Przypisy

pokłonić — dziś popr.: pokłonić się. [przypis edytorski]

pokłonił się Israel w głowach łoża — «[Jakub] skierował swoje ciało ku Szechinie [Boskiej obecności], stąd powiedzieli mędrcy: Szechina przebywa ponad głową osoby chorującej (Szabat12b)», zob. Raszi do 47:31. [przypis edytorski]

pokłosie — hebr. לֶקֶט (leket): kłosy zboża pozostałe po żniwach. Por. przypis do Kpł 19:9. [przypis edytorski]

Pokla — Poklusa, boga świata podziemnego. [przypis edytorski]

poklasła — dziś popr.: klasnęła. [przypis edytorski]

poklasną — dziś: przyklasną. [przypis edytorski]

poklat — okrycie wozu rozpięte na wysokich pałąkach. [przypis edytorski]

poklękać — dziś: klękać, klęknąć. [przypis edytorski]

poklękły — klęczący. [przypis edytorski]

poklękli — dziś: poklękali. [przypis edytorski]

poklękli — dziś popr. forma: uklękli a. poklękali. [przypis edytorski]

poklęknąć — dziś: uklęknąć. [przypis edytorski]

Poklus — litewski bóg świata podziemnego i śmierci. [przypis edytorski]

Poklus (w mit. litew. Pikuolis) — bóg podziemi, bóg zemsty; mary z Poklusa otchłani — duchy zmarłych, dręczone w podziemnym świecie, którym władał Poklus. [przypis edytorski]

Poklus (w mit. litew. Pikuolis) — bóg podziemi, bóg zemsty. [przypis edytorski]

Poklus — ze względu na poniższą wzmiankę o „bogu z tułowiem węża”, prawdopodobnie chodzi o Welesa (a. Wołosa), podziemnego boga zaświatów (krainy umarłych), magii, przysiąg, sztuki, rzemiosła, kupców i bogactwa, a także opiekuna bydła, wyobrażanego pod postacią węża. [przypis edytorski]

poklwali — pokłuli. [przypis edytorski]

pokój Boży — średniowieczny kościelny zakaz starć zbrojnych w określonych dniach tygodnia oraz okresach liturgicznych, mający na celu ograniczenie wojen pomiędzy panami feudalnymi. [przypis edytorski]

pokój Chrystusów (daw. forma D.) — pokój Chrystusowy. [przypis edytorski]

pokój Filokratesa (346 p.n.e.) — zawarty pomiędzy Macedonią a Atenami, zatwierdzający stan posiadania stron w chwili jego zawarcia; w szczególności obejmował rezygnację Aten z roszczeń do Amfipolis. [przypis edytorski]

pokój królewski (387 p.n.e.) — traktat zawarty pomiędzy Spartą a królem Persji Artakserksesem II, kończący wojnę koryncką, prowadzoną przez koalicję Aten, Koryntu, Beocji i Argos przeciwko Sparcie; zwany również pokojem Antalkidasa od imienia wysłannika Sparty. Na jego mocy wyzwolone wcześniej greckie miasta na wybrzeżu Azji Mniejszej oraz Cypr przeszły pod panowanie perskie, w zamian za co Sparta utrzymała hegemonię w Grecji: Persja zerwała sojusze z wrogami Sparty, rozwiązano wszystkie związki miast-państw, z wyjątkiem Związku Peloponeskiego. [przypis edytorski]

pokój Nikiasza — podpisany w 421 p.n.e., kończył pierwszy okres wojny peloponeskiej; został zawarty na 50 lat, przetrwał jedynie do 415 p.n.e. [przypis edytorski]

Pokój, pry, mój dawam wam, pokój mój zostawuję wam — J 14, 27. [przypis edytorski]

pokój — tu: spokój. [przypis edytorski]

pokój — tu w zanczeniu: spokój. [przypis edytorski]

pokój w Tylży — wraz z traktatami tylżyckimi podpisanymi w dniach 7 i 9 lipca 1807 stanowił porozumienie między cesarstwem Francji a Rosją i Prusami, w wyniku którego m.in. zostało utworzone Księstwo Warszawskie (z części ziem zajętych przez Prusy podczas rozbiorów Polski) oraz Wolne Miasto Gdańsk; natomiast Francja w osobie Napoleona I uznała formalnie aneksję przez Rosję departamentu białostockiego. [przypis edytorski]

pokochała go jeszcze więcej — dziś raczej: pokochała go jeszcze bardziej. [przypis edytorski]

pokocić się (daw., reg.) — poturlać się. [przypis edytorski]

pokojówka — kobieta wykonująca zawód sprzątaczki w pomieszczeniach mieszkalnych. [przypis edytorski]

pokojowa — służąca dbająca o porządek w pokoju i wygody pani. [przypis edytorski]

pokojowa — służąca. [przypis edytorski]

pokojowiec (daw.) — służący, pilnujący porządku w pokoju pana. [przypis edytorski]

pokojowiec — służący mieszkający w domu i pomagający w codziennych czynnościach. [przypis edytorski]

pokojowiec — służący mieszkający w domu i pomagający w codziennych czynnościach. [przypis edytorski]

pokojowiec — służący, pilnujący porządku w pokoju pana. [przypis edytorski]

pokojowo usposobieni dla nas — «Mimo, że zgwałciłem ich siostrę», zob. Radak do 34:21. [przypis edytorski]

Pokole (mit. litew.) — Poklus, bóg piekła i zemsty. [przypis edytorski]

Pokolenia roślinne — Genera Plantarum Karola Linneusza, wydane pierwszy raz w 1737 r., tu mowa wydaniu uzupełnionym przez Johanna Christiana Daniela Schrebera (1739–1810). [przypis edytorski]

pokolenie Dany — chodzi o Tuatha Dé Danann, w mitologii irlandzkiej plemię bogini Dany. [przypis edytorski]

Pokolenie — dwutygodnik Związku Młodzieży Polskiej, wydawany w Warszawie w l. 1948–1953. [przypis edytorski]

pokolenie — tu: szczep, plemię. [przypis edytorski]

pokonywa — dziś 3. os. lp raczej: pokonuje. [przypis edytorski]

pokonywa — dziś raczej: pokonuje. [przypis edytorski]

pokorzyć się — stanąć w pokorze, okazać pokorę. [przypis edytorski]

pokorzylim (gw.) — pokorzyliśmy; pokonaliśmy. [przypis edytorski]

pokost — wytwarzana z oleju szybkoschnąca substancja do pokrywania powierzchni drewna; daw.: lakier; tu przen. [przypis edytorski]

pokost — zagęszczony olej lniany z dodatkiem substancji przyspieszających wysychanie. [przypis edytorski]

pokosy — pas skoszonego zboża. [przypis edytorski]

pokoszczony (starop.) — nasączony pokostem; pomalowany. [przypis edytorski]

pokosztować — spróbować. [przypis edytorski]

pokotem — jeden obok drugiego. [przypis edytorski]

pokotem — jeden obok drugiego rzędem. [przypis edytorski]

pokotem — jedno obok drugiego, razem. [przypis edytorski]

pokot — tu: ścisk. [przypis edytorski]

po krajach — na krańcach, na brzegach. [przypis edytorski]

pokraśnieć (daw.) — zaczerwienić się. [przypis edytorski]

pokraśnieć — tu: zaczerwienić się. [przypis edytorski]

pokręcając wąsa — dziś raczej: podkręcając wąsa. [przypis edytorski]

pokrętka — tu: korba. [przypis edytorski]

pokrewny — dziś: krewny; dawniej uważano, że zostając ojcem chrzestnym, wchodzi się do rodziny, podobnie jak przez małżeństwo. [przypis edytorski]

pokrewny — krewny. [przypis edytorski]

pokrótce — wkrótce. [przypis edytorski]

po krótkiej dobie — niedługo po. [przypis edytorski]

pokrwawie — krwawej barwy blask (tu: zachodzącego słońca). [przypis edytorski]

pokryć — tu: pochować, ukryć. [przypis edytorski]

pokryciem pozoru — hebr. כְּסוּת עֵינַיִם (kesut ejnajim): 'zakrycie oczu'. Jako dowód, że Abimelech nie dotknął Sary; Targum Onkelos odczytuje to jako: 'szata honorowa'. [przypis edytorski]

Pokryłeś dudki — ukryłeś pieniądze. [przypis edytorski]

pokryły się — raczej: rozbłysły. [przypis edytorski]

pokrytość (daw.) — obłuda. [przypis edytorski]

pokrzepić — wzmocnić. [przypis edytorski]

pokrzepiliśmy się (…) i zaczerpnęli — inaczej: pokrzepiliśmy się i zaczerpnęliśmy. [przypis edytorski]

pokrzepione — wzmocnione. [przypis edytorski]

pokrzepion — pokrzepiony, wzmocniony. [przypis edytorski]

pokrzyk (łac. Atropa belladonna) — wilcza jagoda; roślina trująca, wykorzystywana w lecznictwie. [przypis edytorski]

pokrzyk — wilcza jagoda; roślina trująca, wykorzystywana w lecznictwie. [przypis edytorski]

pokrzywnica — mały ptak z rzędu wróblowych. [przypis edytorski]

Pokucie — kraina hist. nad górnym Prutem, na terenie ob. płd.-zach. Ukrainy; jej nazwa pochodzi od miasta Kut. [przypis edytorski]

po kuglarsku — jak sztukmistrz, fałszywie. [przypis edytorski]

pokumać się (daw., gw.) — zostać czyimś kumem, tj. ojcem chrzestnym jego dziecka a. teściem tego dziecka; wejść z kimś w jakieś istotne relacje (dziś: dogadać się z kimś, nierzadko w złych zamiarach). [przypis edytorski]

pokumać się z kimś — zaznajomić, zaprzyjaźnić się z kimś. [przypis edytorski]

pokup (daw.) — popyt na jakiś towar; mieć pokup: być poszukiwanym przez nabywców. [przypis edytorski]

pokup (daw.) — popyt na jakiś towar. [przypis edytorski]

pokup (daw.) — popyt, zainteresowanie. [przypis edytorski]

pokup (daw.) — popyt; zapotrzebowanie. [przypis edytorski]

pokupił winę (daw.) — „zyskał” winę, zawinił; por. też daw. wina: grzywna, kara pieniężna. [przypis edytorski]

pokupki (z ros.) — zakupy. [przypis edytorski]

pokup — pokupność; popularność wśród nabywców. [przypis edytorski]

pokup — popyt, zapotrzebowanie na jakiś towar. [przypis edytorski]

pokup — popyt, zapotrzebowanie na rynku na jakiś towar. [przypis edytorski]

pokup — zbyt. [przypis edytorski]

pokurć a. pokurcz — gatunek psa, mieszaniec charta i brytana. [przypis edytorski]

pokurć — pogardliwie o niedużych, dość brzydkich zwierzętach. [przypis edytorski]

pokurć — pogardliwie o niedużym, dość brzydkim zwierzęciu. [przypis edytorski]

pokuśnica — ta, która kusi. [przypis edytorski]

pokusić (starop.) — spróbować. [przypis edytorski]

pokusy piekielne (starop.) — [tu:] diabły. [przypis edytorski]

pokusy (starop.) — tu: diabły. [przypis edytorski]

pokuszać się na co (starop.) — skusić się na co. [przypis edytorski]

pokusza — kusi. [przypis edytorski]

pokuszę się (starop.) — spróbuję. [przypis edytorski]