Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 489 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175180 przypisów.
półokręcie (daw.) — mały okręt. [przypis redakcyjny]
półostrów — półwysep. [przypis edytorski]
półowa (daw.) — dziś: połowa. [przypis edytorski]
półowie — dziś: połowie. [przypis edytorski]
półósma (daw.) — siedem i pół. [przypis edytorski]
półpensówka, ang. halfpenny — dawna drobna, miedziana moneta brytyjska; funt dzielił się na 20 szylingów po 12 pensów każdy, półpensówka była więc warta 1/480 funta. [przypis edytorski]
półpiąta (daw.) — pięć bez połowy; cztery i pół. [przypis edytorski]
półpięta (daw.) — cztery i pół. [przypis edytorski]
półpięta (przest.) — cztery i pół. [przypis edytorski]
półpiętej (daw.) — tj. cztery i pół; półpiętej stopy: ok. 135 cm. [przypis edytorski]
półpoście — środek Wielkiego Postu, środa w czwartym tygodniu postu. [przypis edytorski]
półsiodm czeski — moneta wartości 6 groszy. [przypis autorski]
półsiodmy a. półsiodma (daw.) — sześć i pół. [przypis edytorski]
półsiódma (daw.) — sześć i pół. [przypis edytorski]
półsiódmej (daw.) — sześć i pół (siedem bez połówki). [przypis edytorski]
półskrzyniec — własc. półskrzynka; rodzaj domku lęgowego dla ptaków. [przypis edytorski]
półstaruszek (semisenex) — w ten sposób nazywa Plautus starego kawalera. [przypis tłumacza]
półszkutek — mała szkuta do przewozu zboża; szkuta (z niem. Schüte): płaskodenny statek rzeczny do przewozu ładunków używany w XVI–XVIII w. [przypis edytorski]
półszorek (daw.) — rodzaj dawnej uprzęży. [przypis edytorski]
półszosta — półszósta, sześć i pół. [przypis edytorski]
półszósta (daw.) — pięć i pół. [przypis edytorski]
półszósta — sześć bez połowy, tj. 5 i ½. [przypis edytorski]
Półświatek — dramat Aleksandra Dumasa syna z 1855 r. [przypis edytorski]
Półświatek (Le Demi-monde)— komedia Aleksandra Dumasa z 1855 r. [przypis edytorski]
półświątek (daw.) — pomniejsze święto; dzień pracujący, ale w jakiś sposób szczególny. [przypis edytorski]
półtora łokcia szerokość bala każdego — „Co uczy, że długość Przybytku od wschodu do zachodu wynosiła 30 łokci, skoro było po 20 desek na stronie północnej i na południowej”, Raszi do 26:16 [2]. [przypis tradycyjny]
półtora-łokciowy garbaty Hanne (…) błazen (…) — [zob.] [Teodor] Narbutt, [Dzieje starożytne narodu litewskiego] t. VI, s. 483. [przypis autorski]
półtora miliona mieszkańców — w 1950 r. liczba ta wynosiła ponad 5 mln., w 2020 r. było to już ponad 22 mln. mieszkańców. [przypis edytorski]
półtorasta (daw.) — sto pięćdziesiąt. [przypis edytorski]
półtorasta (daw.) — sto pięćdziesiąt (sta: daw. D. wyrazu sto). [przypis edytorski]
półtorasta (przestarz.) — sto pięćdziesiąt. [przypis edytorski]
półtory (daw. forma) — dziś forma r.ż.: półtorej. [przypis edytorski]
półtory — dziś popr.: półtorej. [przypis edytorski]
półtory — dziś popr.: półtorej. [przypis edytorski]
półtory mile — dziś popr.: półtorej mili. [przypis edytorski]
półtory mile — dziś: półtorej mili. [przypis edytorski]
półtrzecia (daw.) — dwa i pół. [przypis edytorski]
półtrzecia (daw.) — dwa i pół (trzy bez połowy). [przypis edytorski]
półtrzecia (daw.) — dwie i pół. [przypis edytorski]
półtrzecia — dwa i pół. [przypis edytorski]
półtrzecia — dwa i pół. [przypis edytorski]
półtrzecia (przestarz.) — dwa i pół. [przypis edytorski]
półtrzecia roku — dwa i pół roku. [przypis edytorski]
półtrzecia sta (daw.) — dwieście pięćdziesiąt; półtrzecia: dwa i pół. [przypis edytorski]
półtrzecia (starop.) — dwa i pół. [przypis edytorski]
półtrzeciej (daw.) — dwie i pół. [przypis edytorski]
półtrzeciej — dwie i pół. [przypis edytorski]
półtrzeciej godziny — dwie i pół godziny. [przypis edytorski]
półwłocza — pół włóki; włóka: daw. miara powierzchni, równa 30 morgom; mórg a. morga (z niem.; pol. jutrzyna) była to powierzchnia gruntu, którą może jeden człowiek w jeden dzień roboczy (od rana do południa) zaorać pojedynczym zaprzęgiem; włóka oznaczała obszar, jaki można zabronować (włóką, czyli broną) w tym samym czasie i w ten sam sposób; przeliczano ją potem na ok. 17–18 ha. [przypis edytorski]
półwłocze — pół włóki; włóka: daw. miara powierzchni gruntu, równa 30 morgom, czyli ok. 18 ha. [przypis edytorski]
półwłócz — pół włóki; włóka: daw. miara powierzchni gruntu, równa 30 morgom, czyli ok. 18 ha. [przypis edytorski]
półwłóczek (daw.) — miara powierzchni gruntu, pół włóki. [przypis edytorski]
półwłóczek — pole o powierzchni pół włóki, tj. liczące ok. 9 ha; włóka: daw. jednostka miary powierzchni gruntu, równa 30 morgom, tj. wynosząca ok. 18 ha. [przypis edytorski]
półwozie (daw.) — wózek dwukołowy, dwukółka. [przypis edytorski]
Półwysep Indochiński — półwysep w Azji Południowej, zlokalizowany pomiędzy Zatoką Bengalską a Morzem Południowochińskim. Na półwyspie leżą: Tajlandia, Kambodża, Wietnam i Laos. [przypis edytorski]
Półwysep Indyjski — półwysep w południowej Azji na Oceanie Indyjskim, między Zatoką Bengalską a Morzem Arabskim. [przypis edytorski]
półwysep Malakka — Płw. Malajski, południowa część Płw. Indochińskiego; oddzielony cieśniną Malakka od Sumatry. [przypis edytorski]
Póty, Salomonie, oko moje nad tym kościołem będzie (…) będą się dziwować świstając, co się tak dziwnego stało miejscu temu — streszczenie słów z 1 Krl 9, 3–8. [przypis edytorski]
póty — tak długo. [przypis edytorski]
późnéj. [przypis redakcyjny]
późni (gw.) — później. [przypis edytorski]
późnić — dziś: opóźniać. [przypis edytorski]
Później nad morzem — realia wskazują na pobyt nad Morzem Śródziemnym; stanowią reminiscencje z pobytu autorki w Nicei, latem 1928, a w dalszej części z wycieczki do pobliskiego Monako, odległego od Nicei o ok. 10 km. [przypis edytorski]
później wrócono do [terminu] Młodej Polski — por. J. Z. Jakubowski, Młoda Polska i Stanisław Wyspiański, „Przegląd Humanistyczny” 1958, nr 2. [przypis autorski]
późniejsza skrucha […] już bezużyteczna — co się stało, już się nie odstanie. [przypis tłumacza]
późniejszemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: późniejszymi. [przypis edytorski]
późniéj ogłasza nieśmiertelność i żywot drugi — tamże… [O pocieszeniu do Marcji 24]. [przypis autorski]
późny (daw.) — dawny, odległy czasem. [przypis redakcyjny]
pp. Curie i Debierne zbudowali ogólną teorię radioaktywności (…) — [por.] „Comptes rendus”, 29 lipca 1901. [przypis autorski]
pp. — skrót od lm.: panowie; tu: panów. [przypis edytorski]
ppłk Antoni Żółkiewski „Lin” (1896–1945) — oficer służby stałej WP, w kampanii 1939 r. w stopniu podpułkownika dowódca 5 Pułku Strzelców Podhalańskich, od sierpnia do października 1944 r. dowódca 2 Dywizji Piechoty AK, w 1945 aresztowany przez NKWD, odbity z transportu przez oddział Antoniego Hedy ps. „Szary”, zmarł na zawał w czasie ucieczki. [przypis edytorski]
ppłk Franciszek Rataj ps. „Paweł” (1894–1958) — uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i III powstania śląskiego, oficer służby stałej WP, w czasie okupacji związany najpierw z AK, a następnie z Narodową Organizacją Wojskową (NOW), w powstaniu walczył na Woli, pełniąc różne wysokie funkcje dowódcze, po wojnie w kraju. [przypis edytorski]
ppłk Mieczysław Niedzielski ps. „Żywiciel” (1897–1980) — oficer służby stałej WP, podczas okupacji w ZWZ/AK, w powstaniu w stopniu podpułkownika (od 24 września pułkownika) dowodził oddziałami powstańczymi na Żoliborzu, konsekwentnie odmawiając podjęcia negocjacji z Niemcami aż do 30 września 1944 r., kiedy pod naciskiem Komendy Głównej AK ostatecznie poddał dzielnicę. Po wojnie na emigracji w Stanach Zjednoczonych. [przypis edytorski]
ppłk Mieczysław Sokołowski ps. „Grzymała” (1898–1944) — przed wojną oficer służby stałej, w 1939 roku w stopniu majora dowodził batalionem w 2 Pułku Piechoty KOP, w powstaniu dowódca Obwodu Ochota Armii Krajowej. Wobec ogromnej dysproporcji sił i uzbrojenia przebił się ze swoimi oddziałami do Lasów Chojnowskich z zamiarem powrotu do Warszawy po dozbrojeniu ze zrzutów broni. Nocą z 18 na 19 sierpnia poległ w walce w czasie próby przedarcia się do Wilanowa. [przypis edytorski]
ppłk Paweł Zagórowski ps. „Góra” (1896–1946) — oficer służby stałej WP w latach 1918–1936, w konspiracji od 1939 roku, w latach 1942–1943 komendant Okręgu Śląsk AK. W powstaniu pełnił funkcję szefa sztabu — zastępcy komendanta Obwodu V AK Mokotów. [przypis edytorski]
ppłk Wojciech Borzobohaty ps. „Wojan” (1908–1991) — oficer służby stałej artylerii WP, w konspiracji od 1939 roku, pełnił wysokie funkcje sztabowe w AK w Warszawie, w latach 1943–1944 szef sztabu komendanta Okręgu AK Radom-Kielce, od 1945 do 1953 roku więziony przez władze komunistyczne, w latach 1990–1991 prezes Światowego Związku Żołnierzy AK. [przypis edytorski]
ppor. Tadeusz Kowalczyk ps. „Jackowski” (1915–1944) — żołnierz AK, w powstaniu w stopniu podporucznika walczył w Grupie „Północ” w składzie Zgrupowania „Sienkiewicz”, następnie batalionu „Gozdawa”. Wywieziony do obozu koncentracyjnego Flossenburg, zginął w czasie próby ucieczki w listopadzie 1944. [przypis edytorski]
PPR — Polska Partia Robotnicza. [przypis edytorski]
PPS a. Polska Partia Socjalistyczna — polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym, założona w 1892 r. [przypis edytorski]
PPS-owcy, socjaldemokraci, zwolennicy odrębnej żydowskiej partii socjalistycznej (…) w tym kierunku z rokiem każdym posuwamy się coraz dalej — „Promień”, nr 12 (grudzień 1904), s. 392. [przypis autorski]
PPZ, s. 151. [przypis autorski]
PPZ, s. 185, 241. [przypis autorski]
pr'ėjo — trump.: priėjo. [przypis edytorski]
prababka psalmisty — Ruth, prababka króla i psalmisty Dawida. [przypis redakcyjny]
prabaščius — klebonas. [przypis edytorski]
prabaščius (lenk.) — klebonas. [przypis edytorski]
prabočiai — proseneliai. [przypis edytorski]
prabočis (brus.) — prosenelis. [przypis edytorski]
Prabodha Czandrodaja — „Wschód księżyca rozumu”, alegoryczny dramat indyjski z XI w. [przypis edytorski]
prac Kanta, których jest bardzo wiele — szczegółowy spis podaje każdy podręcznik historii filozofii. Zestawienie chronologiczne (według dat wyjścia), bardzo wygodne, znaleźć można przy końcu monografii Paulsena: Immanuel Kant, sein Leben und seine Lehre, Stuttgart, 1904 (Frommanns Klassiker der Philosophie, t. 7). Jeśli zaś idzie o ugrupowanie i szczegółowy podział, por. dwutomowe dzieło K. Fischera: Immanuel Kant und seine Lehre, Heidelberg, 1898, cz. I (t. 4. jego Geschichte der neueren Philosophie), s. 121 i in. [przypis tłumacza]
Praca jest jedyną rzeczą ludzką mającą swe znaczenie w przyrodzie i jest jedyną mową, którą rozumie kosmos — S. Brzozowski, Legenda Młodej Polski, s. 435. [przypis autorski]
praca — tu: wysiłek. [przypis edytorski]
pracą — dziś popr. forma B.lp: pracę. [przypis edytorski]
pracą moję — dziś popr. forma B.lp: pracę moją. [przypis edytorski]
pracą na się brali (starop. forma) — brali na siebie pracę; brali na siebie trud. [przypis edytorski]
prace — dziś popr. forma D.lp: pracy. [przypis edytorski]
prace Eduarda Wechsslera, wychodzące również z założeń humanistycznych posiadają (…) znaczenie dokumentów — najważniejsze Die Generation als Jugendreihe und ihr Kampf um die Denkform, 1930; Jugendreihen des deutschen Menschen, 1733–1933, 1934. [przypis autorski]
prace Kanta — niektóre z tych prac zostały przełożone na język polski. I tak: Rozprawa filozoficzna o religii i moralności, przeł. Mrongowius, Gdańsk, 1854; Marzenia jasnowidzącego. Krytyka czystego rozumu, przeł. Chmielowski, Warszawa, 1904; Prolegomena, przeł. R. Piątkowski, Warszawa, 1901; Uzasadnienie metafizyki moralności, przeł. M. Wartenberg, Lwów, 1906; Krytyka praktycznego rozumu, przeł. F. Kierski, przejrzał i wstępem zaopatrzył M. Wartenberg, Lwów, 1911; Krytyka praktycznego rozumu, przeł. B. Bornstein, Warszawa, 1911. [przypis tłumacza]
prace Lucyny — poród (od imienia rzymskiej bogini narodzin). [przypis edytorski]
prace podstawowe i minimalne… — Witold, jako przedstawiciel młodego pokolenia pozytywistów, zapoznaje Marynię z głównymi założeniami nowego prądu, zalecającego ograniczenie się do „małego” programu reform, zwanego inaczej programem pracy od podstaw i pracy organicznej. Sprowadzał się on przede wszystkim do haseł gospodarczego rozwoju kraju i podniesienia oświaty wśród ludu w ramach ustroju kapitalistycznego. [przypis redakcyjny]
