Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 488 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175590 przypisów.
do imienia (daw.) — całkowicie. [przypis edytorski]
do infamowania i do trąby — do obwołania i otrąbienia infamisów. [przypis redakcyjny]
do interesu osobistego, który miał właściciel (…) — Ignacy Lachnicki, Biografia włościanina nad brzegami Niemna, powyżej Łosośnej mieszkającego, Warszawa 1815, s. 38. [przypis redakcyjny]
do jakich atomów dojść winna destrukcja psychologiczna (…) Stąd kpina i ironia w traktowaniu przezwyciężeń i załamań, jakie się w Polsce dokonały, nim w ogóle analiza doszła do prawdziwej komplikacji — „Ludzie subtelni i czuli zaczęli zazdrościć półgłówkom, zaczęli szukać odżywczych soków, bredzić o kwietyzmie, chorobliwości, wybujałościach cywilizacji, aż wreszcie zgodnie stwierdzono, że się jest do niczego, a za jakiś czas, że się już jest na drodze do poprawy i czynów. Niektórzy pozowali tylko i uznawali się za niedołęgów — dla honoru, inni cierpieli i gryźli się wewnętrznie… Ludzie robili dziwne rachunki sumienia, rodzili dopiero teraz myśli, które przychodziły na świat z gotowym piętnem: jesteśmy złe, wyklęte, niepotrzebne, ohydne. Taką jest obłuda, a bliskość końca wieku poddawała tym wzgardom taką ładną, dobrą nazwę: schyłkowcy, findesiecliści; ba, ta nazwa sama już była dowodem” (Pałuba, s. 169). Nawiasem mówiąc, charakterystyka nastrojów schyłkowych doskonała. Por. również s. 475: „Równolegle na wzór Francji imitacja przełamania nauki, realizmu, pary i elektryczności — wiwat fantazja, uczucie, pierwotność… Modernizm nie może wypowiedzieć ostatniego słowa i wyperswadować, że jest właściwie siłą, już go przekrzyczeli inni, hasło: »hajże na cywilizację«, w imię którego modernizm zwyciężył, okazuje się obosiecznym, obraca się przeciw tzw. dekadentom”. [przypis autorski]
do jakiegoście (…) nawykli — do jakiego nawykliście; przykład ruchomej końcówki czasownika. [przypis edytorski]
Do Jakuba Montana (zm. 1580). Włoch, doktor medycyny i filozofii, kanonik krakowski, lekarz biskupa Padniewskiego, później archidiakon lubelski. W kapitule krakowskiej sprawował urząd prokuratora. [przypis redakcyjny]
do Jaworowa — król jeszcze przed wstąpieniem na tron trzymał starostwo jaworowskie. [przypis redakcyjny]
Do jednych i tych samych wartości ludzie różnych epok dochodzą różnymi drogami. (…) gdy autor wypowiada ją w innym [tonie], nie wierzymy mu — S. Brzozowski, Styl Ibsena, „Przegląd Społeczny” 1906, nr 15. [przypis autorski]
do jego cudów — Chrystusa. [przypis tłumacza]
Do jego (…) twarzy przypił się wyraz (…) powagi — dziś raczej: „w jego twarz wpił się wyraz powagi” a. „do jego twarzy przylgnął wyraz powagi”. [przypis edytorski]
Do Jejmości — Madame, urzędowy tytuł żony królewskiego brata. Żona księcia orleańskiego, brata Ludwika XIV a protektora trupy Moliera, Henryka angielska, liczyła wówczas lat 19. [przypis tłumacza]
do Jerycho — dziś popr. forma odmienna: do Jerycha. [przypis edytorski]
do Julii — pierwsza ich rozmowa napisana jest w formie sonetu. [przypis redakcyjny]
do justyfikacji nie deneguje — do uniewinnienia się nie odmawia. [przypis redakcyjny]
do kaduka (daw.) — do diabła. [przypis edytorski]
do kaduka — do diabła. [przypis edytorski]
Do kaduka! (przestarz.) — do diabła! [przypis edytorski]
do kancelarii — do urzędu siczowego. [przypis redakcyjny]
do kapłana przejdzie na własność — Raszi wyjaśnia, że w roku jubileuszowym ta ziemia nie wracała do majątku świątynnego w ręce skarbnika, z przeznaczeniem na remonty świątyni, ale była rozdzielana pomiędzy kohenów z tej zmiany, której służba przypadła w Jom Kipur w roku jubileuszowym, zob. Raszi do 27:21 [2]. [przypis tradycyjny]
do karety, a położywszy ją, osłonili oponą — kareta ma budkę z zasłonami, które można zsuwać i rozsuwać jak firanki. [opona (daw.): zasłona, ozdobna tkanina okrywająca coś; red. WL]. [przypis tłumacza]
do karmelitów — w oryg. to White Friars. [przypis edytorski]
do każdego obaczenia tak przykłonny (starop.) — do pojęcia tak sposobny. [przypis redakcyjny]
do kąpiel (daw.) — do uzdrowiska z gorącymi źródłami. [przypis edytorski]
do Keramejskiej Zatoki w Karii — Karia: południowo-zachodnia część Azji Mniejszej, między Jonią a Licją; Zatoka Keramejska: na południe od Halikarnasu. [przypis tłumacza]
do kierowania balonów — dziś popr.: do kierowania balonami. [przypis edytorski]
do klas początkowych (in ludum litterarium) — tam, gdzie zaczynano się uczyć liter alfabetu, czytania i pisania. [przypis tłumacza]
do kluby (daw.) — do równowagi. [przypis redakcyjny]
do kobiet tylko z kijem Nietschego — por. słowa „małej prawdy” wypowiedziane przez starą kobietę do Zaratustry w rozdziale O starej i młodej kobiecie: „Idziesz do kobiet? Nie zapomnij bicza!” (w oryg. Du gehst zu Frauen? Vergiss die Peitsche nicht!); Friedrich Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra, tłum. Wacław Berent. [przypis edytorski]
do kochanka, męża i brata (…) wykrzyknęła — Kochankiem, mężem i bratem zarazem był [dla Helois] wspomniany już powyżej Sezak. Rozwinięta jest tu teoria wiekuistego powrotu, której głosicielem znacznie później stał się Nietzsche. [przypis redakcyjny]
do kolegium jezuickiego zwanego — zapewne mowa o budynku dawnego kolegium jezuitów na ul. Jezuickiej na Starym Mieście; w lipcu 1773 decyzją papieską zakon jezuitów został rozwiązany; w Rzeczpospolitej celem sprzedaży majątku pojezuickiego decyzją sejmu powołano dwie komisje rozdawnicze: koronną oraz litewską, działające 1774–1796. [przypis edytorski]
do Kolna — do Kolonii: humanistyczna drwina z średniowiecznej wiary w relikwie: w Kolonii pokazywano kości jedenastu tysięcy dziewic, towarzyszek św. Urszuli, rzekomo wymordowanych przez Hunów. [przypis redakcyjny]
do konfesjonałów — do spowiadania. [przypis redakcyjny]
do końca spieszącego roku — początek roku kalendarzowego w Beocji przypadał w zimie; w różnych miasta-państwach greckich przyjmowano różny termin, w wielu w środku lata, jak w Atenach, albo też jesienią, jak na wyspie Rodos. [przypis edytorski]
do kordygardy — do strażnicy, na odwach. [przypis redakcyjny]
do krainy ich przed wielkopościem wkroczył, w niej też większą część postu strawił — w 1091 r. post przypadał między 25 lutego a 12 kwietnia. [przypis edytorski]
Do krateru go wrzucić — Empedokles miał sam wskoczyć samobójczo do krateru Etny. Wie teraz, jak to nieprzyjemnie. [przypis tłumacza]
do Krezusa, króla Lidyjczyków — po upadku Asyrii istniały na Wschodzie cztery wielkie monarchie: egipska, medyjska, chaldejska, czyli nowobabilońska, oraz lidyjska, w zachodniej części Azji Mniejszej (z najeźdźczym, dzikim ludem Kimmerów walczą królowie Gyges, 662 r., Ardys, 646 r., Sadyattes. Syn jego Alyattes (617–560) wypędził Kimmerów zupełnie i opanował przednią część Azji Mniejszej. W 590 r. wybuchła wojna z Kyaksaresem medyjskim. Bitwa z 28 maja 585, nierozstrzygnięta, doprowadziła do uznania rzeki Halys jako granicy między Lidią a Medią. Za syna Alyattesa, Krezusa, 560–546, stoi Lidia u szczytu potęgi). [przypis tłumacza]
do kroćset — w domyśle: diabłów; rodzaj wykrzyknienia; analogicznie: „do stu diabłów”. [przypis edytorski]
do królewskiego… dachu — do pałacu. [przypis edytorski]
do królowej Krystyny szwedzkiej — ten wiersz do Krystyny jednak niektórzy przypisują nie Miltonowi, lecz współczesnemu poecie Andrzejowi Marvellowi, o którym poniżej. [przypis autorski]
do krzty — całkowicie. [przypis edytorski]
do krzty (gw., daw.) — w zupełności; do izna; [do ostatka, całkiem; WL]. [przypis autorski]
do książeczki się dochrapała — została zarejestrowana jako prostytutka. [przypis edytorski]
do któregobyś (…) bieżeć miała (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką formy trybu przypuszczającego czasownika; inaczej: do którego miałabyś bieżeć (tj. iść, pójść). [przypis edytorski]
do któregośmy się zbliżali — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: do którego zbliżaliśmy się. [przypis edytorski]
do którejśmy dobili — inaczej: do której dobiliśmy (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]
do których niełatwo dostać się było można — w oryginale niem. użyto czasownika aufzufinden: znaleźć; które niełatwo można było znaleźć. [przypis edytorski]
do kupy (starop.) — tu: razem. [przypis edytorski]
do kwadry — do miary. [przypis redakcyjny]
do kwartału — w ciągu trzech miesięcy. [przypis edytorski]
do lasa — dziś popr.: do lasu. [przypis edytorski]
do lasa — dziś popr. forma D. lp: do lasu. [przypis edytorski]
do lasa (gw.) — dziś popr. forma D. lp: do lasu. [przypis edytorski]
do lasa (starop. forma) — dziś D.lp: (do) lasu. [przypis edytorski]
do lasa (starop. forma) — dziś popr. forma D.lp: do lasu. [przypis edytorski]
do laski wielkiej należących — należących do urzędu marszałka w. k., bo znakiem urzędu marszałkowskiego była laska. [przypis redakcyjny]
do lekarskiego badania — dziś popr.: na badanie lekarskie (a. pot.: do lekarza na badanie). [przypis edytorski]
do lekarza Filotyma przyszedł z palcem do opatrzenia (…) — Plutarch, O sposobie odróżnienia (…), 31. [przypis tłumacza]
do lica — do twarzy. [przypis edytorski]
do Londynu (…) przybyła, do twierdzy tamtejszej wieżą nazywanej — Tower of London, średniowieczna twierdza wzniesiona w 1078 przez Wilhelma Zdobywcę; pełniła rolę siedziby monarchów Anglii do czasów Jakuba I (1566–1625), do poł. XX w. służyła również jako więzienie. [przypis edytorski]
Do lorda Eldona — chodzi o tekst To the Lord Chancellor, w którym Shelley atakuje brytyjskiego polityka. [przypis edytorski]
do ludu swojego — «Do członków jego rodziny, którzy zmarli przed nim […] i Tora nie rozróżnia tu, czy byli to ludzie prawi czy grzesznicy», zob. Radak do 25:8. [przypis edytorski]
do luftu (pot.) — do niczego, nic niewarte. [przypis edytorski]
do łęku — do siodła. [przypis redakcyjny]
Do łona, które starzy mędrcowie nazwali — mowa o magach perskich, od których pewna zatoka Morza Perskiego otrzymała nazwę (Portus Magorum). [przypis redakcyjny]
do łóżnice (starop. forma D. lp rodz. ż.) — do łożnicy, czyli do łoża małżeńskiego. [przypis redakcyjny]
Do M*** — Do Maryli Puttkamerowej. [przypis redakcyjny]
do mamra — tu: do karceru. [przypis edytorski]
do Maroka jednak udziela wizy sam tamtejszy gubernator — od 1912 Maroko było protektoratem Francji; w 1956 uzyskało niepodległość. [przypis edytorski]
do Masady — p. w. VII, 2, które to miasto już było w rękach powstańców. [przypis tłumacza]
do maści — do koloru, w tym samym kolorze. [przypis redakcyjny]
Do Mecenasa — tłumaczenie funkcjonuje również jako osobna pieśń Jana Kochanowskiego (Pieśń XXIV z Ksiąg Wtórych). [przypis edytorski]
do Meliteny — Μελιτηνὴ (Tacyt, Roczniki XV, 26: „ściągnął też do kupy pod Melitenę piętnasty świeżo przyprowadzony”, tj. pułk), kraina żyzna, za czasów Strabona jeszcze bez miast; pierwsze miasto wspomina Tacyt i zna już nazwę Melitene; dziś Malathija w Kurdystanie w Małej Azji. [przypis tłumacza]
do Meneli — do Menelaosa (forma imienia skrócona ze względu na rytm). [przypis edytorski]
do mędrców nieśli ją ludzie prości, nie uczeni wedle świata… — Arnobius I, 58 [Arnobiusz, Adversus nationes (Przeciw poganom)]: Ab indoctis hominibus scriptae sunt res vestrae [w oryg.: ab indoctis hominibus et rudibus scripta sunt (napisane przez ludzi nieuczonych i prostaków)]. [przypis autorski]
do miary — do taktu. [przypis edytorski]
do miary wydzielone — którym pozostawiono tyle miejsca, ile wymagała potrzeba. [przypis redakcyjny]
Do miasta, gdzie Mars krwawy ulubił mieszkanie — do Rzymu. [przypis redakcyjny]
do miasta, które przypomina mi zawsze pobielany grób — prawdopodobnie mowa tu o Brukseli. [przypis edytorski]
do miasteczkaśmy się dowlekli (daw.) — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika, dziś: do miasteczka się dowlekliśmy. [przypis edytorski]
do miejsca swojego powróci w pokoju — czyli do swoich namiotów, bo „zwaśnieni ludzie stali przed [Mojżeszem w kolejce], ale niekiedy nie zdążyli przedstawić mu swoich spraw do rozstrzygnięcia i gdy wracali do swoich namiotów, niezgoda między nimi się nasilała”, Ibn Ezra do 18:23. [przypis tradycyjny]
do mirmidońskich podobny zwierzątek (…) — Mirmidonowie, według mitologii, powstali z mrówek; [Myrmidonowie: staroż. naród pierwotnie zamieszkujący Eginę, wspomniany w Iliadzie Homera, gdzie Myrmidonowie są charakteryzowani jako nieokrzesani, bezwzględni i karni żołnierze towarzyszący Achillesowi pod Troją; ich nazwa z gr. oznacza „mrówki”; mit o pochodzeniu Myrmidonów od mrówek zapisany jest w Przemianach Owidiusza; red. WL]. [przypis redakcyjny]
Do Montpippeau y do Ruclu… — miejscowości opodal Paryża. [przypis tłumacza]
do motja (gw. środ.) — do spółki. [przypis edytorski]
do motyki podobnego toporka — σκαλίσ, więc właściwie tylko „motyka”, ale w tym wypadku idę za Clementzem (einer Hacke ähnmlichen kleinen Axt) i Henklem [pominięto tłum. na rosyjski]. [przypis tłumacza]
do motyla podobny na wozie — nawiązanie do bajki Ignacego Krasickiego Furman i motyl, w której motyl poczuwa się do odpowiedzialności za ugrzęźnięcie wozu, więc kierując się litością rezygnuje z przejażdżki. [przypis edytorski]
do mszej (daw. forma D.) — dziś: do mszy. [przypis edytorski]
do naczalstwa (z ros.) — do dowództwa. [przypis edytorski]
do najpierwszej sfery — Planeta księżyc według pojęć astronomicznych Ptolomeusza. [przypis redakcyjny]
do naju (gw.) — do nas. [przypis edytorski]
do namiotu Sary — midrasz uczy, że «wprowadził ją do namiotu i stała się tak [wyjątkowa] jak jego matka, bowiem jak długo żyła Sara lampa paliła się od przedwieczoru Szabatu do przedwieczoru [następnego] Szabatu, błogosławieństwo spływało na ciasto i obłok tkwił ponad namiotem, a gdy [Sara] zmarła [wszystko] to ustało. Lecz kiedy zjawiła się Riwka [cuda te] powróciły», zob. Raszi do 24:67. [przypis edytorski]
Do napisania tego artykułu… — pisałem to w ostatnich tygodniach r. 1903. [przypis autorski]
Do natury istoty należy istnienie — Por. List 4 § 2. [przypis redakcyjny]
do niego, do kapłana ma należeć — Ibn Ezra wyjaśnia: to dwukrotnie podkreślenie oznacza, że skóra nie mogła być dana innemu kohenowi, zob. Ibn Ezra do 7:8 [2]. [przypis tradycyjny]
do niego należeć będzie — „Można by pomyśleć, że wyłącznie do niego, ale [następny] werset mówi »do wszystkich synów Aharona«, może więc do wszystkich? Ale jest napisane »do kapłana, który ją przynosi«, jak to [pogodzić]? [Przypadała ona] rodzinie kohenów (beit aw), pracującej w dniu składania tej ofiary”, Raszi do 7:9 [1]. Mojżesz podzielił ród kohenów na 8 wart (miszmeret), z czasem zostali oni podzieleni na 24 warty. W czasach istnienia Świątyni, każda taka grupa udawała się do Jerozolimy i sprawowała służbę świątynną przez tydzień, od Szabatu do Szabatu. A każda warta podzielona była na 7 rodzin (beit aw) dosł. dom ojca. Rodziny służyły w poszczególne dni tygodnia. Warty zmieniały się w Szabat, odchodząca grupa składała ofiarę poranną i dodatkową, przybywająca grupa składała ofiarę przedwieczorną i układała na stole nowo wypieczone chleby, które były dzielone pomiędzy odchodzących i przychodzących kohenów. W czasie Świąt Pielgrzymich wszystkie warty pracowały razem. [przypis tradycyjny]
Do Niemna — sonet ten został napisany w Szczorsach, jak dowodzi dopisek własnoręczny poety w autografie. Nie rozstrzyga to jednak dokładnie daty napisania, gdyż Mickiewicz bawił w Szczorsach kilkakrotnie, po raz pierwszy w drugiej połowie lipca 1819 roku. Dajemy tu pierwotne brzmienie sonetu tego, odmienne od tekstu w zbiorowym wydaniu Sonetów (Moskwa, 1826 r.). Odyniec miał tekst nadesłany mu z Moskwy z dopisem u dołu W Odessie. [przypis redakcyjny]
do niepojęcia — nie do pojęcia. [przypis edytorski]
do niepoznania — dziś popr.: nie do poznania. [przypis edytorski]
do niepoznania — dziś raczej: nie do poznania. [przypis edytorski]
do niepoznania — dziś raczej: nie do poznania; tzn. tak, że trudno poznać. [przypis edytorski]
