Przypisy

Lamennais, Félicité Robert de (1782–1854) — francuski ksiądz, pisarz i ideolog; prekursor katolicyzmu liberalnego i społecznego; początkowo ultramontanin, później propagator odnowy Kościoła katolickiego w duchu egalitaryzmu; w 1841 zerwał z Kościołem i poświęcił się polityce. [przypis edytorski]

Lamennais, Félicité Robert de (1782–1854) — francuski pisarz i ideolog, na początku opowiadał się za ultramontanizmem, później został propagatorem odnowy Kościoła katolickiego, by w 1841 zerwać z Kościołem. Autor książki Słowa wieszcze. [przypis edytorski]

Lamennais, Félicité Robert de (1782–1854) — francuski pisarz i ideolog, propagator socjalizmu chrześcijańskiego. [przypis edytorski]

Lamennais, Félicité Robert de (1782–1854) — pisarz i ideolog fr., początkowo zwolennik ultramontanizmu, później propagator odnowy kościoła; w 1841 r zerwał z kościołem katolickim; autor książki Słowa wieszcze. [przypis edytorski]

Lamennais, Félicité Robert de (1782–1854) — pisarz i ideolog fr., początkowo zwolennik ultramontanizmu, później propagator odnowy Kościoła; w 1841 r. zerwał z Kościołem katolickim; autor książki Słowa wieszcze. [przypis edytorski]

lamenta — dziś popr.: lamenty. [przypis edytorski]

lamentacja (daw.) — lament. [przypis edytorski]

lamentacja (daw.) — płacz, lament. [przypis edytorski]

lamentarz (gw.) — elementarz. [przypis edytorski]

Lamia (mit. gr.) — potwór pod postacią pięknej kobiety, porywający i zjadający dzieci i młodych mężczyzn. [przypis edytorski]

Lamia (mit. gr.) — żeński potwór porywający i zjadający dzieci, którym matki i opiekunki straszyły dzieci, by skłonić je do dobrego zachowania. Później uważana za rodzaj upiora pod postacią pięknej kobiety, uwodzącego młodych mężczyzn, aby ich pożreć. Lamia miała być królową libijską, kochanką Zeusa, której dzieci zabiła zazdrosna Hera; z rozpaczy oszalała i zmieniła się w potwora polującego na dzieci szczęśliwych matek. [przypis edytorski]

Lamia (ok. 340–ok. 305 p.n.e.) — grecka kurtyzana, kochanka hellenistycznego króla Demetriusza I Poliorketesa; wg Plutarcha zanim została kurtyzaną, była znana jako utalentowana fletnistka. [przypis edytorski]

lamie a. empuzy (mit. rzym.) — upiory ukrywające się pod postacią pięknych kobiet, porywające i zjadające dzieci oraz młodych mężczyzn. [przypis edytorski]

Laminge — Lemminge, Wandermäuse, die stets geradeaus ziehen, ohne Hindernissen auszuweichen. [przypis edytorski]

Lamm Pasibrzuch a. Lamme Goedzak — bohater powieści Charles'a De Costera (1827–1879) (fr.) La Légende et les Aventures héroïques, joyeuses et glorieuses d'Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays de Flandres et ailleurs, najlepszy przyjaciel Dyla Sowizdrzała (Ulenspiegel), rozpoznawalna postać flamandzkiego folkloru. [przypis edytorski]

Lammermoor — Bride of Lammermoor, tj. Narzeczona z Lammermoor Waltera Scotta. [przypis edytorski]

Lamoricière, Louis Juchault de (1806–1865) — fr. generał, brał udział w podboju Algierii przez Francję. [przypis edytorski]

lampa Argranda — rodzaj lampy olejowej z knotem w postaci pustej w środku rurki oraz podwójnym obiegiem powietrza, dającej kilkakrotnie więcej światła niż tradycyjne, skonstruowany ok. 1782 przez genewskiego fizyka, chemika i wynalazcę Ami Argranda (1750–1803). [przypis edytorski]

lampa Davy'ego — lampa benzynowa, służąca w kopalniach do wykrywania metanu. [przypis edytorski]

lampadario (wł.) — świecznik, żyrandol. [przypis edytorski]

lampart (daw.) — hulaka, rozpustnik, nicpoń. [przypis edytorski]

lampart (daw. reg.) — urwis, łobuz. [przypis edytorski]

lampart (daw.) — urwis, łobuz. [przypis edytorski]

Lampart na moim kolanie — szaty lub zbroje rycerskie zdobiono, umieszczając na ramionach, łokciach lub kolanach wizerunki głów lwów lub lampartów. [przypis edytorski]

lampartka (daw.) — hulanka, rozrywkowy i niemoralny styl życia. [przypis edytorski]

lampartka — hulanka, imprezowanie. [przypis edytorski]

lampartować (daw.) — oddawać się rozpuście. [przypis edytorski]

lampartować się (daw.) — prowadzić hulaszcze, próżniacze, niemoralne życie. [przypis edytorski]

lampartować się (daw.) — prowadzić rozpustne życie. [przypis edytorski]

lampartować się (daw.) — prowadzić rozpustne życie; tu: forma dk.cz.przesz.lm: polampartowali się. [przypis edytorski]

Lampecja, (…) Featuza (mit. gr.) — córki Heliosa, które strzegły jego świętych stad. [przypis edytorski]

Lampedusa — wyspa położona na Morzu Śródziemnym; podczas II wojny światowej Lampedusa była okupowana przez siły włoskie i niemieckie. Pełniła dla nich rolę strategicznej bazy wojskowej. W 1943 roku alianci przeprowadzili operację o kryptonimie „Corkscrew”, mającą na celu odbicie wyspy państwom Osi. 10 czerwca 1943 brytyjskie siły wylądowały na Lampedusie i po szybkim zwycięstwie wyspa przeszła pod kontrolę aliantów. Zdobycie Lampedusy było istotnym krokiem w kampanii aliantów mającej na celu przejęcie kontroli nad Morzem Śródziemnym i utworzenie bazy do dalszych operacji w regionie, w tym w alianckiej inwazji na Sycylię. [przypis edytorski]

lamperia — dekoracyjna okładzina lub listwa zdobiąca ścianę, wykonana z drewna, marmuru itp. [przypis edytorski]

lamperia (z niem.) — kolorowy pas zdobiący od podłogi do pewnej wysokości płaszczyznę ścian wewnątrz budynku. [przypis edytorski]

Lampetia z Faetusą — imiona oznaczające jasność i blask. [przypis edytorski]

lampę dolać — tzn. dolać nafty do lampy. [przypis edytorski]

Lampito — w oryginale mówi dialektem spartańskim, w tłumaczeniu zaś — góralskim. [przypis edytorski]

lampka olejna — lampa, w której światło daje spalany olej lub oliwa; znana już w starożytności. [przypis edytorski]

Lampos — koń z rydwanu Jutrzenki, imię oznacza „błyszczący”. [przypis edytorski]

lampryska — węgorz. [przypis edytorski]

Lampsakos — ob. Lapseki, staroż. greckie miasto na azjatyckim brzegu Hellespontu (ob. cieśnina Dardanele); ośrodek kultu Priapa. [przypis edytorski]

Lampsakos — staroż. portowe miasto greckie na azjatyckim brzegu Hellespontu, niedaleko wylotu cieśniny na Propontydę (morze Marmara); ob. Lapseki. [przypis edytorski]

Lampyris splendidula, polyphylla fullo, copris lunaris — łacińskie nazwy naukowe owadów: iskrzyk (ob. Lamprohiza splendidula), wałkarz lipczyk, krowieńczak księżycoróg. [przypis edytorski]

lamus — budynek gospodarczy, składzik. [przypis edytorski]

lamus — daw. biblioteka; składzik. [przypis edytorski]

lamus — magazyn staroci. [przypis edytorski]

lamus — skład starych rzeczy. [przypis edytorski]

lamus — skład starych rzeczy; rupieciarnia. [przypis edytorski]

lamus — składzik; budynek gospodarczy do przechowywania narzędzi, sprzętów gospodarczych i rzadko używanych rzeczy. [przypis edytorski]

lamus — składzik; magazyn ze starociami, niepotrzebnymi przedmiotami. [przypis edytorski]

lamus — składzik starych rzeczy, rupieciarnia; daw.: budynek gospodarczy do przechowywania narzędzi, sprzętów gospodarczych i rzadko używanych rzeczy. [przypis edytorski]

lamus — tu: składowisko rzeczy starych i niepotrzebnych. [przypis edytorski]

lamus (z niem.) — budynek, potem pomieszczenie, do przechowywania cennych przedmiotów. [przypis edytorski]

Lamy, Bernard (1640–1715) — francuski zakonnik (oratorianin), teolog i matematyk, kartezjanin, przyjaciel Malebranche'a; autor licznych pism, m.in. Entretiens sur les Sciences (Rozmowy o umiejętnościach, 1684). [przypis edytorski]

Lamy, Bernard (1640–1715) — matematyk, filozof i lekarz fr.; autor dzieł z dziedziny matematyki i filozofii (Traité de Mécanique 1679, Traité de la grandeur en général 1680, Les Éléments de géométrie 1685), a także biblistyki (Apparatus ad Biblia Sacra 1687 i in.) i retoryki (wielokrotnie wznawiana i popularna La Rhétorique ou l'art de parler, 1675). [przypis edytorski]

Lana — miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bolzano. [przypis edytorski]

lanca — broń drzewcowa lekkiej jazdy: ułanów, szwoleżerów lub lansjerów, wprowadzona na pocz. XVIII w.; tu: włócznia lub oszczep, drzewcowa broń piechoty. [przypis edytorski]

lanca — broń kawaleryjska, składająca się z metalowego grotu, osadzonego na długim drzewcu. [przypis edytorski]

lanca — drzewcowa broń jazdy. [przypis edytorski]

lanca — tu: włócznia. [przypis edytorski]

lanca — włócznia. [przypis edytorski]

lanca (wojsk.) — broń kawaleryjska, skonstruowana z długiego drzewca i metalowego grotu. [przypis edytorski]

lanca (wojsk.) — lekka broń drzewcowa formacji kawaleryjskich, składająca się z długiego drzewca i metalowego grotu, zwykle z proporczykiem pod nim; dawniej także ogólne określenie broni drzewcowej: włócznia, pika. [przypis edytorski]

Lancaster— žinoma angl. didikų šeimyna. [przypis edytorski]

Lancelot z Jeziora — postać z cyklu legend arturiańskich: najznamienitszy rycerz króla Artura i kochanek jego żony, królowej Ginewry; zakazana miłość Lancelota i Ginewry stała się przyczyną upadku bractwa Rycerzy Okrągłego Stołu i królestwa Artura; z Lancelota miłosnych ksiąg: z romansu rycerskiego o przygodach Lancelota. [przypis edytorski]

lanceros (hiszp.) — lansjerzy, lekka kawaleria uzbrojona w lance. [przypis edytorski]

lancet — niewielki nóż chirurgiczny. [przypis edytorski]

lancetnik, Branchiostoma lanceolatum (biol.) — zwierzę morskie o smukłym, miękkim ciele, zaliczane do bezczaszkowców; wg jednej z XIX-wiecznych systematyk: Amphioxus lanceolatus. [przypis edytorski]

lancha (hiszp.) — łódź. [przypis edytorski]

lancknecht — hazardowa gra w karty popularna do początku XX w. [przypis edytorski]

lancknecht — tu: daw. hazardowa gra w karty, wywodząca się z czasów wojny trzydziestoletniej (1618–48), kiedy zyskała popularność wśród żołnierzy piechoty najemnej (lancknechtów). [przypis edytorski]

lancknecht — tu: daw. hazardowa gra w karty, wywodząca się z czasów wojny trzydziestoletniej (1618–48), kiedy zyskała popularność wśród żołnierzy piechoty najemnej (lancknechtów). [przypis edytorski]

lancknecht — tu: daw. hazardowa gra w karty, wywodząca się z czasów wojny trzydziestoletniej (1618–48), kiedy zyskała popularność wśród żołnierzy piechoty najemnej (lancknechtów). [przypis edytorski]

lancknecht — tu: hazardowa gra karciana. [przypis edytorski]

lancknecht (z niem.) — hazardowa gra w karty popularna do początku XX wieku. [przypis edytorski]

lancknecht — żołnierz piechoty niemieckiej na przełomie XV i XVI w. [przypis edytorski]

lancknecht — żołnierz piechoty w XV–XVI w. [przypis edytorski]

lancknecht — żołnierz zaciężnych oddziałów piechoty w XV i XVI w. w Europie. [przypis edytorski]

Lanckorońscy — polski ród magnacki, właściciele Melsztyna w latach 1744–1886. [przypis edytorski]

Lanckoroński, Maciej (1723–1789) — wojewoda bracławski. [przypis edytorski]

Lanckoroński — tu: Jan Bąk-Lanckoroński (ok. 1570–1646), w 1628 rotmistrz chorągwi kozackiej, dowódca garnizonu w Pucku. [przypis edytorski]

Lancre, Pierre de, właśc. Pierre de Rosteguy Sieur de Lancre (1553–1631) — fr. prawnik, łowca czarownic, autor dzieł z zakresu demonologii i czarnoksięstwa. [przypis edytorski]

Land ohne Volk (niem.) — kraj bez narodu. [przypis edytorski]

landara — ciężka, duża kareta podróżna. [przypis edytorski]

landara — ciężka i duża kareta podróżna, (pot.): niezgrabny pojazd. [przypis edytorski]

landara — ciężka i duża kareta podróżna; pot.: niezgrabny pojazd. [przypis edytorski]

landara — ciężka kareta podróżna bądź ogólnie: duży, niezgrabny pojazd konny. [przypis edytorski]

landara — ciężka kareta podróżna bądź ogólnie: niezgrabny pojazd. [przypis edytorski]

landara — duża i ciężka kareta podróżna. [przypis edytorski]

landara — duży, ciężki i niezgrabny pojazd konny. [przypis edytorski]

landara — obszerna, ciężka kareta podróżna. [przypis edytorski]

landara — tu: duża kareta podróżna. [przypis edytorski]

Landau, Anastazy Stanisław (1876–1957) — sławny lekarz warszawski, internista, specjalista chorób wątroby i dróg żółciowych, jeden z pionierów badań biochemicznych jako metody diagnostycznej, ordynator w Szpitalu Wolskim w Warszawie, autor licznych prac naukowych oraz podręczników, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego; po wojnie profesor Akademii Medycznej w Warszawie oraz członek Polskiej Akademii Nauk. [przypis edytorski]

Landau — prawdop. Landau in der Pfalz, miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat. [przypis edytorski]

landauska kolasa a. lando — powóz konny ze składanym dachem; nazwa miała powstać stąd, że tego rodzaju powozu użył po raz pierwszy cesarz Józef I w czasie oblężenia miasta Landau w Palatynacie (1702). [przypis edytorski]

Lander, Richard (1804–1834) oraz jego brat John Lander (1806–1839) — brytyjscy badacze Afryki Zachodniej, pierwsi Europejczycy, którzy podążyli biegiem rzeki Niger i odkryli, że prowadzi ona do Atlantyku. [przypis edytorski]

landes (fr.) — słynne wrzosowiska w Gaskonii. [przypis edytorski]

landgraf — niemiecki tytuł feudalny. [przypis edytorski]

landkuczer (daw., z niem.) — najemny woźnica z wozem. [przypis edytorski]

lando — rodzaj czteroosobowego powozu konnego z opuszczaną budą po dwóch stronach, o przednim i tylnym siedzeniu jednakowej szerokości. [przypis edytorski]