Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | czeski | dopełniacz | dawne | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 9640 przypisów.
Mon cher (fr.) — mój drogi. [przypis edytorski]
mon cher monsieur (fr.) — (mój) drogi panie; łaskawy panie. [przypis edytorski]
mon coeur (fr.) — moje serce. [przypis edytorski]
mon commandant (fr.) — mój dowódco. [przypis edytorski]
Mon Dieu (fr.) — mój Boże! [przypis edytorski]
mon Dieu! (fr.) — mój Boże! [przypis edytorski]
mon Dieu (fr.) — mój Boże. [przypis edytorski]
Mon Dieu (fr.) — mój Boże. [przypis edytorski]
Mon Dieu! qu'est-ce que ça veut dire? (fr.) — Mój Boże! Co to ma znaczyć? [przypis edytorski]
mon enfant (fr.) — moje dziecko. [przypis edytorski]
Mon Général, quelle chanson (fr.) — Panie Generale, co za piosenka! [przypis edytorski]
mon hôte de la Jarretière (fr.) — mój gospodarz karczmy „Pod Podwiązką”. [przypis edytorski]
Mon lion (fr.) — Mój lew. [przypis edytorski]
Mon mari est puriste (fr.) — mój mąż jest purystą; purysta — osoba rygorystycznie dbająca o czystość zasad, np. językowych. [przypis redakcyjny]
mon mari (fr. ) — mój mąż. [przypis edytorski]
mon petit cochon (fr.) — moje małe prosiątko. [przypis edytorski]
mon petit Saxe psychologique (fr.) — moja mała psychologiczna figurka z saskiej porcelany; Laure Heyman była kolekcjonerką porcelanowych figurek; „psychologique” odnosi się do delikatnej wrażliwości Prousta. [przypis edytorski]
mon prince (fr.) — mój książę. [przypis edytorski]
mon sabre n'est pas seulement une vaine parure, et je ferai briller près de ses yeux l'image sacrée — j'ai eu l'occasion de voir un objet remarquable en ce genre. Sur un sabre turc, dont la lame portait les sentences du Coran, se trouvait gravée, près de la poignée, une image de la Vierge avec une inscription polonaise en caractères gothiques. Ce sabre appartenait à un Anglais, qui l'ava1t acheté en Italie. L'arme avait donc fait de lointaines, et à coup sûr plus d'une fois sanglantes pérégrinations. C'est dommage qu'elle ne portât aucune date ni le nom de celui qui l'avait conquise (Malczewski). [przypis autorski]
Mon siège est fait (franc.) — Moje siedzenie jest ukończone (t. j. zdobyłem podstawę). [przypis autorski]
Mona Lisa (wł. Gioconda) — obraz olejny namalowany przez Leonarda da Vinci, artystę włoskiego renesansu, w latach 1503–1507. [przypis edytorski]
Monachium — miasto powiatowe w płd.Niemczech, stolica kraju związkowego Bawaria. [przypis edytorski]
Monachium — miasto w południowych Niemczech, stolica kraju związkowego Bawaria. [przypis edytorski]
Monachium — układ monachijski, zawarty pod koniec września 1938, na mocy którego hitlerowskie Niemcy uzyskały część terytorium Czechosłowacji. [przypis edytorski]
Monachium — w Monachium mieściła się słynna Akademia malarska, znana z tradycjonalizmu. [przypis edytorski]
Monachomachia — poemat heroikomiczny Ignacego Krasickiego o wojnie mnichów. [przypis edytorski]
Monachus (…) triginta (łac.) — W klasztorze mnich nie wart jest dwóch jajek, ale kiedy zeń wyjdzie, wart jest więcej niż trzydzieści. [przypis tłumacza]
Monaco La Valletta, Raffaele (1827–1896) — włoski kardynał; od 1884 na czele Świętego Oficjum Inkwizycji oraz Penitencjarii Apostolskiej, od 1889 przewodniczący Kolegium Kardynalskiego. [przypis edytorski]
monada (gr.) — podstawowa substancja duchowa, z definicji niezależna od wpływów otaczającej rzeczywistości (pojęcie z filozofii G. W. Leibnitza). [przypis edytorski]
monada (gr.) — w filozofii Leibniza: podstawowy byt duchowy, z definicji niezależny od wpływów otaczającej rzeczywistości; biol.: organizm jednokomórkowy z jedną lub kilkoma wiciami. [przypis edytorski]
monada (hist. biol.) — dawna nazwa organizmów jednokomórkowych. [przypis edytorski]
monada — w filozofii Leibniza: podstawowy byt duchowy, z definicji niezależny od wpływów otaczającej rzeczywistości; monady są uszeregowane w hierarchię od najmniej doskonałych (pozbawionych samowiedzy) do monady doskonałej, jaką jest Bóg. [przypis edytorski]
monada — w pewnych systemach filozoficznych jest substancją prostą, podstawową jednostką, bytem duchowym niemającym charakteru czasowego. [przypis edytorski]
monadolog — wyznawca monadologii, czyli jakiejś odmiany teorii monad wyłożonej przez G. W. Leibniza; monady wg Leibniza to indywidualne, niepodzielne składniki bytu, „punkty metafizyczne”, z których każdy jest samodzielnym kosmosem, zwierającym całą prawdę o sobie i mającym zdolność przetwarzania się. Monady są uszeregowane w hierarchię od najmniej doskonałych (pozbawionych samowiedzy) do monady doskonałej, jaką jest Bóg, który cały system monad uregulował na wzór mechanizmów zegarowych. Tak harmonijnie działający świat miał być najlepszym z możliwych; przy całej mechanice i hierarchii miała w nim panować wolność. [przypis edytorski]
monadologia — Monadologia, książka Leibniza z 1714 roku, przedstawiająca podstawy jego systemu ontologicznego. [przypis edytorski]
monady (hist. biol.) — dawne określenie organizmów jednokomórkowych. [przypis edytorski]
monady i praistniejąca harmonia — koncepcje i terminy z filozofii Gottfrieda Wilhelma Leibniza (1646–1716). [przypis edytorski]
Monaghan — hrabstwo w Irlandii. [przypis edytorski]
Monako — maleńkie księstwo nad Morzem Śródziemnym. W jego największym mieście, Monte Carlo, znajduje się słynne kasyno gry. [przypis redakcyjny]
Monaldeschi — ród możnowładców z Orvieto w środkowej części Włoch, wpływowi przeciwnicy polityczni papiestwa w XIII–XV w. [przypis edytorski]
Monarcha, który tak długo panował, przestał istnieć — Ludwik XIV zmarł 1 września 1715 r. [przypis redakcyjny]
monarcha rzek — Pad. [przypis redakcyjny]
Monarcha — tu: Mikołaj I Romanow (1796–1855), cesarz Imperium Rosyjskiego od 1825 r., wielki książę Finlandii, w l. 1825–1831 (1855) król Polski, zdetronizowany w 1831 przez Sejm Królestwa Polskiego podczas powstania listopadowego, nie przestał używać tytułu; brat cara Aleksandra I (1777–1825) i Wielkiego Księcia Konstantego (1779–1831), trzeci syn Pawła I (1754–1801). [przypis edytorski]
monarcha — władca panujący - cesarz, król. [przypis edytorski]
monarcha — władca państwa, zwykle noszący tytuł króla, cesarza itp. [przypis edytorski]
Monarchia absolutna za Ludwika XV (…) zdołała (…) wprowadzić w modę niegodziwość i zbrodnię — trzeba było słyszeć sympatycznego generała Laclos w Neapolu, w r. 1802. Kto nie miał tego szczęścia, niech zajrzy do Życia prywatnego marszałka de Richelieu, trzy tomy bardzo zajmujące. [przypis autorski]
monarchia lipcowa (1830–1848) — monarchia konstytucyjna we Francji za panowania króla Ludwika Filipa I, okres od obalenia Karola X przez rewolucję lipcową i ogłoszenia Ludwika Filipa królem Francuzów do rewolucji lutowej, która wprowadziła ustrój republikański. [przypis edytorski]
monarchia lipcowa — okres panowania we Francji monarchii konstytucyjnej (1830–1848). [przypis edytorski]
monarchia — monarchia bez konstytucji, bez parlamentu. [przypis autorski]
monarchiej (starop. forma) — dziś D.lp r.ż.: monarchii. [przypis edytorski]
Monarcho (zm. 1580) — Włoch przebywający na dworze Elżbiety I, przezwany tak z powodu swojej manii wielkości i uważany za obłąkanego. [przypis edytorski]
Monarchowie Azji wydają edykty niemal tylko po to, aby uwolnić, co roku, od podatków jakąś prowincję — Taki jest obyczaj cesarzów chińskich. [przypis autorski]
monarchów dwu — króla brytańskiego, Otona, i cesarza Karła. [przypis redakcyjny]
monarchy, który równie w pokoju, jak na wojnie, zawsze umiał być wielkim — Fryderyk II Wielki (1712–1786), z domu Hohenzollernów, król Prus w l. 1740–1786. [przypis edytorski]
monarda dwoista a. pysznogłówka szkarłatna, Monarda didyma (biol.) — roślina z rodziny jasnotowatych, z której liści sporządza się napój o cierpkim cytrynowym aromacie. [przypis edytorski]
monas — šmėkla, vaiduoklis. [przypis edytorski]
monaster — klasztor. [przypis edytorski]
monaster — kościół i klasztor w tradycji wschodniej [przypis redakcyjny]
monasterów — samotni, klasztorów. [przypis redakcyjny]
monastery — domy zakonne. [przypis redakcyjny]
Monasticon gallicanum — zbiór 168 rycin przedstawiających francuskie klasztory benedyktyńskie Kongregacji św. Maura, zamówionych przez Dom Michela Germaina (1645–1684), benedyktyna z paryskiego opactwa Saint-Germain-des-Prés, do pisanych przez niego tekstów o każdym z tych klasztorów; praca za życia autora nie ukazała się drukiem, teksty pozostały w rękopisie, w formie luźnych kart, niektóre zaginęły, a ryciny krążyły luzem; w 1860 udało się opublikować zebrane reprodukcje rycin ukazujących klasztory w prowincji Reim, a w 1870 wszystkie ryciny dzieła. [przypis edytorski]
monastyr — klasztor. [przypis redakcyjny]
monastyr — prawosławny klasztor. [przypis edytorski]
monaszka (ros.) — mniszka, zakonnica. [przypis edytorski]
mond (z fr.) — światek, towarzystwo. [przypis edytorski]
mondaine (fr.) — kobieta światowa. [przypis edytorski]
monderunku — w wyd. lwow[skie] moderunku. [przypis redakcyjny]
Mondini — właśc. Mondino de Luzzi (ok. 1270–1326): wł. lekarz, profesor chirurgii w Bolonii; „odnowiciel anatomii”: przywrócił praktykę sekcji zwłok ludzkich w celach badawczych, napisał Anathomia corporis humani (1316), popularny podręcznik wykonywania sekcji z opisem anatomii ludzkiej. [przypis edytorski]
Mondo dantesco intentioso i Mondo effetivo — F. X. Krauz (p. 412). [przypis autorski]
Mondonville, Jean-Joseph Cassanéa de (1711–1772) — francuski skrzypek i kompozytor, autor oper i motetów. [przypis edytorski]
Mondzia — Mongia, przylądek w Zatoce Biskajskiej. [przypis redakcyjny]
mone (gw. środ.) — łapówka, zapłata. [przypis edytorski]
moneo, monere (łac.) — przypominać, napominać (II koniugacja). [przypis edytorski]
Mones — Moneses, jeden z królów partyjskich. [przypis redakcyjny]
Monet, Claude (1840–1926) — malarz francuski, jeden z twórców impresjonizmu; autor m.in. obrazu Impresja, wschód słońca (1872), od którego nazwano nowy kierunek w malarstwie, oraz cyklu obrazów Stogi siana (1890–91), przedstawiających ten sam temat w różnym oświetleniu, w różnych porach dnia, porach roku i przy różnych warunkach pogodowych. [przypis edytorski]
Monet, Claude (1840–1926) — malarz francuski, jeden z twórców impresjonizmu. [przypis edytorski]
Moneta (mit. rzym.) — łac.: ostrzegająca, napominająca, przydomek bogini Junony, żony władcy bogów, Jowisza; w pobliżu świątyni Junony Monety na wzgórzu kapitolińskim znajdowała się pierwsza rzymska mennica, stąd nazwa metalowych pieniędzy. [przypis edytorski]
monetę — w innym oprac.: dwadzieścia realów. [przypis edytorski]
monety ozdobione popiersiami — w oryginale niem. użyty został rzeczownik Bildnis: wizerunek, portret. [przypis edytorski]
Monfaucon, Bernard de (1655–1741) — słynny archeolog francuski, autor dzieła L'antiquité expliquée et représentée en figures; Lessing odsyła do t. I, s. 50. [przypis tłumacza]
Monfer — Monferrat, miasto w Hiszpanii. [przypis redakcyjny]
Mongibel — góra Etna na Sycylii. [przypis redakcyjny]
Mongo-ma-Loba — Kamerun, masyw wulkaniczny nad Zat. Gwinejską; czynny wulkan z najwyższym szczytem subsaharyjskiej Afryki zachodniej i środkowej (Fako, 4095 m n.p.m.); stanowi najbardziej wysunięte na południowy zachód odgałęzienie łańcucha gór, wzgórz i płaskowyżów, zwanego Pasmem Kameruńskim. [przypis edytorski]
mongolas — tautos vardas, kuriuo čionai pavadinti totoriai, Krymo gyventojai. [przypis tłumacza]
Mongolia — kraj azjatycki, rozciągający się między Rosją a Chinami, którego powierzchnia przekracza 1,5 mln. km². [przypis edytorski]
mongołoidy — dziś popr.: mongoloidzi, ludzie należący do antropologicznego typu mongoloidalnego rasy żółtej, występującego w Azji. [przypis edytorski]
Mongołowie — jeden z ludów Wielkiego Stepu, dominujący w XIII-wiecznym imperium mongolskim, uważanym do dziś za drugie co do wielkości państwo świata, ustępujące tylko imperium brytyjskiemu. [przypis edytorski]
Mongoma-Etindeh — dziś: Etinde a. Mongo-ma-Etindeh, zwany też Małym Kamerunem (1713 m n.p.m.), mniejszy szczyt wulkanu Kamerun, położony na południe od głównego. [przypis edytorski]
Mongrana — dom Mongrana, z którego pochodził Rugier. [przypis redakcyjny]
Monimos [z Syrakuz (IV w. p.n.e.)] — uczeń Diogenesa i Kratesa, twierdził, że wszelka wiedza jest tylko przypuszczeniem. [przypis tłumacza]
monista — wyznawca monizmu (gr. mónos: jedyny), poglądu filoz. uznającego, że natura bytu jest jednorodna; najczęściej chodzi o przekonanie, że jest ona wyłącznie materialna (materializm, monizm materialistyczny), na duchową naturę wszechrzeczy wskazują spirytyści (monizm spirytystyczny); również panteizm uznawany jest za monizm określający rzeczywistość jako jednorodnie materialno-duchową. Poglądem przeciwstawnym do monizmu jest dualizm: dualista uznaje dwoistą budowę świata, składającego się z przeciwstawnych, niekiedy walczących ze sobą pierwiastków duchowych i materialnych. [przypis edytorski]
monistyczny (filoz.) — wywodzący całość bytu z jednej zasady. [przypis edytorski]
monistyczny — jednorodny, wywodzący całość bytu z jednej zasady. [przypis edytorski]
monit (z łac.) — napomnienie, przestroga. [przypis edytorski]
Monitor — czasopismo urzędowe; tytuł ten nosiła pierwsza polska gazeta, „Monitor Polski” (1765–1785) oraz wydawany w Paryżu od 1789 r. Le Moniteur universel. [przypis edytorski]
monitor — gazeta. [przypis edytorski]
„Monitor” — najważniejsze czasopismo polskiego oświecenia, powstałe z inicjatywy Stanisława Augusta Poniatowskiego, wyd. w Warszawie w latach 1765–1785. [przypis edytorski]
monitor — tu: okręt artyleryjski. [przypis edytorski]
Moniuszkami — tj. ul. Moniuszki. [przypis edytorski]
Moniuszko, Stanisław (1819–1872) — polski kompozytor, dyrygent, organista i pedagog muzyczny; twórca polskiej opery narodowej; tworzył muzykę nacechowaną narodowo, wplatając w swoje kompozycje wyraziste elementy folkloru polskiego (melodie i tańce ludowe) oraz wykorzystując utwory polskich poetów. [przypis edytorski]
