Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 129446 przypisów.
podajemy w przekładzie — przekład na podstawie Fahrt auf dem Orinoko, skróconej wersji niem. opisu podróży, którego pełna wersja (ponad 600 str.) ukazała się jako Voyage aux régions équinoxiales du Nouveau Continent, fait en 1799–1804, par Alexandre de Humboldt et Aimé Bonpland, w latach 1814–1825 w Paryżu. [przypis edytorski]
podal (daw.) — daleko. [przypis edytorski]
podal (daw.) — z dala. [przypis edytorski]
podal — opodal, niedaleko. [przypis edytorski]
podał mu szafarza swego (starop.) — tu: oddał go w opiekę swego szafarza, rządcy. [przypis edytorski]
podana nieco naprzód — nieznacznie pochylona do przodu. [przypis edytorski]
podanie o Heraklesie — popularna przypowieść o Heraklesie na rozstaju dróg (zob. Ksenofont, Wspomnienia o Sokratesie II 1.21–34), w której bohater musi wybrać pomiędzy dwiema drogami życia, proponowanymi przez dwie kobiety: Cnotę i Nieprawość; jej autorem był grecki filozof Prodikos z Keos (ok. 465–ok. 395 p.n.e.). [przypis edytorski]
podanie — utwór prozatorski, przekazywany ustnie, podejmujący ważną tematykę społeczną. Opowiadanie dotyczące wydarzeń historycznych lub legendarnych. [przypis edytorski]
podarki — dziś popr. forma N.lm: podarkami. [przypis edytorski]
podarkiem ucina rozmowie — kończy rozmowę wręczeniem podarunku. [przypis edytorski]
podarła kopertę — dziś raczej: rozdarła kopertę. [przypis edytorski]
podartemi nogi — poranionymi nogami. [przypis edytorski]
podawa (starop. forma) — dziś 3.os. lp: podaje. [przypis edytorski]
podawa (starop. forma) — podaje. [przypis edytorski]
podawać na jaśnię (daw.) — wyjaśniać, oświetlać; tu: uwydatniać. [przypis edytorski]
podawać rządce (daw.) — wyznaczać (wskazywać) rządzących. [przypis edytorski]
podawać się na widok — pokazywać się. [przypis edytorski]
podawać się w tył — odchylać się do tyłu. [przypis edytorski]
podawać — tu: składać podanie. [przypis edytorski]
podawać tył (daw.) — cofać się, uciekać (szczególnie w walce). [przypis edytorski]
podawając (starop. forma) — podając. [przypis edytorski]
podawał było — daw. forma czasu zaprzeszłego; znaczenie: podawał kiedyś (wcześniej, dawniej). [przypis edytorski]
podawał było — daw. konstrukcja, czas zaprzeszły o znaczeniu: dawniej (kiedyś, wcześniej) podawał. [przypis edytorski]
podawam (daw.) — dziś: podaję. [przypis edytorski]
podawca (łac. collator: zbierający, ofiarodawca) — kolator; patron lub fundator kościelny; zwykle bywali kolatorami lokalni właściciele ziemscy przekazujący na rzecz kościoła znaczne ofiary i mający za to prawo do przedstawiania (podawania, stąd: podawca) władzom kościelnym kandydatów do różnych beneficjów. [przypis edytorski]
podbechtać — nastawić kogoś przeciwko komuś lub czemuś, podrażnić czyjąś dumę, ambicję. [przypis edytorski]
podbechtać — podjudzić, nastawić kogoś wrogo, zbuntować przeciw komuś a. czemuś. [przypis edytorski]
podbechtać — podpuścić. [przypis edytorski]
podbechtać (pot.) — podrażnić dumę, ambicję. [przypis edytorski]
podbechtywać — podjudzać, buntować kogoś przeciw komuś a. czemuś. [przypis edytorski]
podbechtywać — podżegać, rozdrażniać, pobudzać do zdecydowanych działań. [przypis edytorski]
podbieżać (starop.) — podejść. [przypis edytorski]
Podbipięta — bohater Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza, który marzył o ścięciu trzech głów wrogów za jednym zamachem miecza. [przypis edytorski]
podboje bohatera (…) burzył je dźwiękiem trąb… — Jozue, bohater Księgi Jozuego, pomocnik i następca Mojżesza, po jego śmierci dowodził najazdem Izraelitów na Kanaan. [przypis edytorski]
podchlebiać (daw.) — pochlebiać. [przypis edytorski]
podchlebnie — dziś popr.: pochlebnie. [przypis edytorski]
podchlebstwo — dziś: pochlebstwo. [przypis edytorski]
podchmielać (pot.) — upijać. [przypis edytorski]
podchmielić (pot.) — upić się lekko, wstawić się. [przypis edytorski]
podchyzie — obejście bezpośrednie koło domu, od frontu ocienione daszkiem wspartym na słupach; także: podścienie, podcienie, podcień. [przypis edytorski]
podciąłem jej skrzydła, bo przestała być boginią zwycięstwa — nawiązanie do wizerunku uskrzydlonej greckiej bogini zwycięstwa, który ukazuje hellenistyczna rzeźba Nike z Samotraki, od 1884 eksponowana w paryskim Luwrze. [przypis edytorski]
podciepek (reg.) — karzeł. [przypis edytorski]
podciez (gw.) — pójdźcie (właśc. pójdźcież: konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż). [przypis edytorski]
podczas aresztu — dziś popr.: podczas aresztowania. [przypis edytorski]
podczas (daw., gwar.) — tu: czasami. [przypis edytorski]
podczas (daw.) — tu: czasami. [przypis edytorski]
podczas (daw.) — w tym czasie. [przypis edytorski]
podczas (gwar.) — tu: czasami. [przypis edytorski]
podczas jej oddzielenia [menstruacyjnego] — u Cylkowa: w słabości swojej. [przypis edytorski]
podczas owacji zgotowanych wielkim ludziom trzeba około nich, jak około triumfatorów rzymskich, koncertu zniewag — za zwycięskim wodzem, odbywającym w rydwanie triumf w staroż. Rzymie, stał niewolnik, powtarzający mu: „Pamiętaj, że jesteś (tylko) człowiekiem”. [przypis edytorski]
Podczas pewnej bytności Turskiego w Krakowie — dziś raczej: Pewnego razu, gdy Turski był w Krakowie (…). [przypis edytorski]
podczas — tu: czasem. [przypis edytorski]
podczas — tu: tymczasem. [przypis edytorski]
podczas — tu: tymczasem, w tym czasie. [przypis edytorski]
podczastwa swego — w znaczeniu: do pełnienia funkcji podczaszego u Faraona. [przypis edytorski]
podczaszy (daw.) — urzędnik dworski podający wina. [przypis edytorski]
podczaszy Dzierżek — w oryg. łac. Dirsek pincerna; w innym tłum.: cześnik Dzierże. Podczaszy to funkcja niższa, pomocnik cześnika; podczaszy w czasie uczt rozlewał napoje do kielichów gości oraz dbał, aby nie zabrakło trunków, zaś cześnik podawał kielich władcy. Z tą funkcją przy stole wiąże się dowcipna metafora kronikarza o dzielnym rycerzu-cześniku, który przeciwnikowi zaraz w pierwszym starciu: „napoju na sen śmiertelny przyrządził”. [przypis edytorski]
podczaszy — urzędnik dworski opiekujący się królewską piwnicą i podający wina. [przypis edytorski]
podczaszy — urzędnik dworski podający wina. [przypis edytorski]
podczaszy — urzędnik nadworny opiekujący się królewską piwnicą, próbujący napoje przed podaniem ich na stół władcy. [przypis edytorski]
podczaszy — w dawnej Polsce wysoki urzędnik dworski, zastępca cześnika, opiekujący się królewską piwnicą, próbujący napoje przed podaniem ich na stół monarchy. [przypis edytorski]
podczciwa (daw., gw. forma) — poczciwa, tj. zacna, czcigodna. [przypis edytorski]
poddać — tu: poddać się. [przypis edytorski]
poddać — tu: podpowiedzieć. [przypis edytorski]
poddać — tu: podsunąć jakąś myśl. [przypis edytorski]
poddać — zaproponować. [przypis edytorski]
poddał się daninie robotnika — z plonów dostarczał specjalny dar, tzw. תְּרוּמָה (truma) i dziesięciny, dla kohenów, lewitów orz dla królów Israela, zob. Bechor Szor do 49:15. [przypis edytorski]
poddane i kupce moje — dziś popr. forma B. lm. r. m.: poddanych i kupców moich. [przypis edytorski]
poddawa (daw.) — dziś popr. forma 3.os. lp cz.ter.: poddaje. [przypis edytorski]
poddawa się — dziś popr. forma 3.os. lp cz.ter.: poddaje się. [przypis edytorski]
poddawam (daw.) — dziś popr. forma: poddaję. [przypis edytorski]
poddawasz (starop. forma) — dziś 2.os. lp: poddajesz. [przypis edytorski]
poddymacz (starop.) — pochlebca. [przypis edytorski]
poddymać — rozdmuchiwać. [przypis edytorski]
pode drzwiami (daw.) — dziś popr.: pod drzwiami. [przypis edytorski]
pode Przemyśl — dziś popr.: pod Przemyśl. [przypis edytorski]
pode sercem — dziś: pod sercem. [przypis edytorski]
podejdźże — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że. [przypis edytorski]
podejma — dziś popr.: podejmuje (w znaczeniu: podnosi). [przypis edytorski]
podejmcie — dziś popr.: podejmijcie; tu: skrócone ze względu na rytm wiersza. [przypis edytorski]
podejrzanego — raczej: przejrzanego. [przypis edytorski]
podejrzewając — tu: patrząc na, spoglądając, podglądając. [przypis edytorski]
podejrzywać (daw.) — dziś popr. podejrzewać. [przypis edytorski]
podejrzywać — dziś popr.: podejrzewać. [przypis edytorski]
podejrzywając — dziś popr.: podejrzewając. [przypis edytorski]
podejścia — podstępu. [przypis edytorski]
podejście — fortel, podstęp. [przypis edytorski]
podejść kogo — oszukać, nabrać kogo. [przypis edytorski]
podejźrzenie (starop.) — podejrzenie. [przypis edytorski]
podekpiwali — dziś popr.: podkpiwali. [przypis edytorski]
podekscytowanie — podniecenie; stan pobudzenia umysłowo-uczuciowego. [przypis edytorski]
podemgłę (starop.) — przez mgłę. [przypis edytorski]
podeń (starop. forma) — pod niego. [przypis edytorski]
podeń (starop. forma) — pod niego; tu: ku niemu. [przypis edytorski]
podeń (starop. forma) — skrót od: pod niego. [przypis edytorski]
podeń (starop.) — skrót od: pod nim. [przypis edytorski]
Podes — przyjaciel Hektora. [przypis edytorski]
podespektować (daw.) — obrazić, pohańbić. [przypis edytorski]
podesta — główny reprezentant władz miasta a. prowincji skupionej wokół ośrodka miejskiego; średniowieczny urząd ustanowiony w XII w. przez cesarza Fryderyka I Barbarossę, utrzymujący się do XVI w. w niektórych wł. republikach miejskich; podesta posiadał uprawnienia sądownicze i wojskowe. [przypis edytorski]
podesta — najwyższy urzędnik o uprawnieniach sądowniczych i wojskowych, odpowiednik burmistrza. [przypis edytorski]
