Przypisy

zrywam (…) lilią (daw.) — dziś: zrywam lilię. [przypis edytorski]

zrzebiec (daw.) — źrebak. [przypis edytorski]

zrzecze się — dziś: zrzeknie się. [przypis edytorski]

zrzeczywistnienie — dziś: urzeczywistnienie. [przypis edytorski]

zrzekła się pierwszej dziewiczej miłości — mowa o Wilhelmie Habsburgu zwanym Uprzejmym (ok. 1370–1406). [przypis edytorski]

zrzenice — dziś: źrenice, oczy; twarz Dziewicy przemienia się w trupią czaszkę z pustymi oczodołami. [przypis edytorski]

zrzenice — dziś: źrenice. [przypis edytorski]

zrzetelnie (daw.) — w sposób widoczny. [przypis edytorski]

zrzezać się (daw.) — ponieść stratę. [przypis edytorski]

zrzęda — tu: zrzędliwość. [przypis edytorski]

zrzęda — zrzędzenie; narzekanie. [przypis edytorski]

zrzódło (daw.) — źródło; Słowacki stosuje niekonsekwentnie i zamiennie obie formy. [przypis edytorski]

zrzódło — dziś popr.: źródło. [przypis edytorski]

zrzuciła — tzn. poroniła. [przypis edytorski]

zrzuta (daw.) — ruina. [przypis edytorski]

zrzynek — okrawek, ścinek. [przypis edytorski]

zseła — zsyła. [przypis edytorski]

zsiadły — tu: stały (o stanie skupienia ciał fizycznych). [przypis edytorski]

zskapieć (daw.) — znikczemnieć, podupaść. [przypis edytorski]

zskrzytwieć (gw.) — zmarznąć. [przypis edytorski]

ZSL — Zjednoczone Stronnictwo Ludowe. [przypis edytorski]

ZSP — Zrzeszenie Studentów Polskich, organizacja studencka powstała w 1950 r. [przypis edytorski]

zstać — dziś popr.: stać. [przypis edytorski]

zstać się (starop.) — stać się (czas. dokonany). [przypis edytorski]

zstać się (starop.) — stać się; przydarzyć się (czas. dokonany). [przypis edytorski]

zstać (starop.) — stać. [przypis edytorski]

zstało (starop.) — stało. [przypis edytorski]

zstawy (daw.) — podstawy, fundamenty. [przypis edytorski]

zstąp do świątyni — osobliwość wiersza Ad Venerem polega na tym, że w starożytnej poezji podobne prośby do bogów przyzywały ich do miasta lub do konkretnej świątyni. Tu zaś jest mowa raczej o kapliczce (lararium) umieszczonej w rzymskim domu. [przypis edytorski]

Zstąpię też i zobaczę — «To uczy sędziów, że nie powinni wydawać decyzji w sprawach dotyczących kary śmierci, zanim wnikliwie nie zbadają sprawy», zob. Raszi do 18:21. [przypis edytorski]

zstąpił — hebr. וַיֵּרֶד (wajered): ‘zstąpił’, od rdzenia יָרַד (jarad): ‘schodzić w dół’; kto udaje się z Ziemi Izraela do Micraim (Egiptu), ‘schodzi w dół’, ponieważ Ziemia Izraela położona jest wyżej niż Micraim , a kto wraca z Micraim do Izraela ten ‘wstępuje’, co określane jest czasownikiem עָלָה (ala): ‘wznosić się, iść do góry/ku górze’. To 'schodzenie w dół' oraz 'wznoszenie się' może być także rozumiane w wymiarze duchowym. [przypis edytorski]

zstąpmy — «W swej niezwykłej skromności [Bóg] naradzał się ze swoim Boskim Trybunałem». Midrasz uczy, że była to kara „miara za miarę”: «oni powiedzieli „oto zbudujmy” , więc On wymierzył im podobną [karę] i powiedział „oto zstąpmy…itd.”», zob. Raszi do 11:7. [przypis edytorski]

zstokrotniać — dziś: ustokrotniać. [przypis edytorski]

zstrętwiałość (starop.) — odrętwiałość. [przypis edytorski]

zsunęła się —u Cylkowa: 'spuściła się'; uzasadnienie korekty: uniknięcie śmieszności. [przypis edytorski]

zsyłać — tu: wysyłać listy. [przypis edytorski]

zszarzany (…) długą służbą — zszarzały od długiej służby. [przypis edytorski]

zszarzany — dziś: zszarzały. [przypis edytorski]

zszedł (daw.) — spotkał, idąc. [przypis edytorski]

zszeregowały — dziś: uszeregowały. [przypis edytorski]

zszeregowanie — dzisiaj: uszeregowanie. [przypis edytorski]

zszerszeniały (daw.) — pokryty szronem. [przypis edytorski]

zśliznąć — dziś popr.: ześliznąć. [przypis edytorski]

zśród — dziś: spośród. [przypis edytorski]

zśród — dziś: spośród, spomiędzy. [przypis edytorski]

ztamtąd — dziś popr. pisownia: stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd — dziś ubezdźwięcznione: stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd (starop. forma ort.) — dziś: stamtąd. [przypis edytorski]

ztamtąd (starop. forma) — stamtąd. [przypis edytorski]

ztąd (daw.) — dziś ubezdźwięcznione: stąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr. pisownia: stąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr.: stąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr. ubezdźwięcznione: skąd. [przypis edytorski]

ztąd — dziś popr. ubezdźwięcznione: stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma) — dziś: stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma ort.) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma ort.) — dziś popr.: stąd. [przypis edytorski]

ztąd (starop. forma ort.) — stąd. [przypis edytorski]

ztądże (starop. forma) — stąd właśnie. [przypis edytorski]

zto (starop.) — do tego, na to. [przypis edytorski]

zto (starop.) — za to, do tego. [przypis edytorski]

zto (starop.) — za to, do tego; tu: bych miał zto nauki: gdybym miał odpowiednią wiedzę. [przypis edytorski]

ztożsamiły — dziś: utożsamiły. [przypis edytorski]

ztykać się (starop. forma) — dziś popr. (po ubezdźwięcznieniu): stykać się; tu: graniczyć. [przypis edytorski]

zu der Zeit — Hoffmann bezieht sich auf die sog. Giftaffäre, die den französischen Hof und Paris in den Jahren 1670-1680 erschütterte. [przypis edytorski]

zu frommen —zum Nutzen. [przypis edytorski]

zu schnadern — vor Angst zu zittern. [przypis edytorski]

zu schwer (niem.) — za ciężki. [przypis edytorski]

zu ventilierende — zu erörternde. [przypis edytorski]

zubastaja szczuka (ukr.) — zębaty szczupak. [przypis edytorski]

zubnoj wracz (ros.) — dentysta. [przypis edytorski]

zubr (starop. forma) — zamiast: żubr (tak stale u P. Kochanowskiego). [przypis edytorski]

zubrzy (daw.) — żubrzy a. żubrowy, tj. związany z żubrem. [przypis edytorski]

zuchelek — kawałek. [przypis edytorski]

zuchowato — śmiało. [przypis edytorski]

zuchter — tu: zuch. [przypis edytorski]

Zuchthaus (niem.) — ciężkie więzienie. [przypis edytorski]

Zuchthaus (niem.) — zakład karny. [przypis edytorski]

zuciekać (starop.) — pouciekać, uciec; hufce zuciekały: (…) pouciekały. [przypis edytorski]

zuczyć (daw.) — dziś: nauczyć. [przypis edytorski]

Zündet — Leuchtet. [przypis edytorski]

Zug marsch! (z niem.) — pluton marsz! [przypis edytorski]

Zug (niem.) — pociąg, wyprawa, cug. [przypis edytorski]

Zugführer (niem.) — kierownik pociągu, konduktor; dowódca plutonu. [przypis edytorski]

Zuloaga y Zabaleta, Ignacio (1870–1945) — malarz hiszpański, łączył swobodną technikę impresjonizmu z tradycjami klasyki malarstwa hiszpańskiego; portretował m.in. modelkę Agustinę Escudero Heredię, La gitana Agustina (Cyganka Agustina). [przypis edytorski]

zulus (daw., pot.) — laluś, elegancik na uniwersytecie. [przypis edytorski]

Zulusi — lud afrykański z grupy Bantu, mieszkający w południowej Afryce; w 1818 zjednoczeni w silne państwo pod wodzą króla Czaki, stawiali opór Burom i Brytyjczykom; po klęsce w 1879 większość terytoriów Zulusów została przyłączona do brytyjskiej Kolonii Natalu. [przypis edytorski]

Zum goldenen Kreuz (niem.) — nazwa hotelu, dosł. „Pod złotym krzyżem”. [przypis edytorski]

zum Henker (niem.) — a niech to; tam do kata. [przypis edytorski]

zum Henker (niem.) — tam do kata. [przypis edytorski]

Zum Rhein (…) die Wacht am Rhein — słowa niem. pieśni patriotycznej Die Wacht am Rhein (Straż na Renie) autorstwa Maximiliana Schneckenburgera (1819–1849), która wykonywana do muzyki Karla Wilhelma zyskała ogromną popularność, szczególnie podczas wojny prusko-francuskiej; odczytywano ją wtedy (i wielokrotnie później w historii) jako przeciwstawienie się francuskim pretensjom do Alzacji i Lotaryngii oraz uznawaniu Renu za naturalną granicę Francji. [przypis edytorski]

zum Teufel (niem.) — do diabła [przypis edytorski]

zum zerplatzen — zum Totlachen. [przypis edytorski]

zumal — zugleich. [przypis edytorski]

ZUP — Zakład Ubezpieczeń Powszechnych. [przypis edytorski]

zupak (zwykle lekcew.) — zawodowy podoficer. [przypis edytorski]

zupan a. żupan (daw., gw.) — dawny ubiór, rodzaj kaftana. [przypis edytorski]

zupełną wygranę — dziś B.lp: (…) wygraną. [przypis edytorski]