Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | czasownik | czeski | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 128943 przypisów.
trzew — dziś popr. D.: trzewi. [przypis edytorski]
trzew — dziś popr. forma D.: trzewi. [przypis edytorski]
trzew — dziś popr.: trzewi; wnętrzności, narządy wewnętrzne. [przypis edytorski]
trzewa — dziś popr. forma M.lm: trzewia. [przypis edytorski]
trzewa — dziś popr. forma: trzewia. [przypis edytorski]
trzewa — dziś popr.: trzewia. [przypis edytorski]
trzewa — dziś popr.: trzewia; wnętrzności. [przypis edytorski]
trzewiczki na korkach — trzewiki mające obcas lub całą podeszwę z masy korkowej. [przypis edytorski]
trzewie — dziś: trzewia; wnętrzności, narządy wewnętrzne zwierząt. [przypis edytorski]
trzewiem — dziś popr. tylko w lm: trzewiami. [przypis edytorski]
trzewik — but. [przypis edytorski]
trzewik (daw.) — but. [przypis edytorski]
trzewik — sznurowany but z cholewką. [przypis edytorski]
trzewiów — dziś popr.: trzewi. [przypis edytorski]
trzęsawica a. trzęsawisko — bagno. [przypis edytorski]
trzęsawica — bagno, trzęsawisko. [przypis edytorski]
trzęsawica — trzęsawisko, bagno. [przypis edytorski]
trzęsawica — trzęsawisko; teren bagnisty. [przypis edytorski]
trzęsawice — bagna. [przypis edytorski]
trzęsawisko — bagno. [przypis edytorski]
trzęsie kitą — zwieńczającą hełm. [przypis edytorski]
trzęsienie a. trzęsidło — zawieszka, wisior. [przypis edytorski]
trzęsienie ziemi w Lizbonie (1 listopada 1755) — wielkie trzęsienie ziemi w Lizbonie, bezpośrednio po którym wystąpiło tsunami; jeden z najtragiczniejszych tego rodzaju kataklizmów w historii: zginęło ok. 90 tysięcy osób, Lizbona została całkowicie zrujnowana. [przypis edytorski]
trzęsienie ziemi W Lizbonie — rankiem 1 listopada 1755 r. doszło do silnego trzęsienia ziemi, które niemal całkowicie zniszczyło Lizbonę. Wstrząs zalicza się do najtragiczniejszych pod względem liczby ofiar (30–40 tys. osób). Zostało zrujnowanych 80% zabudowań miasta, zniszczona została też większość południowego wybrzeża, aż do Algarve, wstrząsy zaś były odczuwalne w Wenecji. Bezpośrednio po trzęsieniu ziemi, którego siłę szacuje się na 9 w skali Richtera, nastąpiło tsunami: dwudziestometrowe fale zalewały wybrzeże, zaś na niezalewanym przez nie terenie szerzyły się pożary. Katastrofa w Lizbonie stała się tematem utworu Woltera Poemat o trzęsieniu ziemi w Lizbonie oraz powodem jego filozoficznej polemiki z Jeanem Jacques'em Rousseau. [przypis edytorski]
trzęski (daw.) — grząski. [przypis edytorski]
trzęski — grząski. [przypis edytorski]
trzmielina (biol.) — gatunek wieloletniego krzewu o silnie trujących owocach zamkniętych w czterograniastych jaskraworóżowych torebkach. [przypis edytorski]
Trznadel, Jacek (ur. 1930) — krytyk literacki, poeta i publicysta, autor m. in. głośnego zbioru wywiadów Hańba domowa, opisującego postawy polskich twórców w czasach stalinizmu. [przypis edytorski]
trznadel — niewielki, mierzący kilkanaście centymetrów ptak wędrowny, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu. [przypis edytorski]
trznadel — niewielki, mierzący kilkanaście centymetrów ptak wędrowny z rzędu wróblowych, o charakterystycznym żółtym ubarwieniu głowy i spodu ciała występującym u samców w okresie godowym; różne podgatunki trznadla zamieszkują Europę i zachodnią część Azji, od Norwegii i Anglii po Bałkany; żywi się owadami i nasionami traw. [przypis edytorski]
trznadel — ptak z rzędu wróblowatych. [przypis edytorski]
trzoda — stado, gromada zwierząt hodowlanych (krów, świń itp.). [przypis edytorski]
trzon — górna część pieca kuchennego, na której było gotowane jedzenie. [przypis edytorski]
trzon — palenisko. [przypis edytorski]
trzonek (posp.) — tu: członek męski. [przypis edytorski]
trzonkowce i wieczkowce, Pedunculata i Sessilia (daw. biol.) — grupy skorupiaków wąsonogich w klasyfikacji Lamarcka i Darwina, reprezentowane gł. przez odpowiednio kaczenice i pąkle. [przypis edytorski]
trzop (daw.) — stary garnek gliniany, częściowo rozbity; skorupa. [przypis edytorski]
trzop (gw.) — stary garnek gliniany; skorupa. [przypis edytorski]
trzos — sakiewka na pieniądze. [przypis edytorski]
trzos — sakiewka; torebka na pieniądze. [przypis edytorski]
trzos — w dawnej Polsce pas z kieszeniami na pieniądze. [przypis edytorski]
trzos — woreczek na pieniądze. [przypis edytorski]
trzos — woreczek na pieniądze. [przypis edytorski]
trzosło a. trzósło — część pługa w kształcie noża do odcinania skiby w płaszczyźnie pionowej. [przypis edytorski]
trzosło a. trzósło (daw.) — ostrze pługa odcinające pionowo skibę ziemi podczas orki; tu przen.: biodro. [przypis edytorski]
trzosnąć (gw.) — uderzyć. [przypis edytorski]
trzpień — walec, pręt. [przypis edytorski]
trzpiot — człowiek lekkomyślny, roztrzepany i beztroski; lekkoduch. [przypis edytorski]
trzpiot — osoba beztroska, niepoważna. [przypis edytorski]
trzpiot — osoba lekkomyślna i beztroska. [przypis edytorski]
trzpiot — osoba lekkomyślna i beztroska. [przypis edytorski]
trzpiotać się (daw.) — figlować, zachowywać się jak trzpiot. [przypis edytorski]
trzpiotostwo (daw.) — lekkomyślność, płochość, pustota. [przypis edytorski]
trzunąć — skoczyć, runąć. [przypis edytorski]
trzusło — metalowa część pługa odcinająca skibę w pionie, co umożliwia jej odwrócenie. [przypis edytorski]
trzy boginie — Hera, Atena i Afrodyta. [przypis edytorski]
trzy boginie — Saraswati, Lakszmi i Parwati (Kali), trójca zwana Tridevi, będąca w hinduizmie żeńskim odpowiednikiem męskiej trójcy Trimurti. [przypis edytorski]
trzy-buńczuczny — piastujący trzy godności wojskowe; buńczuk — drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, symbol władzy wojskowej. [przypis edytorski]
trzy czapek (daw.) — dziś popr. forma: trzy czapki. [przypis edytorski]
trzy godzin czasu — dziś popr.: trzy godziny czasu. [przypis edytorski]
trzy jedności — zasada zachowania w dramacie trzech jedności: miejsca, czasu i akcji, wywodzona z teatru starożytnego oraz Poetyki Arystotelesa, stanowiła podstawową regułę budowy dramatu w klasycyzmie. Stanowi, że akcja musi się toczyć w jednym miejscu, czas jej trwania musi pokrywać się z czasem trwania widowiska lub przynajmniej nie przekraczać doby oraz że akcja musi być jednowątkowa. [przypis edytorski]
trzy koronek — dziś popr. forma B.lm: trzy koronki. [przypis edytorski]
trzy kroć (starop.) — dziś: trzykroć; trzy razy. [przypis edytorski]
Trzy Króle — dziś popr. forma B.lm: Trzech Króli. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na 11 (daw.) — inaczej: trzy kwadranse po godzinie dziesiątej; 10:45. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na czwartą (daw.) — czterdzieści pięć minut po trzeciej. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na dwunastą (daw.) — kwadrans to 15 minut; trzy kwadranse na dwunastą to 11:45. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na dwunastą (daw.) — za kwadrans dwunasta; jedenasta czterdzieści pięć. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na dwunastą — o jedenastej czterdzieści pięć; za kwadrans dwunasta. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na dziesiątą — dziś: jest trzy kwadranse po dziewiątej a. za kwadrans dziesiąta. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na dziewiątą (daw.) — dziś: trzy kwadranse po ósmej, ósma czterdzieści pięć. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na jedenastą (daw.) — trzy kwadranse po dziesiątej, czyli za piętnaście minut jedenasta. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na ósmą — siódma czterdzieści pięć; za kwadrans ósma. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na pierwszą (daw.) — kwadrans to 15 minut; trzy kwadranse na pierwszą w nocy to godz. 00:45. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na siódmą (daw.) — kwadrans po szóstej. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na siódmą (daw.) — trzy kwadranse po szóstej, czyli za kwadrans siódma. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na siódmą — szósta czterdzieści pięć. [przypis edytorski]
trzy kwadranse na szóstą (daw.) — trzy kwadranse po godzinie piątej; piąta czterdzieści pięć. [przypis edytorski]
trzy-m (…) cisnął — trzy cisnąłem; dziś popr. pisownia: trzym. [przypis edytorski]
trzy muszkiety Dziumasa — chodzi o powieść Trzech muszkieterów Alexandre'a Dumas (1802–1870). [przypis edytorski]
trzy na ósmą — dziś: za trzy ósma. [przypis edytorski]
trzy nocy (daw. składnia) — dziś: trzy noce. [przypis edytorski]
trzy nocy — dziś popr. forma: trzy noce. [przypis edytorski]
trzy prządki (…) żywota — nawiązanie do mit. gr., według której trzy Parki przędły nić ludzkiego życia. [przypis edytorski]
trzy przemiany ducha: jako duch wielbłądem był, lwem się stał, w dziecko się zmienił — cytat z pierwszej mowy Zaratustry z Tako rzecze Zaratustra Friedricha Nietzschego w tłum. Wacława Berenta. [przypis edytorski]
Trzy razy do roku — mowa tu o tzw. שָׁלֹשׁ רְגָלִים (szalosz regalim) trzech Świętach Pielgrzymich: Pesach, Szawuot i Sukot, por. Wj 23:14-17. [przypis edytorski]
trzy razy dziennie powtarzać na cukrze, po jedzeniu — żartobliwe nawiązanie do recepty lekarskiej: dawniej dzieciom podawano lekarstwa na łyżeczce cukru, aby nie czuły gorzkiego smaku. [przypis edytorski]
trzy razy księżyc tarczę wypełnił swą srebrną — tj. minęły trzy miesiące księżycowe. [przypis edytorski]
trzy siostry — tu: Parki (mit. rzym.), trzy boginie przeznaczenia, zajmujące się nicią ludzkiego losu. [przypis edytorski]
trzy siostrzyce — Parki, w mitologii greckiej boginie śmierci. [przypis edytorski]
trzy Starki, co (…) / Nić przecinają ludzkiego żywota — Mojry, boginie losu w mit. gr. [przypis edytorski]
trzy stopy, jedenaście linii… — fr. miara długości toise (tu: sążeń) dzieliła się na 6 stóp, zaś stopa na 144 linie. [przypis edytorski]
Trzy stopy moździerz, łokci trzy drąg niechaj mierzy — moździerz i tłuczek do niego, do rozcierania ziaren zboża na mąkę. [przypis edytorski]
trzy wieki ludzkie — trzy pokolenia, czyli 3 * 30 lat. [przypis edytorski]
trzy wiersze Danta — tercyna, forma poetycka, w której było napisane Piekło w Boskiej Komedii Dantego. [przypis edytorski]
trzy z nich mają szybkość podobną, a cztery różnią się nią pomiędzy sobą i z trzema tamtymi… — trzy pierwsze to koła Słońca, Merkurego i Wenus, gdyż dla ziemskiego obserwatora Merkury podróżuje po niebie razem ze Słońcem, nigdy nie oddala się od niego bardziej niż o 29°; podobnie Wenus, która oddala się od Słońca o maksymalnie 48°. Pozostałe cztery to koła Księżyca, Marsa, Jowisza i Saturna, ciał niebieskich, które poruszają się po niebie zupełnie niezależnie od Słońca, mogą znaleźć się nawet po przeciwnej stronie nieba, poruszają się też niezależnie od siebie nawzajem, każde z zupełnie inną prędkością. [przypis edytorski]
trzydniówka (febra) — w daw. klasyfikacji, zaproponowanej w starożytności przez Hipokratesa, okresowe gorączki (febry) dzielono na trzy rodzaje: trzydniówkę, czterodniówkę oraz jednodniówkę (codzienną), wiążąc je z różnymi warunkami klimatycznymi i środowiskowymi. [przypis edytorski]
trzydziesci pięć stopni — -35 °Ré, czyli ok. -44 °C. [przypis edytorski]
trzydziestu arystokratów — tzw. trzydziestu tyranów, oligarchiczna komisja narzucona przez Spartę Atenom po ich klęsce w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e.; wprowadziła rządy terroru, po 8 miesiącach została obalona przez oddziały złożone z prodemokratycznych wygnańców. [przypis edytorski]
Trzydziestu Tyranów — w staroż. Atenach oligarchiczna komisja narzucona przez Spartę Atenom po ich klęsce w wojnie peloponeskiej w 404 p.n.e.; wprowadziła rządy terroru, po 8 miesiącach została obalona przez oddziały złożone z prodemokratycznych wygnańców. [przypis edytorski]
