Przypisy

ujrzał miejsce ono — «Ujrzał obłok unieruchomiony nad górą», zob. Raszi do 22:4. [przypis edytorski]

Ujrzał niebo rozwarte… — Dz 10:11–13. [przypis edytorski]

ujrzano, iż ogania się psu (…) — por. Diogenes Laertios, Pyrrhon z Elidy [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, IX, 66. [przypis edytorski]

ujrzawszy (…) fizjonomią — dziś: ujrzawszy fizjonomię; fizjonomia daw.: twarz. [przypis edytorski]

Ujrzawszy lud wielki, użalił się nad nimi, bo byli strapieni i leżący (…), jako owce nie mające pasterza — Mt 9, 36. [przypis edytorski]

ujrzawszy się odkrytym — przekonawszy się, że został odkryty. [przypis edytorski]

ujrzemy (daw.) — dziś: ujrzymy. [przypis edytorski]

ujrzemy — dziś popr.: ujrzymy. [przypis edytorski]

ujrzy (…) sług — dziś popr. z B.: ujrzy sługi. [przypis edytorski]

ujrzycie chwałę — wyrażenie כְּבוֹד יהוה (Kewod Adonaj, 'chwała Pana') w tradycji żydowskiej nie oznacza samej istoty Boga, lecz przejaw Jego obecności i majestatu. W Tanachu pojawia się ono w opisach objawienia na Synaju (Wj 24:16–17), w wizjach prorockich (Iz 6:3; Ez 1) i często związane jest z obrazem ognia, światłości lub obłoku. Rabini rozumieli kawod jako sposób, w jaki Bóg daje się odczuć w świecie, nie naruszając swej transcendencji. W literaturze talmudycznej bywa ono utożsamiane z Szechiną, czyli obecnością Bożą towarzyszącą Israelowi na wygnaniu (por. Berachot 7a). Filozofowie średniowieczni, jak Saadia Gaon i Majmonides, podkreślali, że kawod to nie Bóg sam, lecz stworzona „emanacja” lub „blask”, umożliwiający prorokom doświadczenie Jego obecności (Przewodnik błądzących I:5, I:64). W tradycji mistycznej (Kabała) Kawod Haszem (czyli Adonaj) utożsamiany bywa z promieniowaniem boskiej energii, zwłaszcza w sefirze Malkut, jako widzialne królowanie Boga w świecie. W liturgii natomiast kawod wskazuje na majestat Stwórcy objawiony w stworzeniu i historii, jak w formule „pełna jest cała ziemia Jego chwały” (Izajasz 6:3) [przypis edytorski]

ujrzysz wielką część przodków twoich czynu (starop.) — szyk przestawny; inaczej: ujrzysz wielką część czynu twoich przodków. [przypis edytorski]

Ujście — w oryg. łac. Uscze; twierdza Pomorzan nad Notecią. [przypis edytorski]

ujście wielkiej rzeki — mowa o rzece Kongo. [przypis edytorski]

ujść bez szwanku — dziś popr.: ujść na sucho. [przypis edytorski]

ujść cało — ocaleć, przeżyć. [przypis edytorski]

ujść czyjejś uwadze — zostać przez kogoś niezauważonym. [przypis edytorski]

ujść sobie — uciec od siebie. [przypis edytorski]

ujść z życiem — przeżyć, uratować się w niebezpiecznej sytuacji. [przypis edytorski]

ujuszony — zakrwawiony; por. jucha: krew. [przypis edytorski]

ujzoł (gw.) — ujrzał. [przypis edytorski]

ujźrzał (starop. forma) — dziś: ujrzał. [przypis edytorski]

ujźrzawszy (starop.) — dziś: ujrzawszy. [przypis edytorski]

ujźrzawszy (starop. forma) — dziś: ujrzawszy. [przypis edytorski]

ujźrzeć (starop. forma) — dziś popr.: ujrzeć. [przypis edytorski]

ujźrzeć (starop. forma) — dziś: ujrzeć. [przypis edytorski]

ujźrzeć (starop. forma) — ujrzeć. [przypis edytorski]

ujźrzeć (starop.) — ujrzał. [przypis edytorski]

ujźrzeć (starop.) — ujrzeć, zobaczyć. [przypis edytorski]

ujźrzę (starop. forma) — dziś: ujrzę. [przypis edytorski]

ukaja — dziś popr. tylko forma niedokonana: koi. [przypis edytorski]

ukajać — dziś popr.: koić. [przypis edytorski]

ukajać — dziś: ukoić; może też gra znaczeń z czasownikiem: pokajać się (tu: kogoś), czyli ukorzyć. [przypis edytorski]

ukajający — dziś popr.: kojący a. dający ukojenie. [przypis edytorski]

Ukalegon — czcigodny starzec trojański. [przypis edytorski]

Ukalegon / Ukalegontom mówił, bo nań nic nie dbali — gra słów oparta na znaczeniu imienia: gr. ukalegon (οὐκαλέγων) znaczy: niedbający. [przypis edytorski]

ukarina — okaryna, ludowy instrument dęty wykonany z gliny. [przypis edytorski]

ukarzem — czasownik z końcówką skróconą, inaczej: ukarzemy. [przypis edytorski]

ukasany (starop.) — podkasany; podciągnięty do góry (o długiej szacie). [przypis edytorski]

ukasany (starop.) — podkasany. [przypis edytorski]

ukaz (ros.) — rozporządzenie; tu: dotyczące reformy uwłaszczeniowej z r. 1864. [przypis edytorski]

ukaz (ros.) — w daw. Rosji: dekret, akt prawny wydany przez najwyższą władzę; chodzi o ukaz uwłaszczeniowy cara Aleksandra II z 1864 r. [przypis edytorski]

ukaz (ros.) — zarządzenie. [przypis edytorski]

ukaz (ros.) — zarządzenie władz. [przypis edytorski]

ukaz — tu: rozkaz. [przypis edytorski]

ukaz — w daw. Rosji zarządzenie wydane przez cara. [przypis edytorski]

ukaz (z ros.) — rozkaz. [przypis edytorski]

ukaz (z ros.) — rozporządzenie. [przypis edytorski]

ukaz — zarządzenie wydane przez cara. [przypis edytorski]

ukazać się — dziś popr.: pokazać się. [przypis edytorski]

ukazał mu się — Bóg odwiedził osłabionego Abrahama w trzecim dniu po obrzezaniu, tak jak należy iść z wizytą do chorego, zob. Raszi do 18:1. Trzeciego dnia po obrzezaniu ból jest największy, por. Ks. Rodzaju 34:25. [przypis edytorski]

ukazować (starop. forma) — dziś popr.: ukazywać. [przypis edytorski]

ukazować (starop. forma) — ukazywać, pokazywać. [przypis edytorski]

ukazować (starop. forma) — ukazywać. [przypis edytorski]

ukazował (starop. forma) — dziś popr. 3.os.lm r.m.: ukazywał. [przypis edytorski]

ukazował (starop. forma) — ukazywał. [przypis edytorski]

ukazowała (starop. forma) — dziś popr.: ukazywała. [przypis edytorski]

ukazowały (starop. forma) — dziś popr. 3.os.lm r.ż.: ukazywały. [przypis edytorski]

ukazują — tu: przedstawiają sobą, wydają się. [przypis edytorski]

ukazuje się wiersz — przekład filologiczny jednej zwrotki tego wiersza przytacza Tomasz Szarota: „Pięć palców ma moja ręka / Pięć palców ma wasza wierna dłoń / Dwaj sprawiedliwi są w naszym domu / Chrystus i Hitler na ścianie”. [przypis edytorski]

ukaźny (z ros.) — wykonany według rozkazu; tu: służący do wykonania kary (chłosty). [przypis edytorski]

ukażęć (starop. forma) — skrót od: ukażę ci, pokażę ci. [przypis edytorski]

ukęś (daw.) — ukąś, ugryź. [przypis edytorski]

ukląc — dziś: uklęknąć. [przypis edytorski]

układ (daw.) — ułożenie, sposób zachowania się. [przypis edytorski]

układ hydrograficzny — tu: system wodny; od: hydrografia, dział geografii zajmujący się opisywaniem stosunków wodnych. [przypis edytorski]

układ orograficzny — ukształtowanie gór; od: orografia (z gr. oros: góra, grapho: piszę), nauka zajmująca się opisem gór lub innych dużych form rzeźby powierzchni Ziemi (morfografia). [przypis edytorski]

układli — dziś popr. forma: ułożyli. [przypis edytorski]

układli — dziś popr.: ułożyli, poukładali. [przypis edytorski]

układli — dziś: ułożyli. [przypis edytorski]

układli się — dziś popr.: ułożyli się. [przypis edytorski]

układł się — dziś popr.: ułożył się. [przypis edytorski]

układł się — dziś: ułożył się. [przypis edytorski]

układł się (starop. forma) — ułożył się, położył się. [przypis edytorski]

układła — dziś popr. forma: ułożyła. [przypis edytorski]

układła się — dziś: ułożyła się. [przypis edytorski]

układła się (starop. forma) — ułożyła się, położyła się. [przypis edytorski]

układłszy (daw.) — dziś popr.: ułożywszy. [przypis edytorski]

układny — bardzo uprzejmy, niekiedy przesadnie. [przypis edytorski]

układy — dziś popr. forma N. lm: układami. [przypis edytorski]

ukłaść (daw.) — ułożyć. [przypis edytorski]

ukłaść się (daw.) — dziś: ułożyć się, położyć się. [przypis edytorski]

uknorius (lenk.) — pasaginė vinis. [przypis edytorski]

Ukochani przez bogów umierają młodo — cytat z gr. dramaturga Menandra (342–291 p.n.e.). [przypis edytorski]

ukoić — uspokoić, pocieszyć. [przypis edytorski]

ukoje — dziś popr.: ukojenia. [przypis edytorski]

ukojić (starop.) — tu: uspokoić. [przypis edytorski]

ukoju — D.lp; dziś: ukojenia. [przypis edytorski]

ukoleba — dziś popr. forma: ukolebie; ukolebać — ukołysać; tu: uspokoić. [przypis edytorski]

ukołysaj — dziś popr. forma 2 os. lp trybu rozkazującego: ukołysz. [przypis edytorski]

ukonfederować się — stowarzyszyć się; konfederacja — regionalny lub ogólnokrajowy związek szlachty, dążącej do zrealizowania określonych celów. [przypis edytorski]

ukontentować (daw.) — zadowolić. [przypis edytorski]

ukontentować — zadowolić. [przypis edytorski]

ukontentowan — ukontentowany (daw. krótka forma przym.), zadowolony. [przypis edytorski]

ukontentowanie — daw. odczuć zadowolenie, satysfakcję. [przypis edytorski]

ukontentowanie (daw., z łac.) — zadowolenie. [przypis edytorski]

ukontentowanie (daw.) — zadowolenie. [przypis edytorski]

ukontentowanie (daw.) — zadowolenie, satysfakcja. [przypis edytorski]

ukontentowanie (z łac.) — zadowolenie. [przypis edytorski]

ukontentowanie (z łac.) — zadowolenie, radość. [przypis edytorski]

ukontentowanie — zadowolenie. [przypis edytorski]