Przypisy

od robaków (daw.) — przez robaki. [przypis edytorski]

od rodu — tu: od urodzenia, tj. przez całe życie. [przypis edytorski]

od rodzicam go dostał (daw.) — dostałem go od ojca. [przypis edytorski]

od roku do roku — czyli: co roku. [przypis edytorski]

od Romanistów (daw.) — tu w znaczeniu: przez Romanistów. [przypis edytorski]

od rozumu błądzi — traci rozum, popada w obłąkanie. [przypis edytorski]

od Sahajdacznych — tu: od połowy XVII w.; Petro Konaszewicz-Sahajdaczny (1570–1622) — hetman i wybitny wódz kozacki, walczył po stronie Rzeczypospolitej w wojnie polsko-rosyjskiej 1609–1618, organizował kozackie wyprawy łupieżcze do Stambułu, dowodził Kozakami w bitwie pod Chocimiem. [przypis edytorski]

od Salomona i teraz się zowie (kościół) — świątynia Salomona w Jerozolimie. [przypis edytorski]

…od Santa Lucia aż do Villafranca… — pola bitew kampanii 1859 r. W Villafranca (miejscowość w północnych Włoszech, w prowincji Werona) został zawarty pokój z Austriakami, w wyniku którego Lombardię włączono do Królestwa Sardynii (Piemontu). [przypis edytorski]

od skarbcu — dziś popr. forma D. lp: od skarbca. [przypis edytorski]

od skarbcu — dziś popr. forma D. lp: skarbca. [przypis edytorski]

od — słowo 'od' dodane przez Cylkowa, nie ma go w oryginale. [przypis edytorski]

od spieki Syriuszowej bronią — Syriusz (łac. Sirius, z gr. Σείριος: palący, gorący), najjaśniejsza gwiazda nieba północnego, w lipcu i sierpniu wschodzi na niebo przed wschodem Słońcem i jest znakiem największych upałów letnich. [przypis edytorski]

od sta (daw.) — od stu (sta: daw. D. słowa „sto”, odmienianego jak rzeczownik); dziś: procent. [przypis edytorski]

od sta (daw.) — od stu (sta: daw. D. słowa „sto”, odmienianego jak rzeczownik); dziś: procent. [przypis edytorski]

od sta — dziś: procent. [przypis edytorski]

od sta — od stu (sta: daw. D. słowa „sto”, odmienianego jak rzeczownik); dziś: procent. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od Anioła (…) zleczony,: wyleczony przez anioła. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od bojaźni zwyciężony: zwyciężony przez bojaźń. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od niego: przez niego. [przypis edytorski]

od (starop.) — przez; od tych wojowników pobitych: pobitych przez tych wojowników. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przed; od cesarzów chciwych: przed chciwymi cesarzami. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przed; od Tankreda strzegli: strzegli przed Tankredem. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; był od chrześcian wzięty: został wzięty przez chrześcijan. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; od Hetmana: przez Hetmana. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; od mistrzów zrobioną: zrobioną przez mistrzów. [przypis edytorski]

od (starop.) — tu: przez; zabitej od siebie: przez siebie zabitej. [przypis edytorski]

od stopy do głowy — dziś popr.: od stóp do głów. [przypis edytorski]

od Strojnowskiego (daw.) — przez Strojnowskiego. [przypis edytorski]

od strony Koluszek — na poczcie w Koluszkach znajduje się ogólnokrajowy Wydział Przesyłek Niedoręczonych. [przypis edytorski]

od strony morza nie dojedzie żaden statek — właśc. popr.: (…) nie dopłynie (…) statek. [przypis edytorski]

od szyje — dziś D.lp: szyi. [przypis edytorski]

od św. Jana do św. Michała — określenia czasu bazujące na ważnych świętach kościelnych: dzień św. Jana przypada w Kościele katolickim 24 czerwca, zaś św. Michała przypada 29 września. [przypis edytorski]

od św. Michała po Boże Narodzenie — od 29 września do 25 grudnia 1112 r. [przypis edytorski]

od św. Michała — tj. od dnia 29 września, kiedy obchodzone jest w kościele katolickim upamiętnienie św. Michała Archanioła. [przypis edytorski]

od Świętego Jana — tj. od dnia św. Jana; najbardziej popularny dzień św. Jana przypada 24 czerwca. [przypis edytorski]

od Tankreda naycięższy mężnego Wziął raz, który tam (…) przypadł (starop.) — tj. otrzymał najcięższy cios od mężnego Tankreda, który tam się znalazł (by bić się z Argantem). [przypis edytorski]

od tej, która się wspólnie z nim rzemiosłem opiekuje — mowa o siostrze Hefajstosa, Atenie, bogini mądrości, rękodzieła i sprawiedliwej wojny. [przypis edytorski]

od tej małej wioski nazwali Moskale cały kraj Sybirem — pochodzenie nazwy „Syberia” jest niejasne i niepewne. [przypis edytorski]

od tej pory kąt owej topieli nazwano Morzem Jońskim — nazwę Morza Jońskiego wywodzi się tu od imienia Io. [przypis edytorski]

od tejże doby (daw.) — od tego momentu. [przypis edytorski]

Od tłumacza — wstęp tłumacza odnosi się do całego zbioru opowiadań, który otwiera Kuratela, a obejmującego również następujące tytuły: Facino Cane, Sarrasine, Piotr Grassou, Z. Marcas, Granatka, Poronienie. [przypis edytorski]

od Trafalgar Square aż do South Kensington — dzielnica South Kensington znajduje się ok. 4 km na zachód od placu Trafalgar. [przypis edytorski]

od trafunku (przestarz.) — na wszelki wypadek, gdyby coś się przytrafiło. [przypis edytorski]

od — tu: przez; napisane od profesora: napisane przez profesora. [przypis edytorski]

od — tu: przez; niepodbite od mojej miłości: nie podbite przez moją miłość [przypis edytorski]

od — tu: przez. [przypis edytorski]

od — tu: ze strony. [przypis edytorski]

Od twoich kości wprzód odpadnie ciało, nim żebrakowi przyniesiesz jałmużnę — w późn. wyd. zweryfikowano tłumaczenie, zmieniając ten fragment następująco: „Niech żebrakowi zagłodzone ciało,/ Nim go wspomożesz, od kości odpadnie”. [przypis edytorski]

od Tyrolu po Szlezwig, od Eupen i Malmedy po Katowice — mowa o terytoriach spornych między Niemcami a Włochami, Danią, Belgią i Polską. [przypis edytorski]

od ujścia Pontu — tzn. od miejsca, w którym do cieśniny Bosfor „uchodzi” Pont Euksyński, czyli Morze Czarne. [przypis edytorski]

Od ust na usta — dziś popr.: od ust do ust. [przypis edytorski]

od uścisku palących ręku szernowskich — dziś: od uścisku palących rąk szernowskich. [przypis edytorski]

od w. 41 — tj. od słów: „A jak w dodońskim drzewo Jowiszowe lesie (…)”. [przypis edytorski]

od w. 517 do końca — tj. od słów: „Lecz te miejsca, Zofijo, więcej zdobisz sama” do słów: „Pół świata czcić cię będzie, drugie pół zazdrościć”. [przypis edytorski]

od w. 53 do 100 — tj. od słów: „Raz dano znać, że się lud z użaleniem skupił (…)” do słów: „Stąd dane Zofijówce i wzrost, i przynęta”. [przypis edytorski]

od was (daw.) — przez was. [przypis edytorski]

od wiatru (daw.) — przez wiatr. [przypis edytorski]

od wiatru obrócony (starop.) — obrócony przez wiatr. [przypis edytorski]

od wieków — usunięte w wyd. z 1816 r. [przypis edytorski]

Od wielkiego wewnętrznego jeziora — Salt Lake City położone jest nad Wielkim Jeziorem Słonym, mającym ok. 120 km długości i 45 km szerokości. [przypis edytorski]

od wielu (daw.) — przez wielu. [przypis edytorski]

od wierzycieli — dziś popr.: przez wierzycieli. [przypis edytorski]

od włócznie — daw. forma D.lp r.ż.; dziś: od włóczni. [przypis edytorski]

od wojska (…) odbieżany — opuszczony przez wojsko. [przypis edytorski]

od wschodu — u Cylkowa: 'ku Wschodowi'; zarówno tekst hebrajski jaki i komentarz mówią 'od wschodu/ze wschodu na zachód'. Ruszył na zachód od Abrama, ze wschodu w kierunku zachodnim, zob. Raszi do 13:11. [przypis edytorski]

od wszystkich — dziś popr.: przez wszystkich. [przypis edytorski]

od wszytkich był miany (starop.) — przez wszystkich był uważany. [przypis edytorski]

od ziemie (daw. forma D.lp) — dziś: ziemi. [przypis edytorski]

od złości — dziś raczej: ze złości. [przypis edytorski]

od złota chorągwie gorące — tj. żółte. [przypis edytorski]

Od złotowłosych pielgrzymów zza świata — wg legendy zapisanej w kronice Galla Anonima Piast ugościł tajemniczych przybyszów, wypędzonych z dworu Popiela. [przypis edytorski]

od źwierzu (starop. forma) — przez zwierza. [przypis edytorski]

od żadnej ręki (daw.) — przez żadną rękę. [przypis edytorski]

Oda do młodości — utwór napisany przez Adama Mickiewicza 26 grudnia 1820 r. Pierwszy polski utwór koncentrujący się na młodości jako sile sprawczej i podstawie nowego porządku świata. Oda stała się hymnem tajnego stowarzyszenia studentów Uniwersytetu Wileńskiego. [przypis edytorski]

odaliska — biała niewolnica w haremie sułtana. [przypis edytorski]

odaliska — biała niewolnica w haremie sułtana tureckiego. [przypis edytorski]

odaliska — niewolnica w haremie sułtana. [przypis edytorski]

odaliska (z tur.) — biała niewolnica a. konkubina w haremie sułtana tureckiego. [przypis edytorski]

odaliska (z tur.) — niewolnica a. nałożnica w haremie sułtana tureckiego; przen. kobieta zalotna, namiętna. [przypis edytorski]

odaliska (z tur.) — niewolnica a. nałożnica w haremie sułtana tureckiego. [przypis edytorski]

odaliska (z tur.) — niewolnica usługująca w haremie sułtana, często nałożnica władcy. [przypis edytorski]

odaliska (z tur.) — niewolnica w haremie sułtana. [przypis edytorski]

odartus (daw.) — obdartus. [przypis edytorski]

odarty (daw. forma) — dziś: obdarty. [przypis edytorski]

odarty — dziś popr.: obdarty. [przypis edytorski]

odąć — dzis: wydąć. [przypis edytorski]

odąć — dziś częściej: wydąć. [przypis edytorski]

odąć — dziś raczej: wydąć. [przypis edytorski]

odąć się (daw.) — nadąć się. [przypis edytorski]

odąć się — wydąć policzki. [przypis edytorski]

odął — dziś: wydął. [przypis edytorski]

odbicie zablokowanych punktów oporu w centrum miasta — Największą enklawą niemiecką odciętą w pierwszej fazie powstania była tzw. dzielnica rządowa, obejmująca tereny część Śródmieścia Północnego, w tym m.in. Ogród Saski i Krakowskie Przedmieście. Na jej terenie przebywali w chwili wybuchu powstania m.in. gen. Reiner Stahel i gubernator dystryktu warszawskiego, Ludwig Fischer. Powstańcy mimo wysiłków nie zdołali opanować dzielnicy rządowej, a niemiecka odsiecz nawiązała z nią łączność 7 sierpnia. [przypis edytorski]

odbić się — tu: oddalić się (domyślnie: od właściciela). [przypis edytorski]

odbić — tu: odbić się. [przypis edytorski]

odbiec czego (starop.) — opuścić co, odejść od czego. [przypis edytorski]

odbiec (daw.) — uciec od kogoś a. czegoś. [przypis edytorski]

odbiedz — dziś popr. pisownia: odbiec. [przypis edytorski]

odbiegać czegoś (przestarz.) — odchodzić od czegoś. [przypis edytorski]

odbiegą — dziś popr. forma: odbiegną; odbiec (kogoś lub coś) — tu: porzucić. [przypis edytorski]