Przypisy

raziech (starop. forma) — dziś Msc. lm: (w) razach; w najgorszych raziech: w najgorszych przypadkach, w najgorszych okolicznościach. [przypis edytorski]

raziech (starop. forma) — dziś popr. N.lm: (po) razach; tj. ciosach. [przypis edytorski]

raził — Faraon został porażony chorobą, która utrudniała mu cielesne współżycie, zob. Raszi do 12:17. [przypis edytorski]

Razin, Stiepan a. Stieńka Razin (ok. 1630–1671) — Kozak doński, przywódca powstania chłopskiego. [przypis edytorski]

razionale (wł.) — racjonalny. [przypis edytorski]

raznych win jużnawo bieriega (ros.) — różnych win z południowego brzegu. [przypis edytorski]

razu — cios, uderzenie. [przypis edytorski]

razura (daw.) — zakład fryzjerski. [przypis edytorski]

razy (starop.) — ciosy, uderzenia. [przypis edytorski]

razy (starop. forma) — dziś N.lm: razami; ciosami. [przypis edytorski]

razzia (fr. z ar.) — najazd, napaść łupieżcza. [przypis edytorski]

Razzia (niem.) — obława policyjna. [przypis edytorski]

ražiena — dirva, kur nupjauti javai. [przypis edytorski]

raźniej — szybciej. [przypis edytorski]

raźnieje — nabiera raźności, tj. wigoru, siły, energii. [przypis edytorski]

raźnijże (gw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, forma popr. raźniejże; znaczenie: szybciej. [przypis edytorski]

raźno — szybko. [przypis edytorski]

raźny (daw.) — żywy, ruchliwy, ochoczy. [przypis edytorski]

raźny — energiczny. [przypis edytorski]

raźny — żywy, pełen energii. [przypis edytorski]

rażon rąk ich ciosy — dziś: rażony rąk ich ciosami. [przypis edytorski]

rażon — skrócona forma przymiotnika: rażony. [przypis edytorski]

rąbać (daw.) — zadawać rany białą bronią, siec; tu: uprawiać wojaczkę, być żołnierzem. [przypis edytorski]

rąbanica (gw.) — siekiera. [przypis edytorski]

rąbek — brzeg materiału, kraj szaty. [przypis edytorski]

rąbek — chusta osłaniająca głowę i ramiona kobiety; w czasach Fredry był to już staroświecki element stroju. [przypis edytorski]

rąbek (daw.) — chustka na głowę. [przypis edytorski]

rąbek — daw. element stroju, chusta osłaniająca głowę kobiety. [przypis edytorski]

rąbek — rodzaj cienkiej podłużnej chusty. [przypis edytorski]

rąbek — tu: dawniej szal, welon, chustka. [przypis edytorski]

rąbki nie całkiem kraśną nicią szyte — chustki, które zaczęto wyszywać czerwoną nitką, ale nie dokończono. [przypis edytorski]

rąbku (starop. forma) — dziś popr. D.lp: rąbka; rąbek: chustka. [przypis edytorski]

rący (starop.) — rączy; gwałtownie rwący się naprzód. [przypis edytorski]

rącze — szybkie. [przypis edytorski]

rączęty — dziś popr. forma N. lm: rączętami. [przypis edytorski]

rączkiś przykrył — inaczej: przykryłeś rączki (konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika). [przypis edytorski]

rączo (daw.) — szybko, żwawo. [przypis edytorski]

rączo (starop.) — prędko. [przypis edytorski]

rączo — szybko. [przypis edytorski]

rączo — szybko, zwinnie, energicznie. [przypis edytorski]

rączość (daw.) — prędkość, szybkość. [przypis edytorski]

rączość — prędkość, szybkość. [przypis edytorski]

rączość — szybkość w ruchu, biegu, locie. [przypis edytorski]

rączy koń obraca (starop. konstrukcja) — dziś z D.: rączego konia (…). [przypis edytorski]

rączy (starop.) — szybki, prędki, zwinny. [przypis edytorski]

rączy — szybki. [przypis edytorski]

rączy — szybki w biegu, prędki, bystry, zwinny. [przypis edytorski]

rączy — szybki w biegu. [przypis edytorski]

Råglanda — historyczna gmina szwedzka, położona w Värmlandii. [przypis edytorski]

rąžydamasis — pasitempdamas. [przypis edytorski]

rb. — roku bieżącego. [przypis edytorski]

rdze (Uredinales) — obecnie: rdzawnikowce (grzyby rdzawnikowe), grzyby powodujące choroby roślin zwane rdzami. [przypis edytorski]

rdzeń [ta] — dziś r.m.: ten rdzeń. [przypis edytorski]

rdzewiące — dziś popr.: rdzewiejące. [przypis edytorski]

Rdzę (…)/ Na Omfalii igle/ Od krwią wilgotnych Herkulesa palców — według mit. gr. Herkules, kupiony na targu niewolników przez królową Lidii Omfale, przebywał u niej w służbie przez trzy lata, wykonywał kobiece prace i był przebrany w kobiece szaty. Pobyt u Omfale wiąże się więc ze zniewieścieniem herosa, który w tym czasie przelewał krew nie w bohaterskich zmaganiach, ale kłując się igłą przy szyciu. [przypis edytorski]

Re Harmachis (gr.), Re Horachte — „Re [jako] Horus Horyzontów”, połączenie jednego z naczelnych egipskich bogów, bóstwa słońca w pełni dnia, Re, z Horachte, czyli Horusem w jego solarnym (słonecznym) aspekcie. Używane na określenie przejawu boga-słońca podróżującego po niebie. W czasach reformy Echnatona imię Re Horachte występuje jako element oficjalnego opisowego tytułu jedynego boga Atona, często skracanego do określenia Ra-Horus-Aton. [przypis edytorski]

re intellecta in verbis simus faciles (łac.) — rzecz zrozumiałą łatwo wyrazić słowami; parafraza zdania Cycerona z dzieła O najwyższym dobru i złu II, 52. [przypis edytorski]

Re sciochi, re… (wł.) — Królowie, głupi królowie… [przypis edytorski]

Rea, gr. Rhea (mit. gr.) — córka Uranosa i Gai, siostra i żona Kronosa, matka Zeusa i jego rodzeństwa; utożsamiana później z frygijską boginią płodności Kybele, czczoną jako Bogini Matka, której młodym kochankiem był pasterz Attis, bóg wegetacji i wiosny; przedstawiana podobnie jak Kybele: na tronie z dwoma lwami po bokach lub w rydwanie ciągniętym przez dwa lwy. [przypis edytorski]

Rea, gr. Rhea (mit. gr.) — siostra i żona Kronosa, matka bóstw olimpijskich. [przypis edytorski]

Rea (mit. gr.) — siostra i żona Kronosa, pramatka bóstw olimpijskich. [przypis edytorski]

Reade, William Winwood, (1838–1875) — brytyjski historyk, powieściopisarz i filozof; autor m.in. historii powszechnej pt. Martyrdom of Man (Męczeństwo człowieka, 1872). [przypis edytorski]

reading-room (ang.) — czytelnia, biblioteka. [przypis edytorski]

reading room (ang.) — czytelnia. [przypis edytorski]

ready (ang.) — gotowy, gotowi. [przypis edytorski]

reakcji arystokratycznej w roku 403 — podczas rządów tzw. trzydziestu tyranów, oligarchicznej komisji narzuconej przez Spartę Atenom po ich klęsce w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e.; komisja wprowadziła rządy terroru, po 8 miesiącach została obalona przez oddziały złożone z prodemokratycznych wygnańców. [przypis edytorski]

reakcjonista — przeciwnik wszelkich zmian społeczno-politycznych. [przypis edytorski]

real champaign (ang.) — popr.: real champagne. [przypis edytorski]

real — dawna moneta hiszpańska o wartości 1/8 talara. [przypis edytorski]

real — dawna srebrna moneta hiszpańska. [przypis edytorski]

real estate business (ang.) — biznes nieruchomości. [przypis edytorski]

real — srebrna moneta hiszpańska lub portugalska. [przypis edytorski]

real — srebrna moneta hiszpańska. [przypis edytorski]

realiter (łac.) — naprawdę, rzeczywiście. [przypis edytorski]

reality TV — typ programów telewizyjnych, zwykle w postaci konkursu, mający z założenia pokazywać nieinscenizowane sceny z prawdziwego życia, w których występują osoby niezwiązane zawodowo z telewizją; istotą reality TV jest postawienie widza w roli podglądacza. [przypis edytorski]

realizm naiwny — naturalny pogląd, który wyznaje każdy człowiek przed wszelką refleksją filozoficzną. [przypis edytorski]

realizm pojęciowy — pogląd filozoficzny, przypisujący realne istnienie pojęciom ogólnym. [przypis edytorski]

Realizm (…) zupełne. — fragment z wydania późniejszego: Wilhelm Feldman, Współczesna literatura polska, Kraków 1924, wyd. VII, s. 82–83. [przypis edytorski]

realność (daw.) — tu: posiadłość ziemska a. nieruchomość. [przypis edytorski]

realność (przest.) — posiadłość, nieruchomość. [przypis edytorski]

realność — tu: nieruchomość; własność w postaci budynków itp. [przypis edytorski]

realność — tu wpływ, dochód. [przypis edytorski]

reasekuracja — sytuacja, gdy firma ubezpieczeniowa ubezpiecza się od ryzyka w innej takiej firmie. [przypis edytorski]

reasmupcyja — reasumpcja; wznowienie czynności. [przypis edytorski]

reasumowanie — podsumowanie. [przypis edytorski]

reb (jid.) — tytuł grzecznościowy u Żydów dodawany przed imieniem i nazwiskiem do określenia mężczyzn biegłych w znajomości Tory i Talmudu; nie jest tożsame ze słowem rabin. [przypis edytorski]

Reb Safra (ok.280-338) — babiloński ammoraita czwartej generacji. Zaangażował się w handel; słynął z uczciwości. [przypis edytorski]

reb — skrót hebrajskiego słowa rabi, które jest tytułem uczonego, rabina itp.; u Żydów wyraz reb przed imieniem własnym oznacza szacunek dla osoby, do której zwracają się oni w ten sposób lub o której mówią; młodszy wiekiem zawsze tak mówi do starszego. [przypis edytorski]

reb — skrót hebrajskiego słowa rabi, które jest tytułem uczonego, rabina itp. U Żydów wyraz reb przed imieniem własnym oznacza szacunek dla osoby, do której zwracają się oni w ten sposób lub o której mówią. Młodszy wiekiem zawsze tak mówi do starszego. [przypis edytorski]

reb — tytuł grzecznościowy, odpowiednik polskiego „pan”. [przypis edytorski]

rebe (jid.) — nauczyciel. [przypis edytorski]

rebe — nauczyciel. [przypis edytorski]

rebe — skrót hebrajskiego słowa rabi, które jest tytułem uczonego, rabina itp. U Żydów wyraz reb przed imieniem własnym oznacza szacunek dla osoby, do której zwracają się oni w ten sposób lub o której mówią. Młodszy wiekiem zawsze tak mówi do starszego. [przypis edytorski]

rebe — tytuł grzecznościowy. [przypis edytorski]

rebe (z hebr. rabbi: nauczyciel, mistrz) — tu: mędrzec. [przypis edytorski]

rebe — zwrot grzecznościowy (odpowiednik „pan”, „mistrz”), którym uczniowie określają nauczyciela w szkole religijnej, chederze lub jesziwie. [przypis edytorski]

Rebeka — córka Batuela ben Nachora; żona Izaaka, matka bliźniąt Ezawa i Jakuba (Rdz 25, 24–26). Młodszy, Jakub, podstępem zdobył ojcowskie błogosławieństwo pierworództwa (Rdz 25, 29-34). [przypis edytorski]

Rebeka Izakowi najbliższa — biblijna Rebeka była żoną patriarchy Izaaka. [przypis edytorski]

Rebeka — polskie tango skomponowane w 1933 do słów Andrzeja Własta z muzyką Zygmunta Białostockiego. [przypis edytorski]

Rebeka — postać biblijna z Księgi Rodzaju: żona patriarchy Izaaka, matka Ezawa i Jakuba; sługa Abrahama, który w odległym mieście miał znaleźć odpowiednią żonę dla Izaaka, wybrał ją, kiedy zgodnie z jego modlitwą o znak dała mu wody ze studni i napoiła jego wielbłądy. [przypis edytorski]