa o idealnym ustroju społecznym, opartym na komunizmie, w utworze Tomasza Morusa (1478–1535) pod tym tytułem (1516). [przypis redakcyjny]
utrapieńcy — prześladowcy. [przypis redakcyjny]
utraque civis (łac.) — podwójnie jestem obywatelem. [przypis redakcyjny]
utratny — rozrzutny. [przypis redakcyjny]
utrecht — rodzaj aksamitu używany do obicia mebli. [przypis redakcyjny]
utroque excellere (łac.) — w obu rzeczach celować. [przypis redakcyjny]
utrumque (łac.) — jedno i drugie; tu: armaty i piechotę. [przypis redakcyjny]
utrumque necessarium (łac.) — jedno i drugie potrzebne. [przypis redakcyjny]
utrzy — dziś popr. forma trybu rozk.: utrzyj. [przypis redakcyjny]
utwierdzone — stałe, niezmienne. [przypis redakcyjny]
Utwór odnosi się zapewne do Stanisława Sobka, podskarbiego koronnego i kasztelana sandomierskiego (zm. 1569), do którego w sprawach pieniężnych zwracał się m.in. Piotr Rojzjusz w swoich Carmina, II 69. [przypis redakcyjny]
Utwór zacytowany przez Piotra Statoriusa–Stojeńskiego w jego gramatyce, powstać musiał przed lipcem 1567. [przypis redakcyjny]
utwory Żmichowskiej (…) doczekały się świeżych wydań — Boy-Żeleński, Romans Gabryelli (Ludzie żywi, 1929); Czy to powieść?, Biała Róża (Dom książki polskiej, 1929) z przedmową Boya-Żeleńskiego; Poganka (Dom książki polskiej, 1929) i Poganka z przemową Boya-Żeleńskiego (Biblioteka Narodowa, 1929). [przypis redakcyjny]
utyka — zatyka, uszczelnia. [przypis redakcyjny]
uva acerba (łac.) — kwaśne winogrona. [przypis redakcyjny]
uwagę czy zarzut, który (…) niegdyś robiłem autorowi Snu (…) — w opowiadaniu tem trzeba przestawić nazwiska: autor Snu, Krasiński, odczytał go w r. 1838 Słowackiemu. Poemat ten wyszedł w r. 1852 w Lesznie pod tyt.: Sen. Pieśń z niedokończonego poematu, wyjęta z pozostałych rękopismów po śp. J. S. W ten sposób poddane czytelnikom przypuszczenie o autorstwie Słowackiego powyższe opowiadanie miało podtrzymać i ustalić, uwalniając właściwego autora od szykan policji rosyjskiej, których się wiecznie obawiał. [przypis redakcyjny]
uwagi, które przytacza z niego Servius — Ad Ter. 7 lib. II Aeneid.; a mianowicie ad ver. 183 lib. XI. Nie popełnilibyśmy zatem niesprawiedliwości, gdybyśmy szereg zaginionych pism tego męża tym jeszcze dziełem pomnożyli. [przypis redakcyjny]
uważać* (starop.) — dostrzegać i oceniać. [przypis redakcyjny]
uważając ją [Westę] za córkę Saturna i Opsy — także Kybele, matki bogów. [przypis redakcyjny]
uważają grupę Laokoona (…) za dzieło (…) z czasów Cesarstwa Rzymskiego, przypuszczając, że za wzór do niej służył mu Laokoon Wergiliusza (…) wymieniam (…) Montfaucona — [por.] Suppl. á l'Antiq. expl., t. I, p. 242: „Il semble qu'Agesandre, Polydore et Athénodore, qui en furent les ouvriers, ayent travaillé comme à l'envie, pour laisser un monument, qui repondait à l'incomparable déscription qu'a fait Virgile de Laocoon”. [przypis redakcyjny]
uważają grupę Laokoona (…) za dzieło (…) z czasów Cesarstwa Rzymskiego, przypuszczając, że za wzór do niej służył mu Laokoon Wergiliusza (…) wymieniam tylko Bartłomieja Marlianiego — [por.] Topographiae Urbis Romae, lib. IV cap. 14: „Et quamquam hi (Agesander et Polydorus et Athenodorus Rhodii) ex Virgilii descriptione statuam hanc formavisse videntur” etc. [przypis redakcyjny]
uważana — w pierwodruku: zauważana. [przypis redakcyjny]
uważany (daw.) — tu: brany pod uwagę. [przypis redakcyjny]
uważny (daw.) — ważny; [poważany; por. daw.: uważać kogo, tj. szanować]. [przypis redakcyjny]
Uwdzięcza — nadaje wdzięku, powabu. [przypis redakcyjny]
Uwernia — kraina Auvergne we Francji. [przypis redakcyjny]
uwiązł — tu: zawisł. [przypis redakcyjny]
uwiędły czerwony listek — o podobieństwie Machnickiego do Gustawa z Dziadów patrz we Wstępie rozdział III: Wpływ poezji Mickiewiczowskiej. [przypis redakcyjny]
uwięzić — tu: uwikłać, usidlić za pomocą intrygi. [przypis redakcyjny]
uwielbiony — wywyższony, podniesiony. [przypis redakcyjny]
uwieńczon gałązkami oliwnymi — poseł niosący dobrą nowinę wieńczył głowę. [przypis redakcyjny]
uwinionego — obwiniętego. [przypis redakcyjny]
u wiszaru — na urwisku, na nawisłym cyplu góry. [przypis redakcyjny]
uwłaszczenie — uwłaszczenie chłopów w zaborze rosyjskim, przeprowadzone przez rząd carski dekretem z 2 marca 1864 r. Z chwilą uwłaszczenia chłopi otrzymywali na bezwzględną własność uprawianą przez siebie ziemię, a ich dotychczasowe „powinności” wobec szlachty (pańszczyzna, czynsze) zostały zniesione. Podstawowe grunty folwarczne pozostały jednak w posiadaniu obszarników. [przypis redakcyjny]
uwłócząc — uwłaczając mu, obrażając go. [przypis redakcyjny]
uwłóczyć (daw.) — odmówić. [przypis redakcyjny]
u wnuka panny Krasińskiej — tj. Karola Alberta, króla Sardynii. [przypis redakcyjny]
użałować się (starop.) — ulitować się. [przypis redakcyjny]
użegać — palić. [przypis redakcyjny]
użyć — doznać. [przypis redakcyjny]
użyć — [tu:] zgubić. [przypis redakcyjny]
użyć w obojgu jednakiej wolności — mieć w obu rzeczach jednakowo wolny wybór; w obojgu: tj. i w pisaniu kołysanek (zob. w. 4) i w pisaniu płaczów (zob. w. 9). [przypis redakcyjny]
użycie zbytkowne odkrył wonnego goździka — Dowiadujemy się tu od poety, że Nikolo pierwszy smakosz sieneński, pierwszy korzenne zaprawy do sosów i pieczeni wprowadził w użycie. [przypis redakcyjny]
użyj (…) nade mną litości — okaż mi swoją litość. [przypis redakcyjny]
uzanca (z wł.) — zwyczaj. [przypis redakcyjny]
uzarskie — husarskie, ciężkiej jazdy polskiej. [przypis redakcyjny]
uzbrojenia Anglii — przedsięwzięte w związku z naprężoną sytuacją polityczną. [przypis redakcyjny]
uznać — doznać, doświadczyć. [przypis redakcyjny]
uznała* — doznała. [przypis redakcyjny]
uzurpacja (z łac.) — bezprawne przywłaszczenie sobie władzy. [przypis redakcyjny]
uzurpować sobie — przywłaszczać, przypisywać. [przypis redakcyjny]
uzurpując — przywłaszczając. [przypis redakcyjny]