Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 450 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 116305 przypisów.
Rosenberg, Alfred (1893–1946) — zbrodniarz nazistowski, twórca teorii rasistowskich narodowego socjalizmu, minister III Rzeszy do spraw okupowanych terytoriów wschodnich. [przypis edytorski]
Rosenwerth de Różycki, Włodzimierz Józef (1837–1914) — w 1890 r. wyznaczony na kustosza muzeum polskiego w Rapperswilu; pełnił na zamku również obowiązki palacza, woźnego i konserwatora; inne formy nazwiska: Rosenwerth herbu Różyczka, Różyczka de Rosenwerth. [przypis edytorski]
Rosenzweig, Franz (1886–1929) — żydowski filozof dialogu. [przypis edytorski]
Rosetta — miasto portowe w Egipcie nad jednym z ramion delty Nilu o tej samej nazwie; w 1799 znaleziono tam kamienną płytę z tekstem w trzech wersjach, tzw. kamień z Rosetty, co miało przełomowe znaczenie dla odczytania egipskich hieroglifów. [przypis edytorski]
Rose von Lima — peruan. Heilige, Jungfrau, Mystikerin und Dominikaner-Terziarin, (1586–1617). [przypis edytorski]
rosiczka — rosiczka okrągłolistna zwana też rosą słoneczną, roślina owadożerna o właściwościach leczniczych. [przypis edytorski]
Rosieńskie — ziemia w środkowej części Litwy, jej ośrodkiem są Rosienie (lit. Raseiniai), położone ok. 80 km na płn. zach. od Kowna. [przypis edytorski]
Rosienie (lit. Raseiniai) — miasto w środkowej części Litwy, położone ok. 80 km na płn. zach. od Kowna. [przypis edytorski]
Rosienie (lit. Raseiniai, żmudz. Raseinē) — miasto na Litwie, w okręgu kowieńskim 76 km na płn.-zach. od Kowna, położone nad rzeką Hosienką; dawne miejsce obrad sejmików ziemskich Księstwa Żmudzkiego (XVI–XVIII w.); w Rosieniach działały szkoły różnych wyznań, m.in. gimnazjum pijarów. [przypis edytorski]
Rosienie — niewielkie miasto na Litwie, w okręgu kowieńskim. [przypis edytorski]
Rosija — Rusija. [przypis edytorski]
Rosita Neik (1888–1903) i Doodica Neik (1888–1902) — bliźniaczki syjamskie z Indii, zrośnięte mostkiem, od 4 roku życia pokazywane w Cyrku Barnuma w Europie i USA, rozdzielone chirurgicznie w 1902. [przypis edytorski]
roskal — roztopy. [przypis edytorski]
roskazać (starop. forma ort.) — dziś popr.: rozkazać. [przypis edytorski]
roskazać (starop. forma ort.) — dziś: rozkazać. [przypis edytorski]
roskazał (starop. forma ort.) — dziś popr.: rozkazał. [przypis edytorski]
roskazał (starop. forma) — rozkazał [przypis edytorski]
roskazanie (starop.) — dziś popr.: rozkazanie; rozkaz. [przypis edytorski]
roskazować (starop. forma) — rozkazywać. [przypis edytorski]
roskazował (starop.) — rozkazywał. [przypis edytorski]
roskazuię (starop. zapis) — rozkazuję. [przypis edytorski]
roskazywać (starop. forma ort.) — dziś: rozkazywać. [przypis edytorski]
roskołysany (starop. forma ort.) — dziś popr.: rozkołysany. [przypis edytorski]
roskolnik (z ros.) — rozłamowiec, innowierca, odszczepieniec. [przypis edytorski]
roskosz — dziś popr. pisownia: rozkosz. [przypis edytorski]
roskoszny — dziś popr. pisownia: rozkoszny. [przypis edytorski]
roskosz (starop. forma ort.) — rozkosz. [przypis edytorski]
roskosz (starop. forma) — rozkosz. [przypis edytorski]
roskoszy (starop. forma ort.) — dziś popr. D.lp r.ż.: rozkoszy. [przypis edytorski]
roskoszy (starop. forma ort.) — dziś popr. M.lm: rozkosze. [przypis edytorski]
roskoszy (starop. forma ort.) — dziś: rozkoszy. [przypis edytorski]
rosłać (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; znaczenie: przecież rosła, jednak rosła itp. [przypis edytorski]
rosły — dobrze zbudowany. [przypis edytorski]
Rosmini, Antonio (1797–1855) — włoski myśliciel, filozof. [przypis edytorski]
Rosmini-Serbati, Antonio (1797–1855) — włoski ksiądz katolicki i filozof; w 1849 jego dzieła wpisano na indeks ksiąg zakazanych, w 1998 został zrehabilitowany, w 2007 beatyfikowany. [przypis edytorski]
rosnący kosmos — mowa o ekspansji, czyli rozszerzaniu się Wszechświata; podstawowe równania kosmologii relatywistycznej, określające ewolucję wszechświata przy założeniu jego przestrzennej jednorodności i izotropowości (braku wyróżnionego miejsca i kierunku) zostały po raz pierwszy wyprowadzone przez rosyjskiego uczonego Aleksandra Friedmana w roku 1922. [przypis edytorski]
rosnął — dziś popr. forma 3.os.lp: rósł. [przypis edytorski]
rosnął — dziś popr. rósł. [przypis edytorski]
rosnął — dziś popr.: rósł. [przypis edytorski]
rosnął — dziś: rósł. [przypis edytorski]
rosny (daw.) — perlisty. [przypis edytorski]
rosocha — poroże; także rozwidlony pień drzewa. [przypis edytorski]
rosocha — rozwidlony pień drzewa. [przypis edytorski]
rosochaty — gęsto rozgałęziony. [przypis edytorski]
rosochaty — mocno rozgałęziony. [przypis edytorski]
rosochaty — rozgałęziony. [przypis edytorski]
rosoch — uschłe drzewo. [przypis edytorski]
rosołek — tu: kwas z kiszonej kapusty. [przypis edytorski]
rosolis — likier aromatyzowany płatkami róży. [przypis edytorski]
rosomak — duży drapieżny ssak z rodziny łasicowatych, przypominający niedźwiedzia. [przypis edytorski]
rosować (gw.) — o zbożu: kwitnąć. [przypis edytorski]
rosować — uprawiać ziemię na rosach, czyli miejscach po wypalonym lesie. [przypis edytorski]
rospaczać — dziś popr. pisownia: rozpaczać. [przypis edytorski]
rospacz — dziś popr. pisownia: rozpacz. [przypis edytorski]
rospościerać (starop. forma ort.) — dziś popr.: rozpościerać. [przypis edytorski]
rosprawa (starop. forma ort.) — dziś popr.: rozprawa. [przypis edytorski]
rosproszony (starop. forma ort.) — rozproszony. [przypis edytorski]
rospuściła (starop. forma ort.) — dziś popr.: rozpuściła. [przypis edytorski]
rospuściwszy (starop. forma ort.) — dziś popr.: rozpuściwszy. [przypis edytorski]
rossę — oryginalnie u Kochanowskiego, zgodnie z dawną ortografią jest: rossę. [przypis edytorski]
Rossetti, Dante Gabriel (1828–1882) — angielski poeta, malarz i tłumacz. [przypis edytorski]
Rossi, Ernesto (1827–1896) — wł. aktor, występował w Warszawie w 1877 i 1878 r. [przypis edytorski]
Rossi, Giovanni (1856–1943) — włoski anarchista; kierując się ideami tzw. socjalizmu utopijnego, w 1890 założył kolektywistyczną kolonię w brazylijskim stanie Parana, która przetrwała do 1893. [przypis edytorski]
Rossini, Gioacchino (1792–1868) — włoski kompozytor, twórca wielu oper. [przypis edytorski]
Rossini, Gioachino Antonio (1792–1868) — włoski kompozytor operowy. [przypis edytorski]
Rossini, Gioachino Antonio (1792–1868) — włoski kompozytor oper (stworzył ich 39). [przypis edytorski]
Rossi, Pellegrino (1787–1848) — włoski ekonomista, polityk i prawnik; ważna postać okresu monarchii lipcowej we Francji, po rewolucji w 1848 minister sprawiedliwości Państwa Kościelnego. [przypis edytorski]
Ross, James Clark (1800–1862) — bryt. oficer marynarki i odkrywca, badacz Arktyki. [przypis edytorski]
rosso antico (wł.) — czerwień antyczna. [przypis edytorski]
Rossolimo, Grigorij Iwanowicz (1860–1928) — rosyjski neurolog. [przypis edytorski]
rostą (starop. forma) — dziś forma 3.os.lm: rosną. [przypis edytorski]
Rostand, Edmond (1868–1918) — francuski poeta i dramaturg, autor m. in. Cyrano de Bergeraca. [przypis edytorski]
Rostand, Edmond (1868–1918) — fr. pisarz, dramaturg. [przypis edytorski]
Rostand, Edmond (1868–1918) — popularny francuski dramaturg, jego najbardziej znane dzieło to Cyrano de Bergerac. [przypis edytorski]
rostanie — dziś: rozstaje. [przypis edytorski]
rosterk (daw.) — spór, konflikt. [przypis edytorski]
rosterki (starop. forma ort.) — rozterki. [przypis edytorski]
Rostów — rosyjskie miasto w obwodzie jarosławskim. [przypis edytorski]
rostocharz a. roztrucharz (starop.) — handlarz końmi. [przypis edytorski]
rostownia (daw.) — słodownia, pomieszczenie, w którym kiełkują ziarna jęczmienia na słód, używany do produkcji piwa. [przypis edytorski]
rostra — mównica publiczna. [przypis edytorski]
Rostworowski, Wojciech (1877–1952) — polski ziemianin, prawnik, pisarz, publicysta i senator w II RP. [przypis edytorski]
rost — wzrost; proces rośnięcia. [przypis edytorski]
rostyrki (starop.) — rozterki; rozdźwięki, kłótnie; rostyrków: dziś D.lm, dziś: rozterek. [przypis edytorski]
Rosyanom — dziś: Rosjanom. [przypis edytorski]
rosyjska Ameryka — Alaska, która należała do Rosji, zanim w 1867 została sprzedana Stanom Zjednoczonym; bohaterowie trafili na wyspę w marcu 1865, wieloryb został wyrzucony na plażę na początku maja 1866. [przypis edytorski]
Rosyjskie samoloty bombardują Warszawę, pierwszy u nas nalot sowiecki — pierwszy nalot sowiecki na okupowaną Warszawę miał miejsce 23 czerwca 1941 r., w drugim dniu niemieckiej inwazji na ZSRR, ponowiony 24 i 25 czerwca (skutecznie zniszczono jedynie stanowiska niemieckiej artylerii przeciwlotniczej na torze wyścigów konnych na Służewcu). Następne naloty zostały przeprowadzone: 13 listopada 1941 (na węzeł kolejowy w okolicach ul. Towarowej); w nocy z 20 na 21 sierpnia, w nocy z 1 na 2 września i 13 września 1942 r.; wówczas zbombardowano m.in. tory i tabor kolejowy przy Dworcu Wileńskim na Pradze, niemieckie garaże wojskowe na tyłach Sejmu i most średnicowy; wiele bomb spadło na tereny getta warszawskiego; gdzie dobiegała właśnie końca wielka deportacja ludności żydowskiej do obozu zagłady w Treblince. [przypis edytorski]
Rosynant — imię konie Don Kichota, błędnego rycerza, tytułowej postaci powieści Miguela de Cervantesa. [przypis edytorski]
Rosynant — koń Don Kichota. [przypis edytorski]
Rosynant — wychudły, kościsty koń Don Kichota, błędnego rycerza, tytułowej postaci powieści Miguela de Cervantesa. [przypis edytorski]
Rosynant (z hiszp. Rocinante rocin: szkapa)— wychudły, kościsty koń; końcówka (hiszp. -ante) jest końcówką imiesłowową służącą do tworzenia przydomków, zwykle o charakterze nobilitującym, dystyngowanym. [przypis edytorski]
roszcząc — rosząc, skrapiając (mowa o ofierze płynnej, tzw. libacji). [przypis edytorski]
Roszela — La Rochelle (a. La Rocheile), średniowieczne miasto-twierdza położone w zach. Francji, w regionie Akwitanii, nad Zatoką Biskajską. [przypis edytorski]
Rosz ha-Szana — święto Nowego Roku, zwane też Świętem Trąbek. [przypis edytorski]
Rosz-haszana także: Rosz Haszana a. Rosz Haszone — Nowy Rok w judaizmie, obchodzony zazwyczaj we wrześniu. [przypis edytorski]
Rosz-haszana — żydowski Nowy Rok, inaczej: Święto Trąbek; święto upamiętniające pierwszy dzień stworzenia świata; w religii żydowskiej wierzy się, że w Rosz-haszana Bóg ocenia ludzi i zapisuje ich losy w dwóch księgach: sprawiedliwych wpisuje do Księgi Życia, grzeszników do Księgi Śmierci, pozostali ludzie mają 10 dni na poprawę (czas do święta Jom Kipur, Dnia Pojednania). [przypis edytorski]
Rosz ha-Szana — Żydowski Nowy Rok, nazywany też Świętem Trąbek. Święto upamiętnia pierwszy dzień stworzenia świata. W Rosz ha-Szana Bóg ocenia ludzi i zapisuje ich losy w dwóch księgach: sprawiedliwych wpisuje do Księgi Życia, grzeszników do Księgi Śmierci. Pozostali ludzie mają 10 dni na poprawę (czas do Jom Kippur czyli Dnia Pojednania). Żydzi dodatkowo odmawiają w ten dzień modlitwy Musal, oraz dmą w róg barani szofar. [przypis edytorski]
Rosz-haszana — żydowski Nowy Rok, nazywany też Świętem Trąbek; Święto upamiętnia pierwszy dzień stworzenia świata; Rosz-haszana Bóg ocenia ludzi i zapisuje ich losy w dwóch księgach: sprawiedliwych wpisuje do Księgi Życia, grzeszników do Księgi Śmierci; pozostali ludzie mają 10 dni na poprawę (czas do Jom Kipur, Dnia Pojednania). [przypis edytorski]
Rosz-haszana — (z hebr. Początek Roku; z jid. Roszeszone) święto Nowego Roku, w Polsce znane też jako Święto Trąbek. Rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca tiszri (wrzesień-październik). [przypis edytorski]
roszpunka a. roszponka — roślina warzywna, jej liście mają łagodny, lekko orzechowy smak. [przypis edytorski]