Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | białoruski | czeski | dopełniacz | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | holenderski | islandzki | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | regionalne | rosyjski | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | zdrobnienie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 24243 przypisów.
bardowie — śpiewacy, a zarazem kapłani Celtów, śpiewali pieśni, przygrywając do nich na instrumencie podobnym do harfy. Po zdobyciu Galii przez Rzymian zachowali się tylko w Islandii, Walii i Szkocji. Bardowie tworzyli rodzaj zakonu, podzielonego na kilka stopni, podobnie, jak niemieccy „meistersänger”. W czasie wojny postępowali przed wojskiem, zachęcając je pieśniami do bitwy. W Szkocji zachowali się aż do XVIII wieku. [przypis redakcyjny]
Bardyn — sługa króla Monodanta, który wykradł jego syna, Brandymarta. [przypis redakcyjny]
bardziej lubi dzielnicę tylną (…) niźli dzielnicę przednią (…) — aluzja do homoseksualistów. [przypis redakcyjny]
bardzo a bardzo wiele — w pierwodr.: bardzo, o bardzo wiele. [przypis redakcyjny]
bardzo długa aleja… — Pola Elizejskie. [przypis redakcyjny]
Bardzo mi miło dowiedzieć się, żem mógł, choć bezwiednie (…) — jest to odpowiedź znanemu uczonemu, który dziękował Krasińskiemu za to, że przepowiednią rychłego zamachu stanu Ludwika Napoleona zachęcił go do operacji giełdowej tak szczęśliwej, że podwoiła jego majątek. [przypis redakcyjny]
Bargello rzymski w orszaku stu pięćdziesięciu zbirów — zbirami nazywano we Włoszech stróżów porzadku publicznego, ich dowódcą był bargello. [przypis redakcyjny]
bargello (wł.) — szef policji miejskiej. [przypis redakcyjny]
Barkla — hrabstwo Berkeley w Anglii. [przypis redakcyjny]
barkułab — burgrabia (wołoski). [przypis redakcyjny]
barnasz kąsa (starop.) — zbroja gniecie. [przypis redakcyjny]
barnasz (starop.) — zbroja. [przypis redakcyjny]
baroko — formułka ułatwiająca zapamiętanie jednej z form wnioskowania (sylogizmu). [przypis redakcyjny]
baron de Faeneste — bohater satyrycznej powieści Agrippy d'Aubignégo Przygody barona de Faeneste. [przypis redakcyjny]
baron pochowany naprzeciwko swej żony — aluzja do dwuwiersza z komedii L. De Boissy Złudne pozory, gdzie jest mowa o człowieku, który jakby zmarł za życia w niedobranym małżeństwie: Ci-git, sans avoir rendu l'ame,/ Le baron entree vis-a-vis de sa femme. („Tu spoczywa, nie oddawszy ducha, baron pochowany naprzeciwko swej żony”). [przypis redakcyjny]
baron — tu w znaczeniu: średniowieczny pan feudalny. [przypis redakcyjny]
barta (daw.) — siekiera podwójna. [przypis redakcyjny]
bartnik w Kruszwicy — legendarny Piast. [przypis redakcyjny]
Bartold — koń Brandymarta. [przypis redakcyjny]
Bartosz Paprocki, Szymon Okolski — autorzy herbarzy polskich w XVI i XVII w. [przypis redakcyjny]
Barut — miasto nadmorskie Bejrut w Syrii. [przypis redakcyjny]
barwa — liberia sługi dworskiego. [przypis redakcyjny]
barwa — liberia służby, odmienna kolorem w każdym domu magnackim. [przypis redakcyjny]
barwa — mundur, liberia. [przypis redakcyjny]
barwa (starop.) — sukno, mundur. [przypis redakcyjny]
barwa — sukno na mundur. [przypis redakcyjny]
barwa — tu: cecha, znamię. [przypis redakcyjny]
barwa — tu: mundur. [przypis redakcyjny]
barwena — gatunek ryby. Przysmak rzymski. [przypis redakcyjny]
barwiczka — szminka. [przypis redakcyjny]
barwy (…) sprawuje temperament oczu i światła — [barwy] są zależne od zmysłu wzroku i od oświetlenia. [przypis redakcyjny]
Barynczyszka — wyraz ten, utworzony od nazwiska bohatera, przypominał zarazem otoczeniu słowo barin — jaśnie pan; przyrostek „-yszka” nadawał mu odcień pogardliwy. [przypis redakcyjny]
Baryni — Barignan Pietro, poeta, rodem z Pesaro. [przypis redakcyjny]
barziej (starop.) — bardziej. [przypis redakcyjny]
barziej uszczuplona — zbyt szczupła, szczuplejsza. [przypis redakcyjny]
barzo — bardzo. [przypis redakcyjny]
barzo mało mężczyzny — bardzo mało mężczyzn. [przypis redakcyjny]
basałyk — batog z uwiązaną na końcu kulką ołowianą. [przypis redakcyjny]
basałyk — właściwie: bicz z kulą ołowianą na końcu. [przypis redakcyjny]
basarunek (z niem. Besserung) — kara sądowa za okaleczenie. [przypis redakcyjny]
basarunek ( z niem.) — grzywna sądową za obrazę. [przypis redakcyjny]
basarunek (z niem.) — wynagrodzenie za krzywdę; odszkodowanie; chłosta, cięgi. [przypis redakcyjny]
baserunek (z niem.) — odszkodowanie za sprawiony ból. [przypis redakcyjny]
Basia — lewy dopływ Proni, która wpada do Soży, prawego dopływu Dniepru. [przypis redakcyjny]
Basta! basta! (wł.) — Dosyć! dosyć! [przypis redakcyjny]
bastiony (z fr.) — narożne umocnienia wałów fortecznych, wieże fortyfikacyjne. [przypis redakcyjny]
Bastya — Bastia del Genivolo, szańce nad rzeką Zanniolo w płn. Włoszech. [przypis redakcyjny]
Bastya — Bastia del Genivolo, szańce nad rzeką Zanniolo w północnych Włoszech. [przypis redakcyjny]
basy — ślady na ciele od plag, cięgi. [przypis redakcyjny]
basza a. pasza — wielkorządca, namiestnik, dowódca wojsk; tutaj poeta ma na myśli Mohameta Ali. [przypis redakcyjny]
basza a. pasza (z tur.) — wielkorządca turecki. [przypis redakcyjny]
baszta — kasztel; było ich dwa na większych okrętach, jeden na sztabie, drugi na rufie okrętu, w razie burzy rozrzucano je, ażeby ulżyć okrętom. [przypis redakcyjny]
baszty Świętej Trójcy — Kleiner przypomina, że tę wołyńską warownię widział Krasiński w r. 1825 „i w liście do Ojca z dnia 26 września 1825 opisał malowniczo, jak wynurza się z mgły jesiennej”. [przypis redakcyjny]
Baśń ta opowiada o księżniczce, która zamknięta w więzieniu, tylko w ten sposób uniknęła śmierci, że czarodziejskie ręce, zwieszające się z pułapu, dostarczały jej jadła i napoju. [przypis redakcyjny]
batalia (z wł.) — tu: siła zbrojna. [przypis redakcyjny]
batalia (z wł.) — tu: siła zbrojna, wojsko. [przypis redakcyjny]
batalie — bitwy, walki. [przypis redakcyjny]
batalij — [daw. forma D.lm;] bitew. [przypis redakcyjny]
bateria — w ówczesnej armii 8 dział. [przypis redakcyjny]
batiar — andrus; [łobuziak; red. WL]. [przypis redakcyjny]
batiki — materiały barwione specjalną techniką tejże nazwy. [przypis redakcyjny]
batiuszka (ros.) — ojczulek (o popie). [przypis redakcyjny]
Batoh — miejscowość w daw. województwie bracławskim na Ukrainie; niedaleko pod Ładyżynem poniósł klęskę Łużecki 18 lipca 1672 r. [przypis redakcyjny]
batohowskie — klęska pod Batohem 2 czerwca 1652 r. [przypis redakcyjny]
Batów — Batów w województwie podolskim. Bitwa 1 i 2 czerwca 1652 roku. Marcin Kalinowski hetman z wielu innymi poległ, jeńców do 5000 w pień wycięto — ledwie zostawiono przy życiu. [przypis redakcyjny]
Battonia — hrabstwo Bath w Anglii. [przypis redakcyjny]
Battus — założyciel miasta Cyreny w Afryce około r. 650 przed Chr. [przypis redakcyjny]
baty — czółna. [przypis redakcyjny]
batyst (fr. batiste) — delikatna, bardzo cienka, przezroczysta tkanina z bawełny, lnu lub jedwabiu; wykonywano z niej chusteczki oraz wytworną odzież. Nazwa pochodzi od imienia fr. wynalazcy z XIII w. Batiste Chambray. [przypis redakcyjny]
batyst (z fr. batiste) — delikatna, bardzo cienka, przezroczysta tkanina z lnu, bawełny lub jedwabiu; wykonywano z niej chusteczki oraz wytworną odzież. Nazwa pochodzi od imienia fr. wynalazcy z XIII w. Batiste Chambray. [przypis redakcyjny]
batystowe — z bardzo cienkiego płótna. [przypis redakcyjny]
Baudrillart — współczesny ekonomista francuski. [przypis redakcyjny]
bawaria (daw.) — piwiarnia, knajpa. [przypis redakcyjny]
bawełnica (starop.) — suknia lub materia bawełniana; bawełnice, dziś popr. D.lp r.ż.: bawełnicy. [przypis redakcyjny]
bawełnica (starop.) — suknia lub materia bawełniana. [przypis redakcyjny]
bawełnica (starop.) — suknia lub materia bawełniana. [przypis redakcyjny]
bawet (z fr.) — śliniak, przedłużenie fartucha od pasa ku górze. [przypis redakcyjny]
bawić* (daw.) — zaprzątać uwagę, tu: zwodzić. [przypis redakcyjny]
bawić — zwlekać. [przypis redakcyjny]
bazalt (łac. ) — skała wulkaniczna ciemnej barwy. [przypis redakcyjny]
Bazar Dobroczynny — stworzona w roku 1855 instytucja filantropijna. W r. 1897, podczas przedstawienia kinematograficznego, wybuchł tam pożar. Wśród 1500 obecnych zaczęła się panika, 117 osób zginęło. [przypis redakcyjny]
bazar — targ, targowisko. [przypis redakcyjny]
bazar — targowisko. [przypis redakcyjny]
bazar — wolny plac w obozie; rynek, majdan. [przypis redakcyjny]
bazar (z tur.) — rynek obozowy. [przypis redakcyjny]
Bazarow — bohater powieści Turgeniewa Ojcowie i dzieci (1862). [red. WL]. [przypis redakcyjny]
Bazyli św. — założyciel zakonu swojej reguły, biskup Cezarei w Kapadocji, żył między r. 330–379. [przypis redakcyjny]
bazyliszek — legendarny płaz podobny do jaszczurki, który miał zabijać wzrokiem. [przypis redakcyjny]
bądź ist (starop.) — [bądź] przekonany. [przypis redakcyjny]
Bądź łaskaw 1500 fr. panu A. — Mickiewiczowi. [przypis redakcyjny]
Bądź tu, duszo zwycięzcy, wesoła — Słowa ewangeliczne stosujące się do tych, którzy grzechu zawiści przez oczyszczenie się pozbyli. [przypis redakcyjny]
bądźcie iści (starop.) — bądźcie więc o tym przekonani. [przypis redakcyjny]
bąki — dudy, piszczałki. [przypis redakcyjny]
be happy and calm and bright (ang.) — bądź szczęśliwą, spokojną i jasną. [przypis redakcyjny]
Beaconsfield — właściwie Beniamin Disraeli (1804–1881), polityk angielski, przywódca konserwatystów, w tym czasie premier i kierownik polityki zagranicznej Wielkiej Brytanii. [przypis redakcyjny]
Beata a. Beatryce — małżonka Amona, matka Bradamanty. [przypis redakcyjny]
Beata — Beata d'Este, małżonka Ludwika Sforcy, księcia mediolańskiego, który za życia jej był potężny, po jej śmierci utracił księstwo i umarł w więzieniu we Francji. [przypis redakcyjny]
beati possidentes (łac.) — szczęśliwi posiadacze. [przypis redakcyjny]
Beati, quorum tecta sunt peccata — „Błogosławieni, którym grzechy odpuszczono”; tym pierwszym wierszem Psalmu 32 Matylda pozdrawia poetę, który w chwili, gdy będzie skąpany w wodzie letejskiej, jako uprzednio oczyszczony od grzechów, straci pamięć tychże grzechów. [przypis redakcyjny]
