Przypisy

podesta — w niektórych średniowiecznych włoskich republikach miejskich najwyższy urzędnik o uprawnieniach sądowniczych i wojskowych. [przypis edytorski]

podesta — w średniowiecznych włoskich miastach najwyższy urzędnik o uprawnieniach sądowniczych i wojskowych. [przypis edytorski]

podesta (z wł.) — gł. reprezentant władz miasta a. prowincji skupionej wokół ośrodka miejskiego; średniowieczny urząd ustanowiony w XII w. przez cesarza Fryderyka I Barbarossę, utrzymujący się do XVI w. w niektórych wł. republikach miejskich; podesta posiadał uprawnienia sądownicze i wojskowe. [przypis edytorski]

podesta — zwierzchnik policji i sądownictwa w daw. wł. miastach. [przypis edytorski]

podeszedł — dziś popr. forma 3 os. lp cz.przesz. r.m.: podszedł. [przypis edytorski]

podeszli [ludzie] (starop.) — ludzie w podeszłym wieku. [przypis edytorski]

podeszli wstecz — czyli: tyłem. [przypis edytorski]

podeszły (daw.) — dziś: w podeszłym wieku. [przypis edytorski]

podeszły — stary. [przypis edytorski]

podeszły — tu: w podeszłym wieku. [przypis edytorski]

podeśli (starop. forma) — dziś popr.: podeszli. [przypis edytorski]

podeśli (starop. forma) — podeszli; w podeszłym wieku. [przypis edytorski]

podė — krikštamotė. [przypis edytorski]

Podfilipski, Zygmunt — tytułowy bohater powieści Józefa Weyssenhoffa Żywot i myśli Zygmunta Podfilipskiego, wydanej po raz pierwszy w 1898 r. [przypis edytorski]

podgardłki (starop.) — podbródki. [przypis edytorski]

Podgórz — część wsi Wiatowice w woj. małopolskim, w powiecie wielickim. [przypis edytorski]

Podgórze — dawniej samodzielne miasto, obecnie dzielnica Krakowa. [przypis edytorski]

Podgórze — dzielnica Krakowa; w latach 1784-1915 samodzielne, wolne, królewskie miasto. [przypis edytorski]

podgryźli robacy — dziś popr.: pogryzły robaki. [przypis edytorski]

Podhalańczycy — Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich (SBSP) — brygada piechoty Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie utworzona 4 stycznia 1940 roku. Wzięła udział w bitwie pod Narwikiem w maju 1940 r. W czerwcu tegoż roku odesłana do Bretanii we Francji, gdzie walcząc z przeważającymi siłami niemieckimi uległa rozproszeniu. Część jej żołnierzy zdołała przedostać się do Wielkiej Brytanii. Oficjalnie rozwiązana 21 sierpnia 1940 r. [przypis edytorski]

Podhale — góralski region kulturowy w południowej Polsce, u podnóża Tatr. [przypis edytorski]

podhalski — dziś popr.: podhalański. [przypis edytorski]

podjadszy — dziś popr. forma imiesłowu przysł.: podjadłszy. [przypis edytorski]

podjazd (wojsk.) — rodzaj zwiadu w wojsku, zwykle konnego, mającego na celu m.in. rozpoznanie sił przeciwnika. [przypis edytorski]

podjąć pod nogi — dawny sposób wyrażania szacunku. [przypis edytorski]

podjąć śmierć (starop.) — ponieść śmierć. [przypis edytorski]

podjąć — tu: podnieść. [przypis edytorski]

podjął się — tu: podniósł się. [przypis edytorski]

podjąłem się — u Cylkowa: 'przedsięwziąłem'; hebr. הוֹאַלְתִּי (hoalti) ‘zacząć, okazać chęć, podjąć się, zdecydować’. [przypis edytorski]

podjezdek (daw.) — niewielki koń wierzchowy używany przez służbę obozową i posłańców. [przypis edytorski]

podjezdek — koń mniej wart, słaby a. młody. [przypis edytorski]

podjezdek — koń mniejszej wartości, słaby a. młody. [przypis edytorski]

podjezdek — koń wierzchowy używany przez służbę. [przypis edytorski]

podjezdek — mały a. marny koń. [przypis edytorski]

podjezdek — młody, dopiero ujeżdżany koń. [przypis edytorski]

podjezdek — młody, dopiero ujeżdżany koń; tu: żart. użycie określenia. [przypis edytorski]

podjezdek — określenie młodego, nieujeżdżonego całkowicie, konia. [przypis edytorski]

podjudzać — podburzać, namawiać do złych czynów, wzburzając w kimś złość, gniew. [przypis edytorski]

podjudzać — prowokować, namawiać kogoś do zrobienia czegoś złego. [przypis edytorski]

podjźrenie — dziś popr.: podejrzenie. [przypis edytorski]

podkasany (daw.) — tu: swawolny, frywolny. [przypis edytorski]

podkasany — o koniu: mający brzuch o małej objętości, mocno podciągnięty ku górze. [przypis edytorski]

podkomorzy (daw.) — zarządca książęcego dworu. [przypis edytorski]

podkomorzy — od XIV w. urzędnik ziemski rozstrzygający spory graniczne. [przypis edytorski]

podkomorzy — urzędnik zarządzający dworem. [przypis edytorski]

podkomorzy — urzędnik zarządzający dworem władcy. [przypis edytorski]

podkomorzy — wysoki urzędnik dworski, zarządzający dobrami publicznymi. [przypis edytorski]

Podkomorzyc — syn Podkomorzego, Walery. [przypis edytorski]

podkoszulek tałesowy — mężczyźni na co dzień pod ubraniem noszą „mały tałes”, rodzaj podkoszulka z frędzlami (cyces). [przypis edytorski]

podkoszulki tałesowe — „małe tałesy”, rodzaj podkoszulków noszonych na co dzień pod ubraniem, z frędzlami (hebr. cicit, jid. cyces) przy rogach. [przypis edytorski]

Podkowiński, Władysław (1866—1895) — malarz i ilustrator, prekursor impresjonizmu polskiego, następnie symbolista. Najbardziej znany jego obraz, Szał uniesień, przedstawia nagą kobietę na stającym dęba koniu; pierwszemu wystawieniu Szału, w warszawskiej „Zachęcie” (1894), towarzyszyła atmosfera skandalu i publicznego oburzenia. [przypis edytorski]

Podkowiński, Władysław (1866–1895) — malarz i ilustrator, prekursor impresjonizmu polskiego, następnie symbolista. Najbardziej znany jego obraz, Szał uniesień, przedstawia nagą kobietę na stającym dęba koniu; pierwszemu wystawieniu Szału, w warszawskiej „Zachęcie” (1894), towarzyszyła atmosfera skandalu i publicznego oburzenia. [przypis edytorski]

Podkowiński, Władysław (1866–1895) — malarz tworzący w okresie Młodej Polski. [przypis edytorski]

podkrzesywanie — usuwanie najniższych gałęzi w celu eliminacji potencjalnych sęków z surowca drzewnego. [przypis edytorski]

podkurek — posiłek nocny, spożywany, kiedy kur, tj. kogut, pieje. [przypis edytorski]

podkurek — posiłek przed snem, po kolacji. [przypis edytorski]

podkurek — posiłek spożywany w nocy (przed pianiem kura, czyli koguta). [przypis edytorski]

podkuwać — zakładać podkowy, czyli metalowe części przybijane na spód kopyt konia; kóz się nie podkuwa. [przypis edytorski]

Podlasiak — mieszkaniec Podlasia, historycznej krainy położonej w centralnej Polsce. [przypis edytorski]

Podlasie — historyczna kraina położona w centralnej Polsce. [przypis edytorski]

podlata — dziś popr. forma: podlatuje. [przypis edytorski]

podlący — tu: przywodzący innych do podłych postępków a. podłego bytowania. [przypis edytorski]

podle czego (starop.) — obok czego. [przypis edytorski]

podle (daw., gw.) — obok, wzdłuż, pod. [przypis edytorski]

podle (daw., gw.) — wzdłuż, obok, nieopodal. [przypis edytorski]

podle (daw.) — niedaleko, naprzeciw [przypis edytorski]

podle (daw.) — obok. [przypis edytorski]

podle (daw.) — obok. [przypis edytorski]

podle (daw.) — obok, w pobliżu. [przypis edytorski]

podle (daw.) — obok, według. [przypis edytorski]

podle (daw.) — obok, wzdłuż. [przypis edytorski]

podle (daw.) — pod; wzdłuż. [przypis edytorski]

podle (daw.) — w pobliżu. [przypis edytorski]

podle (daw.) — wzdłuż, pod; tu: obok. [przypis edytorski]

podle (gw.) — wzdłuż, obok. [przypis edytorski]

podle — podług, wedle, obok. [przypis edytorski]

podle (starop.) — obok, przy. [przypis edytorski]

podle (starop.) — obok. [przypis edytorski]

podle (starop.) — pod, u (progu). [przypis edytorski]

podle — tu: podług, obok. [przypis edytorski]

podlec — człowiek podły. [przypis edytorski]

Podlega wielu nędz — dziś popr.: Podlega wielu nędzom; nędza (daw.): nieszczęście, niedola. [przypis edytorski]

podległości Dworowi Moskiewskiemu — w wydaniu z 1816 r.: w podległości obcym. [przypis edytorski]

podlejsześ losy znosiło [o, serce] — inaczej: podlejsze losy znosiłoś (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika, tu w rodzaju nijakim). [przypis edytorski]

podlejszy (daw.) — mniej wartościowy, gorszy. [przypis edytorski]

podlejszy (daw.) — niższego stanu, gorszy. [przypis edytorski]

Podlesie — obecnie Wólka-Podlesie, polska wieś położona w województwie łódzkim, w powiecie skierniewickim, w gminie Lipce Reymontowskie. [przypis edytorski]

podleżaszczeje (…) priedłożenii (ros.) — podmiotem nazywamy przedmiot, o którym mówi się w zdaniu. [przypis edytorski]

podlot — nastolatek, człowiek dorastający. [przypis edytorski]

podlotek — dorastająca dziewczyna. [przypis edytorski]

podłabić (daw.) — zdławić a. pozabijać. [przypis edytorski]

podłość — tu: uniżoność. [przypis edytorski]

podłota — dziś popr.: podłość. [przypis edytorski]

podłota — podłość. [przypis edytorski]

podłożyłem był — [przypis edytorski]

podług (daw.) — według. [przypis edytorski]

podług (daw.) — według. [przypis edytorski]

podług (daw.) — według. [przypis edytorski]

podług (daw.) — według. [przypis edytorski]

podług — dziś: według. [przypis edytorski]