Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 8744 przypisów.
najupartszy — dziś tylko: najbardziej uparty. [przypis edytorski]
najwabniejszy — ten, który dodaje najwięcej powabu, wdzięku; najbardziej twarzowy. [przypis redakcyjny]
najważniejsza — daw. forma oznaczająca: najważniejsze jest, aby. [przypis edytorski]
Najważniejsze (…) zagadnienia — najważniejszym zagadnieniem jest pytanie, czy przedsięwzięta rzecz się uda. Dla wiedzy ludzkiej niedostępna znajomość przyszłości, pytać o nią trzeba bogów. [przypis tłumacza]
najwątpliwsze — dziś: najbardziej wątpliwe. [przypis edytorski]
Najwcześniejsze z pierwocin ziemi twojej — „Nawet w Roku Szabatowym ofiarowanie pierwocin było obowiązkowe […]. Człowiek wchodził na swoje pole, widział pierwszą figę, która dojrzała, obwiązywał ją trzcinką na oznaczenie i na uświęcenie [owocu]. Termin בִּכּוּרִים (bikurim, pierwociny) odnosi się tylko do siedmiu gatunków, o których mowa w Torze (por. Pwt 8:8)”, Raszi do 23:19 [1]. Te siedem gatunków to pszenica, jęczmień, winogrona, figi, granaty, oliwki i daktyle. [przypis tradycyjny]
Najwcześniejsze z pierwocin ziemi twojej — Raszi uczy, że odnosi się to do siedmiu gatunków, które są chlubą ziemi Israela: pszenicy, jęczmienia, winogron, fig, granatów i oliwy z oliwek oraz miodu (który w tym kontekście oznacza melasę z daktyli, a nie miód pszczeli), por. Pwt 8:8, zob. Raszi do 34:26 [1]. [przypis tradycyjny]
Najweselsze i najpogodniejsze komedie jego powstały też po druku sonetu 138 — Creizenach w Geschichte des Neueren Dramas, t. V („die Entfaltung des glücklichsten Humors”). [przypis tłumacza]
najwewnętrzniejszy — dziś popr. forma: najbardziej wewnętrzny. [przypis edytorski]
najwiarogodniejszy — dziś: najwiarygodniejszy, najbardziej wiarygodny. [przypis edytorski]
najwięcej despotycznym — dziś popr.: najbardziej despotycznym. [przypis edytorski]
najwięcej podobał mu się — dziś: najbardziej podobał się. [przypis edytorski]
najwięcej — popr. stopień najwyższy przymiotników tworzony jest z użyciem: najbardziej. [przypis edytorski]
…najwięcej się ludziom podoba, którą pośród śpiewaków najnowsza moda przynosi — Odyseja I 351–352. [przypis edytorski]
najwięcej uwagę jego zwracały — dziś: najbardziej uwagę (…) zwracały. [przypis edytorski]
Największa część starożytnych mniemała (…) popierając to podobieństwem dzieci do rodziców — Plutarch, O odwlekaniu kary przez bogów, 19. [przypis tłumacza]
największą koniecznością dla wolnych jest hańba publiczna — powtarzany później aforyzm. [przypis tłumacza]
największe dobro wszystkich, które powinno być celem wszelkiego prawodawczego systemu (…) sprowadza się ono do dwóch głównych przedmiotów: wolności i równości… — według Russa zatem wolność obywateli (w znaczeniu poprzednio ustalonym) nie tylko jest warunkiem prawności ustroju państwowego, ale nadto jest warunkiem siły państwa, jego spójności, gdyż ustrój dopuszczający zależności pewnych jednostek od poszczególnych jakichś osób, wyłącza te jednostki od zsolidaryzowania swych interesów z państwem: w ich interesie leży wówczas wyzwolić się, a nie pracować dla cudzej wyłącznie korzyści. Że równość (przedmiotowa powszechność woli powszechnej) jest warunkiem wolności, dowodził Russo w poprzednich rozdziałach (zwłaszcza ks. II, rozdz. IV), wspomniał również, że będzie jedynie fikcyjną równością bez równości rzeczywistej, zwłaszcza majątkowej. Stąd zadaniem prawodawstwa powinno być staranie o utrzymanie wśród obywateli tej faktycznej równości majątkowej, kulturalnej itd., oraz zapobieganie powstawaniu zbyt wielkich różnic. [przypis tłumacza]
Największe między światłami świętymi — Światłość Marii, która tu po swoim słońcu, to jest po Chrystusie, jest największą gwiazdą. [przypis redakcyjny]
największe niezgrabstwo — dziś: największa niezgrabność. [przypis edytorski]
największe odkrycia w dziedzinie życia owadów mógł poczynić uczony, który nie rozporządzał żadnym laboratorium, żadnym przyrządem — zapewne odniesienie do pracy Darwina Fertilisation of Orchids by Insects (O zapładnianiu storczyków przez owady, 1862), w której rozwinął zagadnienie zależności ewolucyjnych między roślinami a zapylającymi je owadami. [przypis edytorski]
największem — daw. forma N. i Msc. lp przymiotników r.n.; dziś tożsama z r.m.: największym. [przypis edytorski]
największy drab ze wszystkich Kings i obłudny Tatar — Ludwik Filip i car Mikołaj I. [przypis redakcyjny]
Największy filozof w świecie na desce aż nadto szerokiej (…) — Por. Montaigne, Próby. I. 20; II, 12. [przypis tłumacza]
największy interes dzieła — tu: najbardziej interesujący aspekt dzieła. [przypis edytorski]
Największy padół zalany wodami — Morze Śródziemne. [przypis redakcyjny]
największy pomiędzy wielkimi zbawcami — Zeus. [przypis redakcyjny]
największy Priamida — mowa o Hektorze. [przypis edytorski]
Największym dobrem, jakie stąd płynie, jest nie to, że w ten sposób dochodzi się do ograniczenia łajdactw, ale to, że wzbudza się cześć dla bezinteresowności i szacunek dla ubóstwa, gdy ono jest owocem prawości — por. w Projekcie konstytucji dla Korsyki: „Zamiast czynić z zarządu dochodów publicznych zyskowny zawód, trzeba, przeciwnie, zrobić z niego próbę zasługi i uczciwości młodych obywateli; trzeba, by zarząd ten był, że tak powiem, nowicjatem służby publicznej i pierwszym stopniem prowadzącym do urzędów. Myśl tę poddało mi porównanie administracji szpitala paryskiego — a każdy zna jej łupiestwo i rozbójnictwo — z administracją szpitala w Lyonie, dającą przykład porządku i bezinteresowności, niemający może równego w świecie całym. Skądże pochodzi ta różnica? Czy lyończycy sami przez się więcej są warci niż paryżanie? Nie, ale trzeba przejść przez ten urząd zarządcy i trzeba zacząć od dobrego sprawowania go, by móc zostać ławnikiem i wójtem, gdy tymczasem w Paryżu zarządcy trudnią się tym zawodowo przez całe życie; urządzają się tak, żeby wyciągnąć możliwie największą korzyść z zajęcia, niestanowiącego dla nich żadnej próby, ale tylko dającego stanowisko, zarobek, zawód, związany, że tak powiem, z innymi zawodami. Są pewne posady, co do których tak się już utarło, że zajmujący je będą uzupełniać swą płacę prawem okradania ubogich. A niechaj nikt nie sądzi, że praca ta wymaga więcej doświadczenia i wiadomości niż ich mieć mogą młodzi ludzie; wymaga ona tylko ruchliwości, do której się szczególnie nadają. Ponieważ są zazwyczaj mniej skąpi, mniej twardzi w zdzierstwach niż ludzie starsi, z jednej strony wrażliwi na nędzę ubogich, z drugiej silnie zainteresowani w tym, by dobrze spełniać funkcję, która ma dla nich stanowić próbę, więc postępują właśnie tak, jak to odpowiada istocie rzeczy”. [przypis redakcyjny]
największym wrogom — Spartanom i Persom. Lacedemończycy rzeczywiście kazali go zabić, ale na czas przestrzeżony, uciekł do Tissafernesa. [przypis tłumacza]
największym zaszczytem dla Tytusa było to, że sam rodzic wyjechał z miasta naprzeciw niego — „Wszczęło się podejrzenie, jakoby się odstrychnął od ojca i wschodnie dla siebie państwo oderwać zamyślał, co jeszcze więcej pomnożył odjazdem swoim do Aleksandrii, gdzie na poświęceniu w Memfis woła Apisa z przepaską się królewską na głowie pokazał… Z tych przyczyn pospieszywszy ku Włochom… zjechał niespodzianie cesarza, zawstydzając tym sposobem płoche o sobie wieści: »Otóż przybyłem, rzekł, ojcze, przybyłem«”. (Swetoniusz, Żywot Tytusa V, przekł. Kwiatkowskiego). [przypis tłumacza]
najwiętsze (starop. forma) — dziś: największe. [przypis edytorski]
najwiętsze (starop. forma) — największe. [przypis edytorski]
najwiętszy (starop. forma) — największy. [przypis edytorski]
najwnętrzniejszy — dziś: najbardziej wewnętrzny. [przypis edytorski]
najwnętrzniejszy — najwewnętrzniejszy; dziś popr. st. najwyższy przymiotnika: najbardziej wewnętrzny. [przypis edytorski]
najwspanialsze — βασιλικώτατα, königlichen (? superl. Cl.). [przypis tłumacza]
najwyborowszy — dziś: najbardziej wyborowy. [przypis edytorski]
najwykształceńszy — dziś popr. stopień najwyższy: najbardziej wykształcony. [przypis edytorski]
najwykształceńszym — dziś popr.: najbardziej wykształconym. [przypis edytorski]
najwyraźniejsze z nich to tych siedem, tylko te mają głos — mowa o siedmiu greckich samogłoskach: α, ε, η, ι, ο, υ, ω. [przypis edytorski]
najwyraźniéj — daw. forma z é (tzw. e pochylonym), tu: wymawianym jak i. [przypis edytorski]
najwyszejszy (gw.) - najwyższy. [przypis edytorski]
Najwytrzymalsze, najmężniejsze w końcu ulegały, przyznawały się do wszystkich obrzydliwości, wymieniały swoich niby wspólników, a czyniły to w rozpaczliwym przeświadczeniu…. — Görres, op. cit., s. 563. [przypis autorski]
najwyuzdańszy — dziś: najbardziej wyuzdany. [przypis edytorski]
Najwyższą zasadą tejże możliwości [wszelkich oglądów] ze względu na rozsądek jest, że wszelka rozmaitość oglądu ulega pierwotnie-syntetycznej jedności apercepcji — przestrzeń i czas i wszystkie ich części są to oglądy: więc poszczególne wyobrażenia wraz z całą rozmaitością, jaką w sobie zawierają (zobacz Estetykę transcendentalną), a zatem nie pojęcia tylko, przez które odnajduje się taż sama świadomość nie jako zawarta w wielu wyobrażeniach, lecz wiele wyobrażeń jako zawartych w jednym, a zatem jako złożonym, więc jedność świadomości jako syntetyczną, ale przecie pierwotną. Ta poszczególność oglądów jest ważna w zastosowaniu (Zobacz § 25). [przypis autorski]
Najwyższe dobro zwano „El'' na ziemi — Święty Izydor mówi w swoich wywodach etymologicznych: Primum apud Hebreos Dei nomen El dicitur: secundum nomen Eloi est. [przypis redakcyjny]
najwyższej (starop. forma) — dziś: najwyżej. [przypis edytorski]
najwyższej (starop. forma) — najwyżej. [przypis edytorski]
najwyższy dowód względów i delikatności (…) — Crébillon syn, Igraszki kącika przy kominku; Noc i chwila. [przypis tłumacza]
Najwyższy kapłan, surowy, wyniosły i wspaniały, poczuł, że między nim a słodkim a spokojnym Franciszkiem z Asyżu istnieje… — P. Cuthbert, Żywot św. Franciszka z Asyżu, przekład polski, 1927. [przypis autorski]
najwyższy — tu w znaczeniu: najważniejszy. [przypis edytorski]
najwznioślejsi z Rzymian — Brutus, Kasjusz, Kato, z którymi Kleopatra zestawia Antoniusza [Katon Młodszy, podobnie jak Brutus i Kasjusz, był republikaninem, który po klęsce w decydującej bitwie (z Juliuszem Cezarem pod Tapsus) popełnił samobójstwo; red. WL]. [przypis tłumacza]
najzacniejsza pieśń Salomonowa — Pieśń nad pieśniami, najwybitniejszy utwór liryczny poezji hebrajskiej; autorstwo jej przypisuje się Salomonowi (X w. p.n.e.). [przypis redakcyjny]
najzakamienialszy — dziś popr. forma: najbardziej zakamieniały. [przypis edytorski]
najzapaleńszy — najżarliwszy. [przypis edytorski]
najzapaleńszych — najbardziej zapalonych. [przypis edytorski]
najzatwardzialszy — dziś: najbardziej zatwardziały. [przypis edytorski]
najzgubniejszy — przynoszący zgubę, nieszczęście. [przypis edytorski]
najznaczniejszej — w wydaniu z 1790 r.: najzacniejszej. [przypis edytorski]
najzylbrowy (z niem. Neusilber: nowe srebro) — z imitacji srebra, wykonanej ze stopu miedzi, cynku i niklu, zwanej mosiądzem wysokoniklowym lub nowym srebrem. [przypis edytorski]
najźralszy (daw.) — najdojrzalszy. [przypis edytorski]
nakarać się (daw.) — opamiętać się; karać się: brać sobie przestrogę. [przypis edytorski]
nakarbować — ponacinać, poznaczyć bliznami. [przypis edytorski]
nakarmi boju Chrześcijany (starop.) — nasyci bojem chrześcijan. [przypis edytorski]
nakarmiać — dziś popr.: karmić. [przypis edytorski]
nakarmijcie — dziś popr. forma 2 os. lm. trybu rozkazującego: nakarmcie. [przypis edytorski]
nakasz-bassi — malarz. [przypis autorski]
nakisać — kisnąć. [przypis edytorski]
nakiwać (daw.) — nagadać komuś, upomnieć, pogrozić (od kiwania palcem). [przypis edytorski]
naklektać — tu: naopowiadać, nagadać. [przypis edytorski]
nakład pierwszego wydania Człowieka-maszyny (…) miał się niebawem wyczerpać — Egzemplarze tego wydania należą dziś do „białych kruków” bibliograficznych. Biblioteka Uniwersytecka w Lipsku jest np. jedyną znaczniejszą książnicą niemiecką, posiadającą pierwsze wydanie Człowieka-maszyny. [przypis tłumacza]
nakładną — dziś: nałożą. [przypis edytorski]
nakoniec (starop. forma ort.) — dziś popr.: na koniec. [przypis edytorski]
nakoniec (starop. forma ort.) — dziś popr.: na koniec; w końcu, ostatecznie. [przypis edytorski]
nakowalnia (daw.) — kowadło. [przypis redakcyjny]
nakowalnia — kowadło. [przypis redakcyjny]
nakowalnia (starop.) — kowadło. [przypis redakcyjny]
nakrapiany — pokryty cętkami, kropkami. [przypis edytorski]
nakręcać (daw.) — ukierunkowywać; fałszywie interpretować. [przypis edytorski]
nakryślić — dziś: nakreślić. [przypis edytorski]
nakrzesać — tu: naciąć. [przypis edytorski]
Naksos Bakcha — Bachus (w mit. gr. Dionizos), bóg płodności i wina, przybywszy na wyspę Naksos, spotkał porzuconą tam przez Tezeusza, zrozpaczoną księżniczkę kreteńską Ariadnę; Bachus pocieszył ją i poślubił. [przypis edytorski]
Naksos — największa wyspa archipelagu Cyklady na M. Egejskim; w 499 p.n.e. bezskutecznie oblegana przez Persów, wspomaganych przez greckich Jonów i wygnanych z Naksos arystokratów (niepowodzenie tej wyprawy stało się bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania jońskiego); w 490 p.n.e. zdobyta przez Persów, którzy spalili miasto i świątynie oraz wywieźli wszystkich, którym nie udało się uciec w góry. [przypis edytorski]
Naksos — największa wyspa archipelagu Cyklady na M. Egejskim; w starożytności centrum uprawy wina, w V w. p.n.e. uzależniona od Aten jako członek Ateńskiego Związku Morskiego. [przypis edytorski]
naksyjski — wyspa Naksos była ogniskiem kultu Bakchusa. Legenda umieszczała także i na niej urodzenie boga, a wiadomo, że miejsc roszczących sobie prawa do tego zaszczytu było wiele. [przypis redakcyjny]
nakształt (starop. forma ort.) — dziś popr.: na kształt. [przypis edytorski]
nakugluje się (starop.) — nażartuje. [przypis redakcyjny]
nalazą — dziś popr. forma 3.os.lm: nalezą. [przypis edytorski]
nalazł (daw.) — dziś: znalazł. [przypis edytorski]
Nalazł fortel król August — most rozpoczęto budować w r. 1568, ukończono po śmierci króla w r. 1573. Otwarcie mostu nastąpiło 5 kwietnia 1573. [przypis redakcyjny]
nalazła (starop.) — znalazła; napotkała. [przypis edytorski]
nalazszy (daw. forma imiesł.) — dziś: znalazłszy. [przypis edytorski]
nalazszy — dziś forma imiesłowu przysł. uprzedniego: znalazłszy. [przypis edytorski]
nalazszy (starop. forma) — dziś popr.: znalazłszy. [przypis edytorski]
nalazwszy (starop. forma) — dziś popr.: znalazłszy. [przypis edytorski]
Nale (gw.) — ale. [przypis edytorski]
nalegać kogo (starop.) — dziś: nalegać na kogo a. na co. [przypis redakcyjny]
nalegać kogo (starop.) — dziś: nalegać na kogo. [przypis edytorski]
nalegać kogoś (daw.) — nalegać na kogoś. [przypis redakcyjny]
