Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
blue chip — określenie akcji dużej, wiarygodnej spółki. [przypis edytorski]
Blue Gate Fields a. Bluegate Fields — jeden z najgorszych slumsów wiktoriańskiego Londynu, istniejący niegdyś na płn. od starych doków. [przypis edytorski]
Blue Peter — dosłownie: „Niebieski Piotr”. [przypis autorski]
bluegrass (ang. dosł.: niebieska trawa) — wiechlina, trawa z kwiatostanem w kształcie wiechy. [przypis edytorski]
blues (muz.) — wokalno-instrumentalny styl muzyki rozrywkowej wywodzący się od ludowych pieśni czarnoskórej ludności z południa Stanów Zjednoczonych; powstały pod koniec XIX w., spopularyzowany w pierwszych dekadach XX w. [przypis edytorski]
bluetka (z fr.) — bezpretensjonalny drobiazg muzyczny. [przypis edytorski]
bluetka (z fr. blouette) — bezpretensjonalny drobiazg muzyczny. [przypis edytorski]
Blücher, Gebhard Leberecht von (1742–1819) — feldmarszałek, dowódca armii pruskiej w czasie wojen napoleońskich, m.in. pod Lipskiem i Waterloo. [przypis edytorski]
Blücher, Gebhard Leberecht von (1742–1819) — pruski feldmarszałek; od 1813 naczelny wódz armii pruskiej; dowodząc wojskami prusko-rosyjskimi przyczynił się do pokonania wojsk Napoleona w kluczowych bitwach pod Lipskiem i pod Waterloo; ojciec Franza Blüchera von Wahlstatt (1778–1829), dowódcy 1. pułku huzarów śląskich, wziętego do niewoli podczas bitwy pod Peterswalde. [przypis edytorski]
bluff a. blef — postępowanie mające na celu wprowadzenie kogoś w błąd. [przypis edytorski]
bluff (z ang.) — zakłamanie, mydlenie oczu, blef. [przypis edytorski]
blują (starop. forma) — forma 3 os. lm od blwać; znaczenie: wymiotować. [przypis edytorski]
blukvilkis — kas velka bluką. [przypis edytorski]
Blum, Leon (1872–1950) — francuski polityk socjalistyczny, został premierem w 1936 r. [przypis edytorski]
Blum, Léon (1872–1950) — francuski polityk socjalistyczny, publicysta i pisarz; premier Francji na czele rządu Frontu Ludowego (1936–1937, 1938), opowiadał się za nieinterwencją wobec wojny domowej w Hiszpanii; w 1940 uwięziony przez rząd Vichy, wydany Niemcom, więziony w obozach koncentracyjnych; głowa państwa jako przewodniczący Tymczasowego Rządu Republiki (1946–1947). [przypis edytorski]
Blumenau — miasto w południowej Brazylii w stanie Santa Catarina. [przypis edytorski]
Blut, Blut, Blut (niem.) — krew, krew, krew. [przypis edytorski]
Blut ist ein ganz besondrer Saft (niem.) — krew jest całkiem szczególnym sosem (bądź: paliwem). [przypis edytorski]
Blut (niem.) — krew. [przypis edytorski]
Blutendes Deutschland (Krwawiące Niemcy) — film dokumentalno-propagandowy Johannesa Hausslera. Przedstawiano w nim zarys historii Niemiec od wojny francusko-pruskiej aż po zwycięstwo Hitlera; podkreślano niemiecką martyrologię i konieczność walki z systemem wersalskim. Film wszedł na ekrany w marcu 1933 r. [przypis edytorski]
Blutgerüst — Hinrichtungsstätte. [przypis edytorski]
Bluthwürstchen (z niem. Blutwurst: krwawa kiszka) — kiszka, potrawa z krwi wieprzowej z dodatkami (np. podrobami lub kaszą) formowana w kształt kiełbasy poprzez upakowanie w jelitach zwierzęcych; kaszanka. [przypis edytorski]
Blutigel — Blutegel. [przypis edytorski]
Blutighändchen, komm, komm… Ein Schuss, ein Mensch… Komm, ich warte (niem.) — Krwaworączka, chodź, chodź… Jeden strzał, jeden człowiek… Chodź, czekam. [przypis edytorski]
Blutighändchen, komm, komm (niem.) — Krwaworączka, chodź, chodź. [przypis edytorski]
Blutliebe — Bindung unter Blutsverwandten. [przypis edytorski]
Blutorangen (niem.) — pomarańcza krwista. [przypis edytorski]
blutwurszt (z niem.) — kaszanka. [przypis edytorski]
bluzdeństwa — bluźnierstwa. [przypis autorski]
bluzgiery — przykrycie przodu żupana. [przypis redakcyjny]
bluźniawa — bezwstydna. [przypis autorski]
blūdžioti — klaidžioti. [przypis edytorski]
blwać (starop.) — wymiotować. [przypis edytorski]
bł. p. — skrót od: błogosławionej pamięci. [przypis edytorski]
błagać (daw.) — uspokoić, ukoić. [przypis redakcyjny]
błagać kogo (starop.) — [tu:] miękczyć, uśmierzać. [przypis redakcyjny]
błagać kogo (starop.) — tu: przebłagiwać kogo a. co. [przypis edytorski]
błagać niebiosów — daw. forma; dziś popr. z B.: błagać niebiosa. [przypis edytorski]
błagać się (daw.) — uspokoić, ukoić. [przypis redakcyjny]
błagać (starop.) — tu: przebłagiwać. [przypis edytorski]
błagałem niebiosów — Tartufe, jak widzimy, miesza niebiosy do wszystkiego, nawet do schadzki z cudzą żoną. [przypis tłumacza]
Błagam cię, czyś jest bóstwem, czy panną śmiertelną — Homer, Odyseja VI 149, tłum. Lucjan Siemieński. [przypis edytorski]
„Błagonamierennyj” — ros. czasopismo dla niewymagających odbiorców, wydawane nieregularnie przez Aleksandra J. Izmajłowa w latach 1816–1826. [przypis edytorski]
Błagowieszczeńsk — miasto we wschodniej części Rosji, leżące przy granicy z Chinami. [przypis edytorski]
błahoczestiwy (ukr. благочестивий) — pobożny. [przypis edytorski]
błahoczestywy (z ukr.: pobożny, prawowierny) — prawosławny. [przypis edytorski]
błahocześciwy (daw., ukr.) —prawosławny. [przypis edytorski]
błahocześciwy (z ukr.) — pobożny, prawowierny; prawosławny. [przypis edytorski]
błahoczynny (ukr. благочинний) — godność w cerkwi prawosławnej, opiekun kilku parafii. [przypis edytorski]
błahonadieżny z ros. благонадежны — godni zaufania. [przypis edytorski]
błahy — nieistotny. [przypis edytorski]
błam — futro. [przypis redakcyjny]
błam — kawałki futra zszyte razem, służące zwykle do podszycia płaszcza lub jako samodzielne okrycie. [przypis edytorski]
błam — oprawione i zszyte skory zwierząt futerkowych. [przypis edytorski]
błam — pęk zszytych futer zwierzęcych. [przypis edytorski]
błam — skóra, futro. [przypis edytorski]
błam — zszyte futerka na przykrycie lub do podszycia płaszcza; ognistemi błamy — dziś popr. forma N. lm: ognistymi błamami. [przypis edytorski]
błam — zszyte skóry do podszycia płaszcza. [przypis edytorski]
błam — zszyte skóry zwierząt futerkowych. [przypis edytorski]
błam — zszyte skóry zwierząt futerkowych, wykorzystywane do uszycia płaszcza bądź jego podbicia. [przypis edytorski]
błam — zszyte skóry zwierzęce, tworzące rodzaj pledu; tu przen.: płachta, płat. [przypis edytorski]
błam — zszyte ze sobą skóry zwierząt futerkowych. [przypis edytorski]
Błaszki — miasto w woj. łódzkim, w pow. sieradzkim; ok. 35 km na płd.-wsch. od Żelazkowa. [przypis edytorski]
błatniak (z ros. блатной: karczemny, szemrany) — szubrawiec, aferzysta. [przypis edytorski]
bławat — bławatek, chaber, chwast polny o niebieskich kwiatach. [przypis edytorski]
bławat — cenna tkanina jedwabna, najczęściej błękitna. [przypis edytorski]
bławat (daw.) — błękitna jedwabna tkanina. [przypis edytorski]
bławat — kosztowna tkanina jedwabna, przeważnie błękitna. [przypis edytorski]
bławat — kosztowna tkanina jedwabna, zazwyczaj błękitna. [przypis edytorski]
bławat — rodzaj tkaniny jedwabnej. [przypis edytorski]
bławat —- tkanina jedwabna. [przypis autorski]
bławatne towary (daw.) — tkaniny; różnokolorowe, służące na ubrania materiały. [przypis edytorski]
bławatne — z bławatu, sukna. [przypis redakcyjny]
bławatnik — kupiec handlujący materiałami. [przypis edytorski]
bławatny (daw.) — tu: sklep z tkaninami. [przypis edytorski]
bławatny — tu: związany z tkaninami. [przypis edytorski]
bławatny — wykonany z bławatu, tj. z drogiej, jedwabnej tkaniny, zazwyczaj błękitnej. [przypis edytorski]
bławatny — z sukna zwanego bławatem; [kosztownego, jedwabnego materiału]. [przypis redakcyjny]
Bławatska, Helena (1831–1891) — rosyjska pisarka, okultystka i medium spirytystyczne, współzałożycielka Towarzystwa Teozoficznego. [przypis edytorski]
Bławatska, Helena Pietrowna (1831–1891) — rosyjska spirytystka i teozofka, współzałożycielka Towarzystwa Teozoficznego (1875), propagującego światopogląd łączący w sobie różne idee wywodzące się z gnostycyzmu, neoplatonizmu i buddyzmu. [przypis edytorski]
Bławatska, Helena Pietrowna (1831–1891) — rosyjska spirytystka i teozofka, współzałożycielka Towarzystwa Teozoficznego (1875), propagującego światopogląd łączący w sobie różne idee wywodzące się z gnostycyzmu, neoplatonizmu i buddyzmu. [przypis edytorski]
bławaty i bisiory — delikatne, kosztowne tkaniny. [przypis edytorski]
bławaty i złociste lamy — drogie, ozdobne tkaniny; bławat: błękitny jedwab; lama: tkanina przetykana nitkami złota lub srebra. [przypis edytorski]
bławić się — niebieszczyć się, błękitnieć. [przypis edytorski]
bławy — bladoniebieski, modrawy (por. bławatek). [przypis edytorski]
bławy — blady, mdły. [przypis autorski]
bławy (daw.) — bladoniebieski, modrawy. [przypis edytorski]
Błazen książęcy wszedł także pierwszy itd. — w rękopisie cały fragment znajduje się na marginesie. [przypis edytorski]
błazeńska laska — godło błazna, zazwyczaj z dzwoneczkami. Komentatorzy zwracają uwagę, że Matejko w obrazie Stańczyk (na dworze królowej Bony) dał mu laseczkę z główką w kapturze z oślimi uszami i z dzwoneczkami, takim, jaki on sam miał na głowie. [przypis redakcyjny]
Błazeńskich z Krety pieśni — Eurypides posługiwał się nowinką, której twórcami mieli być Kreteńczycy: stosował monodie, solowe pieśni śpiewane przez aktorów. [przypis edytorski]
błazeństwo — rzecz śmiechu warta; tu: rzecz licha, miernej wartości. [przypis edytorski]
błazeństwy — daw. forma N.lm; dziś: błazeństwami. [przypis edytorski]
błaźni — w rękopisie: blaźni. [przypis redakcyjny]
błaźnica (daw.) — młoda kobieta, podlotek. [przypis edytorski]
błaźnica (daw.) — młoda kobieta, podlotek. [przypis edytorski]
błaźnica (daw., reg.) — pieszczotliwie: młódka, panienka. [przypis edytorski]
błąd (…) co w nas dusz tyle, ile władz jest, mieści — Poeta zbija tu bezbożne zdanie tych, którzy utrzymują, że człowiek ma duszę zbiorową, to jest czującą i myślącą. Koncylium ósme w kanonie XI tak o tym mówi: „Apparet quondam in tantum impietativenisse, ut hominem duas animas habere impudente dogmatizent”. [przypis redakcyjny]
błąd Danta winien być dla nas lekcyą pokory — Causeries florentines (256–7). [przypis autorski]
błąd (daw.) — tu: pogaństwo. [przypis edytorski]
błąd dwóch jednostek — Diomedonta i Peryklesa, nie Teramenesa i Trazybula, gdyż mowa tu o wodzach. [przypis tłumacza]
