Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
submitować (daw.) — przedstawiać, oferować; submitować się: ulegać, pokornie się kłaniać. [przypis edytorski]
submitować się (daw., z łac.) — pokornie, uniżenie się kłaniać. [przypis edytorski]
submitować się (daw., z łac.) — ulegać, uniżać się, wykazywać pokorność. [przypis edytorski]
submitować się (daw., z łac.) — ulegać; usprawiedliwiać się. [przypis edytorski]
submitować — zaręczać. [przypis redakcyjny]
subordinatas personas (łac.) — nasłanych ludzi. [przypis redakcyjny]
subordynacja — podporządkowanie, karność, posłuszeństwo. [przypis edytorski]
subordynacja — podporządkowanie; posłuch. [przypis edytorski]
subordynacja — podporządkowanie, posłuszeństwo. [przypis redakcyjny]
subordynacja (z łac.) — posłuszeństwo, wierność rozkazom. [przypis edytorski]
subordynowane — podstawione. [przypis redakcyjny]
Subotów — wieś na Ukrainie, w obwodzie czerkaskim; miejsce pochowania Bohdana Chmielnickiego. [przypis edytorski]
Subreptionen — subreptio znaczy dosłownie: wpełznięcie, wciśnięcie się (Erschleichung). W logice vitium subreptionis jest to jedna z form mylników (fałszywych wniosków). Trentowski nazwał ją „wychopniem” i tak opisał: „Wychopień podaje nam coś takiego, co wymyśliliśmy sami swym umem [tj. fantazją] lub umysłem apriorycznym [=Vernunft Kanta], za rzeczywistość; czystą podmiotowość za przedmiotowość; ideał lub ideę za rzecz samą; a więc niekonieczność za konieczność; jest to chleb niedopieczony myślenia, który przedwcześnie wydobywamy z pieca głowy naszej; jest to głowy naszej chimera, roszcząca prawo do imienia prawdy i ani marząca, iż jest wychopioną mylną myślą; u poetów natrafiasz tyle wychopni, ile piękności!” (Myślini II, 418, 419). Nie mogłem zatrzymać „wychopnia”, bo jest równie dla ogółu niezrozumiały jak „subreptio”; wziąłem więc jego synonim: „mrzonkę”, wyrażającą właśnie to, co, nie etymologicznie wprawdzie, lecz pojęciowo, mieści się w wyrazie subreptio. O tej „mrzonce” mówi Kant obszernie w Dialektyce czystego rozumu. Dodać wreszcie trzeba, że subreptio nazywa się także w logikach: fallacia falsi medii, oraz quaternio terminorum, tj. wprowadzeniem 4 „wyrazów” w sylogizmie zamiast trzech […] oznaczanych w logice literami S (subiectum in conclusione), P (praedicatum in conclusione), M (medius terminus). Ponieważ wyrażenie quaternio terminorum powtórzy się jeszcze […], może nie będzie zbytecznym dokładniejsze opisanie tego błędu rozumowania słowami ścisłymi, wziętymi z Nowego wykładu logiki J. Kremera (str. 158): „Gdyby premisy [przesłanki] zamykały w sobie cztery pojęcia, wtedy obejmowałyby dwa pojęcia średnie, dwa M; a wtedy pojęcie P odnosiłoby się do jednego M, a pojęcie S odnosiłoby się do drugiego M, a więc do innego M; a tym sposobem nie zachodziłby związek ani stosunek między S i P. W takim razie każdy z tych sądów wyrażałby osobną, samoistną całość. Z tego też powodu niektórzy logicy wyrażają to niniejsze prawidło [wniosek ma obejmować w sobie trzy pojęcia tj. wyrazy główne] w tej formie, że oba sądy zasadniczo nie powinny być dwoma ogólnymi, odrębnymi, samoistnymi sądami (…) Quaternio terminorum najczęściej wtedy wkrada się do wniosku, gdy jeden i ten sam wyraz bierzemy w dwojakim znaczeniu”. [przypis redakcyjny]
subretka (daw.) — pokojówka. [przypis edytorski]
subretka (daw., z fr.) — pokojówka, służąca. [przypis edytorski]
subretka (daw., z fr.) — pokojówka, służąca; tu: aktorka, która grała sprytne pokojówki w komediach i farsach. [przypis edytorski]
subretka (fr. soubrette) — daw.: pokojówka; także: typ postaci w operze komicznej: sprytna, niestroniąca od intryg służąca. [przypis edytorski]
subretka — typ postaci pojawiający w operetce lub operze komicznej, ukazujący przebiegłą pokojówkę lub służącą, która posługuje się intrygami. [przypis edytorski]
subretka (z fr.) — aktorka grająca role sprytnej pokojówki. [przypis edytorski]
subretka (z fr.) — pokojówka. [przypis edytorski]
subretka (z fr.) — pokojówka, służąca. [przypis edytorski]
subretka (z fr.) — pokojówka; także: typ postaci sprytnej służącej występującej w komedii. [przypis edytorski]
Honoré de Balzac, Stracone złudzenia, Wielki człowiek z prowincji w Paryżu
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
subretka (z fr. soubrette) — aktorka, która grała sprytne pokojówki w komediach i farsach. [przypis edytorski]
subretka (z fr. soubrette) — pokojówka, służąca; typ postaci wywodzący się z komedii dell'arte, występujący w operetce i operze komicznej. [przypis edytorski]
subretka (z fr. soubrette) — pokojówka; także: typ postaci sprytnej służącej występującej w komedii. [przypis edytorski]
subretka (z fr. soubrette) — postać sprytnej pokojówki. [przypis edytorski]
subretka (z fr.) — typ postaci sprytnej pokojówki w komediach i farsach. [przypis edytorski]
Subriusz Flawiusz, skazany z rozkazu Nerona na śmierć (…) — Tacyt, Roczniki, XV, 67. [przypis tłumacza]
subsecutum (łac.) — nastąpiło. [przypis redakcyjny]
subselia (z łac.) — urzędy, kancelarie. [przypis redakcyjny]
subsellia (łac.) — dostojeństwa. [przypis redakcyjny]
subsellia (łac.) — sądy. [przypis redakcyjny]
subsequentur (łac.) — nastąpić mają. [przypis redakcyjny]
subsequetur (łac.) — nastąpi. [przypis redakcyjny]
subsequi in silentio (łac.) — nastąpić w milczeniu. [przypis redakcyjny]
subsequi (łac.) — nastąpić. [przypis redakcyjny]
subsistere (łac.) — wytrwać. [przypis redakcyjny]
subsistirend, inhärirend — co do pojęć, oznaczonych wyrazami: subsistirend, inhärirend, trzeba zajrzeć do rozbioru pierwszej „analogii doświadczenia” […]. [przypis redakcyjny]
subsit (łac.) — niech to podlega. [przypis redakcyjny]
subsolanea (łac.) — świat podsłoneczny. [przypis redakcyjny]
substancja (daw.) — majątek. [przypis edytorski]
substancja (daw.) — tu: majątek, materialne dobra. [przypis edytorski]
substancja (daw., z łac.) — majątek, dobra materialne. [przypis edytorski]
substancja i akcydens, concretum i abstractum — pojęcia i terminy z filozofii scholastycznej. [przypis edytorski]
substancja — tu: majątek. [przypis edytorski]
substancja — tu: majętność. [przypis redakcyjny]
substancja (z łac., daw.) — mienie, majątek. [przypis edytorski]
substancja (z łac.) — majątek, dobra materialne. [przypis edytorski]
substancja (z łac.) — majątek, dobra materialne. [przypis redakcyjny]
substancja (z łac.) — rzecz, przedmiot, obiekt materialny; tu: majątek. [przypis redakcyjny]
substancja (z łac.) — rzecz, przedmiot, obiekt materialny; tu: spadek. [przypis edytorski]
substancja (z łac.) — tu: majątek, dobra materialne. [przypis edytorski]
substancja (z łac.) — tu: majątek. [przypis edytorski]
substancja (z łac.) — tu: majątek, stan posiadania. [przypis edytorski]
substancja (z łac.) — tu: majątek, stan posiadania; substancyj — dziś popr. forma D. lm: substancji. [przypis edytorski]
substancjacji — zastępstwa, podstawienia. [przypis redakcyjny]
substancją — [daw. B.lp r.ż.] majątek. [przypis redakcyjny]
substancji — mienia, majątku. [przypis redakcyjny]
substancyj — majątków. [przypis redakcyjny]
substancyj — majątku, posiadłości. [przypis redakcyjny]
Substituten — Gehilfen des Amtsschreibers. [przypis edytorski]
substrat — podłoże, (filoz.) tworzywo czegoś. [przypis edytorski]
substytucja — zastąpienie czegoś czymś. [przypis edytorski]
substytucja — zastępowanie, wymiana czegoś. [przypis edytorski]
substytuować (łac.) — przenieść pełnomocnictwo na inną osobę. [przypis edytorski]
substytut (praw.) — zastępca; w oryginale: chargé des affaires. [przypis edytorski]
substytut — zastępca. [przypis redakcyjny]
subsumpcja (z łac.) — podporządkowanie pojęcia mniej ogólnego pojęciu bardziej ogólnemu; w prawie: przyporządkowanie konkretnego stanu faktycznego do właściwej ogólnej normy prawnej. [przypis edytorski]
subtelni doktorowie skotyści — Duns Skot, teolog lubujący się w subtelnych rozróżnieniach. [przypis tłumacza]
subtelność — tu: przebiegłość. [przypis edytorski]
subtelność — tu: wyrafinowanie, przemyślność, przebiegłość, chytrość. [przypis edytorski]
subtelny Szkot — Jan Duns Szkot (1266–1308), logik, filozof i teolog, nazywany doktorem najsubtelniejszym (łac. doctor subtilissimus). [przypis edytorski]
subtelny — tu: wymyślny; wykonany według wyrafinowanego (przemyślnego) planu. [przypis edytorski]
subterfugiebam (łac.) — wymigiwałem się. [przypis redakcyjny]
subujoti — išaugti, suvešėti. [przypis edytorski]
Subura — dzielnica Rzymu. [przypis edytorski]
Suburra — osławiona dzielnica Rzymu. [przypis redakcyjny]
suburra — przedmieście. [przypis redakcyjny]
Suburra (wł.), Subura (łac.) — zatłoczona dzielnica staroż. Rzymu zamieszkała przez biedotę, znana jako dzielnica rozpusty; położona pomiędzy płd. krańcem Wiminału a zach. stokami Eskwilinu. [przypis edytorski]
Subutaj a. Subedej-bagaatur (ok. 1175–1248) — doradca Batu-chana podczas pierwszej inwazji mongolskiej na Europę, prawdopodobnie był także faktycznym wodzem tej wyprawy. [przypis edytorski]
subvenire oppresso (łac.) — dopomóc uciśnionemu. [przypis redakcyjny]
subway — daw. nazwa przejścia podziemnego a. metra. [przypis edytorski]
succambam (łac.) — ulegnę, dam za wygraną. [przypis redakcyjny]
succedaneus (łac.) — następca. [przypis redakcyjny]
succes d'estime (fr.) — dosł.: sukces z poszanowania; uznanie, jakie utwór zawdzięcza tylko nazwisku i wcześniejszej sławie autora. [przypis edytorski]
successores (łac.) — spadkobiercy. [przypis redakcyjny]
Succi, Giovanni (1853–1918) — włoski „artysta głodowania”, utrzymujący się z popisów publicznych, uważany za szarlatana; w zawodach w 1886 w Paryżu powstrzymywał się od jedzenia przez 30 dni, ale został pokonany przez swego rodaka Stefano Merlattiego, który głodował przez 50 dni; w roku 1890 pościł w Londynie przez 40 dni, następnie w Nowym Jorku przez 45 dni; pod koniec XIX w. pokazy głodomorów miały charakter masowej rozrywki. [przypis edytorski]
succincte (łac.) — zwięźle. [przypis redakcyjny]
succumbam (łac.) — ulegnę. [przypis redakcyjny]
Such reconstructions are legitimate for an Ethnographer, as well as for a historian. But it is a duty of the former as well as of the latter to show his sources as well as to explain how he has manipulated them. In one of the next chapters, Chapter XVIII, Divisions XIV-XVII, a sample of this methodological aspect of the work will be given, although the full elaboration of sources and methods must be postponed to another publication. [przypis redakcyjny]
Such stuff as dreams are made of — „Jesteśmy surowcem, z którego sny się wyrabia”, cytat z komedii Burza, Zimowa opowieść, której autorem jest William Shakespeare (1564–1616), w przekładzie Stanisława Barańczaka (1946–2014). [przypis edytorski]
such things (ang.) — takie rzeczy. [przypis tłumacza]
sucha — „Czyli zagrzeszna ofiara pokarmowa i pokarmowa ofiara zazdrości (por. Lb 5:15), w których nie było oliwy”, Raszi do 7:10 [2]. [przypis tradycyjny]
Suchard — Chocolat Suchard, jedna z najstarszych szwajcarskich fabryk czekolady, założona w 1826 roku. [przypis tłumacza]
Suchard, Philippe (1797–1884) — szwajcarski przemysłowiec, producent czekolady. [przypis edytorski]
sucharze — suche badyle. [przypis edytorski]
sucherlawy — dziś raczej: chuderlawy. [przypis edytorski]
Suchodolski, Bohdan (1903–1992) — polski filozof i historyk kultury. [przypis edytorski]
Suchodolski, poseł chełmski, nie omieszkał zaraz domagać się, aby Naród (…) kazał natychmiast, jeszcze na otwartym występku imać żadnej własności nie mającego zbrodnia — Suchodolski wystąpił z wnioskiem 5 czerwca 1789; Poniński był od r. 1784 bankrutem; żył wyłącznie z żołdu obcego i z pensji podskarbińskiej; można go więc było uwięzić, mimo że nie był jeszcze przekonany sądownie, gdyż prawo neminem captivabimus dotyczyło tylko obwinionych, odpowiadających majątkowo za niestawiennictwo (wyjaśnił to poseł Morski, na posiedzeniu Sejmu 8 czerwca). [przypis redakcyjny]
Suchorzewski, Tadeusz (1779-1852) — polski oficer; brał udział w wojnie z Austrią w 1809 jako szef szwadronu, w kampanii moskiewskiej 1812 pułkownik i dowódca pułku; generał brygady armii Królestwa Polskiego i generał brygady powstania listopadowego. [przypis edytorski]
