Przypisy

cal — jednostka miary długości równa ok. 2,5 cm. [przypis edytorski]

cal — jednostka miary długości, równa ok. 2,5 cm. [przypis edytorski]

cal kwadratowy — daw. jednostka powierzchni równa kwadratowi, którego bok ma długość 1 cala (czyli ok. 2,5 cm). [przypis edytorski]

cal — ok. 2,5 cm; anglosaska miara długości. [przypis edytorski]

cal — ok. 2,5 cm. [przypis edytorski]

calabozo (hiszp.) — więzienie. [przypis edytorski]

Caladium macrophizum — jeden z gatunków rodzaju Caladium (obraźnica), wieloletnich roślin zielnych, którym daw. nadawano rozmaite nazwy; macrophizum oznacza „o dużych kłączach”. [przypis edytorski]

Calais — francuskie miasto i gmina w regionie Nord-Pas-de-Calais-Pikardia, w departamencie Pas-de-Calais. [przypis edytorski]

Calais — miasto i gmina w płn. Francji. [przypis edytorski]

Calais — miasto i gmina we Francji, w regionie Nord-Pas-de-Calais-Pikardia. [przypis edytorski]

Calais — miasto w płn.-wsch. Francji, ważny ośrodek transportowy i pasażerski; z brzegu morskiego u stóp Calais widać Wielką Brytanię, mianowicie Dover. [przypis edytorski]

calamitas, calamitatis (łac.) — nieszczęście; tu M. lm calamitates: nieszczęścia. [przypis edytorski]

calamitas (łac.) — szkoda, nieszczęście; klęska. [przypis edytorski]

Calas — trzyaktowy dramat Ducange'a z roku 1819, którego bohaterem jest Jean Calas, protestant z Tuluzy torturowany i stracony w 1762 za rzekome morderstwo swojego syna, który chciał przejść na katolicyzm. [przypis edytorski]

Calderon de la Barca (1600–1681) — dramaturg i poeta hiszp. okresu baroku; autor m.in. tragedii scenicznych Życie snem i Książę niezłomny. [przypis edytorski]

Calderon de la Barca (1600–1681) — hiszp. dramaturg i poeta; najważniejsze dzieła: Życie snem, Książę niezłomny. [przypis edytorski]

Calderon de la Barca (1600–1681) — poeta i dramaturg hiszpański okresu baroku. [przypis edytorski]

Calderon de la Barca, Pedro (1600–1681) — dramaturg i poeta hiszpański, klasyk europejskiego baroku; autor m.in. tragedii scenicznych Życie snem i Książę niezłomny. [przypis edytorski]

Calderón de la Barca, Pedro (1600–1681) — hiszpański barokowy poeta i dramaturg. Najważniejsze dzieła: La vida es sueño (Życie jest snem), El gran teatro del mundo (Wielki teatr świata), El médico de su honra (Lekarz swojego honoru), El pintor de su deshonra (Malarz swojej hańby). Jego utwory charakteryzowały się dynamizmem, wykorzystaniem kontrastu i figur retorycznych. [przypis edytorski]

cale — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkiem, całkowicie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkiem, całkowicie, zupełnie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkiem, całkowicie; zupełnie. [przypis edytorski]

cale — (daw.) całkiem. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkiem. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkiem, tu: wcale. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkiem, zupełnie; tu: wcale. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkowicie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkowicie, zupełnie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkowicie; zupełnie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — całkowicie, zupełnie; wcale. [przypis edytorski]

cale (daw., gw.) — całkiem, całkowicie, w pełni. [przypis edytorski]

cale (daw.) — tu: całkowicie; zupełnie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — wcale. [przypis edytorski]

cale (daw.) — wcale; zupełnie, całkiem. [przypis edytorski]

cale (daw.) — wcale, zupełnie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — zupełnie, całkowicie. [przypis edytorski]

cale (daw.) — zupełnie. [przypis edytorski]

cale (starop.) — całkiem; wcale. [przypis edytorski]

cale (starop.) — całkiem, zupełnie. [przypis edytorski]

cale (starop.) — całkowicie, w całości. [przypis edytorski]

cale (starop.) — w całości. [przypis edytorski]

cale — w pełni, całkowicie. [przypis edytorski]

cale — wcale, w ogóle. [przypis edytorski]

cale zachowany (starop.) — zachowany w całości; całkowicie zachowany; tu: w pełni dochowany (ślub). [przypis edytorski]

cale — zupełnie, całkiem. [przypis edytorski]

calec — tu: odosobniona, naga skała. [przypis edytorski]

calec — twardy grunt pod warstwą orną; jednolity masyw skały. [przypis edytorski]

Calel Perechodnik (1916–1944) — polski inżynier agronom żydowskiego pochodzenia, w czasie okupacji przebywał w getcie w Otwocku, gdzie służył w Żydowskiej Służbie Porządkowej, od 1942 do 1944 ukrywał się w Warszawie, uczestnik powstania warszawskiego, zginął w październiku 1944 r. w niejasnych okolicznościach. Pozostawił po sobie pamiętnik, w którym poddał ostrej krytyce postawę zarówno Polaków, jak i Żydów wobec niemieckiego ludobójstwa. [przypis edytorski]

calem bluźnił — inaczej: cale bluźniłem; bluźniłem zupełnie. [przypis edytorski]

Calicut — nazwa w polskim tłumaczeniu jest nieco myląca, wskazuje bowiem jedynie na miasto w Indiach. W oryginale: Caligutte, słowo oznaczające w dialekcie z Tarquinii (caligùtte) bardzo odległe miejsce fikcyjne (znane jest powiedzenie „Jedź do Caligutte, na kolację z księżycem!”). Termin bywa w tym dialekcie stosowany również w odniesieniu do indyjskiego Calicut, jednak polszczyzna nie oddaje w tym przypadku gry słów. [przypis edytorski]

Calineczka — tytułowa bohaterka jednej z baśni Hansa Christiana Andersena (1805–1875). [przypis edytorski]

Calińskich było stare wino, dawny zabytek szlacheckiego mienia — matka Józefa Sawy Calińskiego była szlachcianką. [przypis edytorski]

calizna — inaczej: filar; pokład kopalny między chodnikami. [przypis edytorski]

calizna — niezaorana, nieuprawiana ziemia. [przypis edytorski]

calle (hiszp.) — ulica. [przypis edytorski]

calle (wł.) — typowa ulica wenecka, wąska, wciśnięta między dwa szeregi budynków. [przypis edytorski]

Callot, Jacques (1592–1635) — fr. rysownik i grafik, przedstawiciel manieryzmu; tematem jego dzieł były m.in. sceny religijne i rodzajowe, karykatury, typy postaci ludowych (np. Cyganie) i z commedia dell'arte; jego ilustracje charakteryzowały się dużym dynamizmem. [przypis edytorski]

Callot, Jacques (1592–1635) — francuski grafik i rysownik. [przypis edytorski]

calomniez, calomniez, il restera toujours quelque chose (fr.) — szkalujcie, szkalujcie, zawsze coś przylgnie. [przypis edytorski]

Calpurnius, właśc. Titus Calpurnius Siculus — poeta rzymski żyjący w I w. n.e., autor bukolik. [przypis edytorski]

calućki (gw.) — cały. [przypis edytorski]

calus (łac.) — kostnina, grubowłóknista kość powstająca w okresie gojenia się kości, np. po złamaniu, pęknięciu. [przypis edytorski]

Calvino, Italo (1923–1985) — pisarz i eseista włoski, autor prozy eksperymentalnej, łączącej różne gatunki i opierającej się na grze z czytelnikiem, m.in. opowiadania Długi dzień Ameriga, powieści Zamek krzyżujących się losów i Niewidzialne miasta oraz książki pt. Jeśli zimową nocą podróżny składającej się z samych początków powieści różnych gatunków (sformułowanie „zabieg Calvina” prawdopodobnie odnosi się do tego właśnie dzieła włoskiego pisarza). [przypis edytorski]

Calvo Sotelo, José (1893–1936) — przywódca hiszpańskiej prawicowej opozycji parlamentarnej w 1936; 13 lipca 1936, dzień po zamordowaniu przez prawicową bojówkę Falangi członka Gwardii Szturmowej i Partii Socjalistycznej, Joségo Castillo, Calvo Sotelo został uprowadzony i zamordowany przez grupę policjantów Gwardii Szturmowej; jego śmierć stała się zapalnikiem wybuchu wojskowego zamachu stanu planowanego od lutego 1936, którego częściowa porażka oznaczała początek hiszpańskiej wojny domowej. [przypis edytorski]

calzoneras (hiszp.) — spodnie do konnej jazdy. [przypis edytorski]

cała nasza publika — sens: całe nasze życie publiczne. [przypis edytorski]

całą ich [wołów] setkę kazał zakatrupić — mowa o hekatombie, tj. uroczystej ofierze ze stu wołów, składanej bogom przez starożytnych Greków przy specjalnych okazjach. [przypis edytorski]

całą unieść szyję — tu: ujść z życiem. [przypis edytorski]

całą zaś pozostałą — Cylkow opuszcza słowo całą, a dodaje słowo pozostałą. [przypis edytorski]

[całą] zaś pozostałą — Cylkow opuszcza słowo całą, a dodaje słowo pozostałą. [przypis edytorski]

całe bogactwo — «Z majątku ojca naszego nie mamy nic, ale to, co Bóg oddzielił [z dobytku] naszego ojca: nasze jest», zob. Raszi do 31:16. [przypis edytorski]

całe dwa złote — przedwojenne złote polskie miały wielokrotnie większą wartość od obecnych (przeciętne zarobki robotników wynosiły ok. 100–150 zł miesięcznie). [przypis edytorski]

całe gromady wyłącznie dwupłciowe, wyposażone w „prawidłową obupłciowość” — tzn. obupłciowość jest u nich stanem normalnym, występującym powszechnie. [przypis edytorski]

całe nocy (…) pokutować musieli (daw. forma) — dziś całe noce (…). [przypis edytorski]

całe towarzystwo… — przywódcy hebertystów, w tym Vincent, Ronsin i Hébert, zostali aresztowani 13 marca 1794 r. [przypis edytorski]

całej parady (pot., iron.) — całej, już skończonej sprawy. [przypis edytorski]

całem — daw. forma N. i Msc. przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: całym. [przypis edytorski]

całem — dziś: całym. [przypis edytorski]

całem — dziś popr. forma: całym. [przypis edytorski]

całem życie służył — inaczej: całe życie służyłem. [przypis edytorski]

całemu miejscu — wszystkim pięciu miastom, wśród których Sedom był najważniejszy, zob. Raszi do 18:26. [przypis edytorski]

całka (mat.) — pojęcie matematyczne, rodzaj sumy nieskończenie wielu nieskończenie małych wielkości, stosowanej dla wielkości zmieniających się w sposób ciągły; symbolem całki jest pionowa kreska z zagięciami na końcach (stąd „fajka”), pochodząca od wydłużonej litery „s”. [przypis edytorski]

całka (mat.) — pojęcie matematyczne, rodzaj sumy nieskończenie wielu nieskończenie małych wielkości, stosowanej dla wielkości zmieniających się w sposób ciągły. [przypis edytorski]

całki — całkowity, cały. [przypis edytorski]

całki — całkowity. [przypis edytorski]

całki (gw.) — cały. [przypis edytorski]

całki (reg.) — cały. [przypis edytorski]

całkie (daw.) — całe. [przypis edytorski]

całkiem (daw.) — tu: całkowicie, w całości. [przypis edytorski]

całkiem (daw.) — w całości, całkowicie, w pełni. [przypis edytorski]

całkowanie (mat.) — rodzaj sumowania nieskończenie wielu nieskończenie małych wartości, stosowany dla wielkości zmieniających się w sposób ciągły. [przypis edytorski]

całkownik — kmieć, chłop. [przypis edytorski]

Całopalenie — hebr. עֹלָה (ola): ofiara całopalna, całopalenie, od rdzenia עָלָה (ala): wznosić się do góry. [przypis edytorski]

całopalenie — ofiara całopalna, polegająca na spaleniu całego zwierzęcia poświęconego na ofiarę; tu: symbol poświęcenia. [przypis edytorski]

całość (daw.) — bezpieczeństwo. [przypis edytorski]

całować z dubeltówki (fraz.) — całować w oba policzki. [przypis edytorski]

całun — tkanina, którą okrywa się zwłoki. [przypis edytorski]

całun — tkanina, którą przykrywa się zwłoki. [przypis edytorski]