Przypisy

tlał (daw.) — tlił się. [przypis edytorski]

tlejące — dziś: tlące się. [przypis edytorski]

tlejącej się — dziś raczej: tlącej się. [przypis edytorski]

tleje — tli się. [przypis edytorski]

tlić — dziś popr.: tlić się. [przypis edytorski]

tłoczący — dziś popr. forma imiesłowu: tłocząc. [przypis edytorski]

tłocznia — prasa do wytłaczania soku. [przypis edytorski]

tłoczyć (…) jak śledzi — ładować, upychać jak śledzie. [przypis edytorski]

tłok — część silnika lub innej maszyny. Pod wpływem pary lub gazu tłok porusza się w ściśle dopasowanym cylinrze, przenosząc naciskającą na niego siłę na dalsze elementy silnika. [przypis edytorski]

tłoka (daw.) — dobrowolna praca przy żniwie z towarzyszeniem muzyki i napitkiem. [przypis edytorski]

tłoki (daw.) — pastwiska [przypis edytorski]

tłomacz — dziś popr.: tłumacz. [przypis edytorski]

tłomacząc — dziś popr.: tłumacząc. [przypis edytorski]

tłomaczenie — dziś popr.: tłumaczenie. [przypis edytorski]

tłomaczyć — dziś popr.: tłumaczyć. [przypis edytorski]

tłomaczyć — dziś: tłumaczyć. [przypis edytorski]

tłomaczyć (przestarz.) — tłumaczyć. [przypis edytorski]

tłomaczył — dziś: tłumaczył. [przypis edytorski]

tłomoczek — worek. [przypis edytorski]

tłomok — dziś: tłumok, tj. tobół, pakunek podróżny. [przypis edytorski]

tłomok — dziś: tłumok, tj. zawiniątko, paczka. [przypis edytorski]

tłomok — dziś: tłumok; tu mowa o tiurniurze, konstrukcji wkładanej pod spódnicę, aby biodra noszącej wydawały się obfitsze i bardziej kobiece. [przypis edytorski]

tłomok — tłumok, worek. [przypis edytorski]

tłómacz a. tłomacz — dziś popr.: tłumacz. [przypis edytorski]

tłómacz — dziś popr. pisownia: tłumacz. [przypis edytorski]

tłómaczenie a. tłomaczenie (daw.) — dziś popr. forma: tłumaczenie. [przypis edytorski]

tłómaczyć a. tłomaczyć — dziś popr.: tłumaczyć. [przypis edytorski]

tłómaczyć — dziś popr. pisownia: tłumaczyć. [przypis edytorski]

tłómaczyć — dziś popr.: tłumaczyć. [przypis edytorski]

tłuc się po zagrodach — jeździć od zagrody do zagrody. [przypis edytorski]

tłucze się — w innej wersji: „bije się”. [przypis edytorski]

tłuczeń — szuter, kruszywo z drobno połamanego kamienia, używane do utwardzania nawierzchni. [przypis edytorski]

tłuczka (gw.) — maselnica, urządzenie do ręcznego wytwarzania masła. [przypis edytorski]

tłum umniejszał głową — umniejszał tłum o głowę. [przypis edytorski]

tłumacz — bracia nie byli świadomi, że Josef rozumie hebrajski, a tłumaczem był Menasze, syn Josefa, zob. Raszi do 42:23. [przypis edytorski]

tłumacz ich, Hubert, przysłał mi niedawno — tłumacz nazywał się Jean-Jacques Hubner; przesłał Rousseau swoje tłumaczenie Idylli pod koniec 1761. [przypis edytorski]

tłumacz — Kazimierz Twardowski. [przypis edytorski]

Tłumacz Słowa, Helion — postacie z Dialogu troistego Słowackiego (tytuł wg Dzieł wszystkich pod red. J. Kleinera, Wrocław 1954), którego treść stanowi uzupełnienie wywodów filozoficznych zawartych w Genezis z Ducha; „w co tylko wierzą (…) w co uwierzyły”: cytat z Rozmów o celach finalnych, jednej z części Genezis z Ducha Słowackiego. [przypis edytorski]

tłumaczęć — tłumaczę ci. [przypis edytorski]

tłumaczów — dziś popr.: tłumaczy. [przypis edytorski]

tłumić się — tu: zwoływać tłumne zgromadzenia. [przypis edytorski]

tłumiku — dziś popr. forma B.lp: tłumika. [przypis edytorski]

tłumno — dziś: tłumnie. [przypis edytorski]

tłumoczek — tobołek. [przypis edytorski]

tłumok — pakunek podróżny. [przypis edytorski]

tłumok — pakunek. [przypis edytorski]

tłumok — tobołek; pakunek. [przypis edytorski]

tłumok — tu: osoba niezbyt rozgarnięta, mało bystra. [przypis edytorski]

tłumok — zawiniątko, nieforemny pakunek. [przypis edytorski]

tłumóm — dziś popr. forma C. lm: tłumom. [przypis edytorski]

tłuste pokarmy — ziemia Aszera będzie obfitować w drzewa oliwne, zob. Raszi do 49:20. [przypis edytorski]

tłuste przewracają role — orzą żyzną ziemię. [przypis edytorski]

tłuste — tu: pikantne. [przypis edytorski]

tłusty (tu daw.) — pikantny, nieprzyzwoity, niecenzuralny. [przypis edytorski]

Tłuszcz — miasto w woj. mazowieckim. [przypis edytorski]

Tłuszcz — miejscowość w województwie mazowieckim. [przypis edytorski]

tłuszcz przechowywał się w Palarni — dziś popr.: tłuszcz przechowywało się. [przypis edytorski]

tłuszcza (daw.) — tłum, gromada ludzi. [przypis edytorski]

tłuszcza (pogard.) — hołota lub zgraja. [przypis edytorski]

tłuszcza — pogard.: tłum. [przypis edytorski]

tłuszcza (pogard.) — zgraja. [przypis edytorski]

tłuszcza — rozwydrzony, wrogi tłum. [przypis edytorski]

tłuszcza — tłum, hołota, pospólstwo (wyrażenie o zabarwieniu pejoratywnym). [przypis edytorski]

tłuszcza — tłum, motłoch. [przypis edytorski]

tłuszcza — tłum. [przypis edytorski]

tłuszcza — tłum, zwłaszcza wrogo usposobiony; motłoch. [przypis edytorski]

tłuszczej (daw.) — dziś: tłustszej. [przypis edytorski]

Tmolos — ob. Boz Dağlar, pasmo górskie w Lidii, w Azji Mniejszej, na płd. od staroż. miasta Sardes. [przypis edytorski]

Tmolus, własc. Tmolos — góra w starożytnej Lidii (dziś zach. Turcja), wg mit. gr. miejsce pojedynku muzycznego Apollona i Marsjasza. [przypis edytorski]

Tnie Moskala jak gniew Boży — po tej strofie w innych wersjach występuje jeszcze jedna: „Dana, dana, dana, dana,/ Za Ojczyznę miła rana!/ Prędzej zginą rzeki, góry,/ Niźli Polska i Mazury!/ Bies cię porwie, Mikołaju/ A swoboda będzie w kraju”. Wspomniany tu Mikołaj to oczywiście car Rosji, Mikołaj I Romanow (1796–1855). [przypis edytorski]

to album (łac. album: białe) — początkowo wyraz ten miał rodzaj nijaki, tak jak po łacinie. [przypis edytorski]

to be happy (ang.) — aby być szczęśliwa. [przypis edytorski]

to be or not to be… (ang.) — być albo nie być, słynny cytat z Hamleta Szekspira. [przypis edytorski]

To będzie trudno — dziś poprawnie: To będzie trudne. [przypis edytorski]

To bowiem wielce mu zaszkodziło, gdy grzech do grzechu przydał, gdy za zdradę biskupa obcięciem członków skarał. Ani biskupa zdrajcy tym samym nie uniewinniamy, ani zalecamy króla mszczącego się tak haniebnie; ale dajmy pokój temu przedmiotowi — w oryg. łac. Illud multum sibi nocuit, cum peccato peccatum adhibuit, cum pro tradicione pontificem truncationi membrorum adhibuit. Neque enim traditorem episcopum excusamus, neque regem vindicantem sic se turpiter commendamus, sed hoc in medio deferamus. Mowa tu o skazaniu za zdradę w 1079 r. na obcięcie członków biskupa krakowskiego Stanisława, co wywołało bunt możnych i zmusiło Bolesława Szczodrego do ucieczki z kraju. [przypis edytorski]

to bracia — «We wspólnej zmowie przeciwko Szechemowi i przeciwko Josefowi», zob. Raszi do 49:5. [przypis edytorski]

To byłoby bezcelowym — dziś raczej: To byłoby bezcelowe. [przypis edytorski]

to bynajmniej cechy jej niższości stanowić nie może — nie może to być w najmniejszym stopniu uznawane za cechę równoznaczną z niższością. [przypis edytorski]

to ciekawsza (…) ważniejsza (daw.) — w domyśle: rzecz, sprawa; dziś raczej: to ciekawsze (…) ważniejsze. [przypis edytorski]

to ciemny kolor palącego słońca — przypuszczenie, że ciemniejszy kolor skóry mieszkańców krain położonych bardziej na południu wynika z bardziej gorącego klimatu i jest rodzajem stałej opalenizny, powstało już w starożytności; obecnie wiadomo, że za jaśniejszą lub ciemniejszą wrodzoną barwę cery odpowiada ten sam obecny w organizmie pigment, co za przejściową zmianę zabarwienia skóry wskutek działania promieni słonecznych: melanina. [przypis edytorski]

to, co mu syn zrobił — syn Kronosa, Zeus, obalił i uwięził ojca; zob. Hezjod, Teogonia 453 i nast. [przypis edytorski]

to coś, co trzyma Kopernik na pomniku — sfera armilarna, sferyczne astrolabium: dawny przyrząd astronomiczny złożony z wielu pierścieni, służący do wyznaczania współrzędnych obiektów na niebie; postać Mikołaja Kopernika na pomniku w Warszawie, znajdującym się u zbiegu ulic Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście, trzyma w lewej dłoni sferę armilarną, zaś w prawej cyrkiel. [przypis edytorski]

to dziecko winno — dziś popr. forma: (…) winne. [przypis edytorski]

to dzieło — chodzi zapewne o nieukończony poemat Kościelisko. [przypis edytorski]

to dziwna (daw.) — to dziwne. [przypis edytorski]

To Fernando Poo (ang.) — Na Fernando Poo. [przypis edytorski]

to i na stare przytrudniejszym — to i dla starych jest za trudne. [przypis edytorski]

to jedne — dziś popr.: to jedno. [przypis edytorski]

To jedno tylko nie pamiętał — dziś poprawnie: Tego jednego tylko nie pamiętał. [przypis edytorski]

to jest jedna kość z kości moich — Rdz 2, 23. [przypis edytorski]

to jest możnowładcy i szlachta — dodane w wyd. z 1816 r. [przypis edytorski]

To jest ostatecznie siłą wszystkich młodzieńców, którzy odeszli. — w rękopisie jest to dopisek na marginesie. [przypis edytorski]

to jest pewna — dziś: to jest pewne. [przypis edytorski]

To jest ten okręt, jak powiadają Ateńczycy, w którym swojego czasu Tezeusz… — mimo że od czasów mitycznego Tezeusza minęły setki lat, Ateńczycy uważali, że wyprawiają z pielgrzymką na Delos ten sam drewniany okręt, na którym płynął heros. Plutarch opisuje, że od czasu do czasu, kiedy stare deski gniły, Ateńczycy po kolei zastępowali je nowymi, tak że statek stał się tradycyjnym przykładem dla filozofów rozpatrujących problem tożsamości: jedni utrzymywali, że statek pozostał ten sam, zaś inni, że nie był tym samym statkiem (Plutarch, Żywoty równoległe. Tezeusz 23, 1). [przypis edytorski]

To jest wielka choroba — wielką chorobą nazywano epilepsję. [przypis edytorski]

to już było — chodzi o chłopomanię charakterystyczną dla okresu romantyzmu, a następnie Młodej Polski, połączoną z hasłami demokratycznymi i narodowymi; fiaska kolejnych powstań osłabiły zapały w tym kierunku. [przypis edytorski]

to już daremna (daw.) — w domyśle: rzecz, sprawa; dziś raczej: to daremne. [przypis edytorski]

To już jest strefa kanału, a więc USA — po nieudanej próbie francuskiej spółki akcyjnej przekopania w Panamie kanału żeglownego łączącego Atlantyk z Pacyfikiem (1881–1889), zakończonej bankructwem firmy i wielkim skandalem, w 1903 od nowo powstałego państwa Panamy Amerykanie uzyskali wieczystą dzierżawę terenów Przesmyku Panamskiego i w latach 1904–1914 zbudowali w poprzek przesmyku Kanał Panamski; Kanał oraz otaczająca go Strefa Kanału Panamskiego znajdowały się pod jurysdykcją amerykańską; w 1977 zawarto traktat, wg którego po okresie wspólnego, amerykańsko-panamskiego zarządu w 1999 przekazano teren Panamie. [przypis edytorski]

To li on sławny upominek — czy to jest ów sławny upominek (daw. konstrukcja z partykułą pytającą -li). [przypis edytorski]

to Mennesker (duń.) — dwoje ludzi. [przypis edytorski]