Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | środowiskowy | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 19433 przypisów.
Platon z urodzenia pochodził od bogów (…) twierdzono jeszcze prócz tego (…) — Diogenes Laertios, Platon, [w:] Żywoty i poglądy słynnych filozofów, III, 2. [przypis tłumacza]
Platon znalazł swoje idee głównie w tym wszystkim, co jest praktyczne — rozciągał on zaiste pojęcie swoje także i na poznanie spekulatywne, jeśli tylko były dane czysto i zupełnie a priori, nawet na matematykę, chociaż to nie ma swego przedmiotu nigdzie indziej, jak tylko w możliwym doświadczeniu. W tym ja za nim iść snadź nie mogę, tak samo jak w mistycznym wywodzie tych idei, lub w tych przesadniach, za pomocą których on je niby postaciował [hypostasirte], jakkolwiek ta wzniosła mowa, którą się na tym polu posługiwał, doskonale nadaje się do łagodniejszego i z przyrodą rzeczy zgodniejszego wykładu. [przypis autorski]
Platona, który za najszczęśliwsze zatrudnienie (…) uważa (…) — por. List IX, do Architasa. [przypis tłumacza]
platoniczne (…) odbudować miasta — chodzi o zamiar urzeczywistnienia sformułowanej przez Platona w Państwie idei rzeczpospolitej rządzonej przez filozofów. [przypis edytorski]
platoniczny — tu: niematerialny (ironiczne nawiązanie do filozofii Platona, jedynie ideom przypisującego prawdziwe istnienie). [przypis edytorski]
Platonowa „Apologia Sokratesa” (właśc. Obrona Sokratesa) — uczeń Sokratesa, Plato (427–347 p.n.e.) twórca szkoły idealistycznej w filozofii, odtworzył w tym dziele słynną obronę Sokratesa przed sądem ateńskim, który skazał go na śmierć za rzekome nieuznawanie oficjalnej religii i demoralizację młodzieży. [przypis redakcyjny]
Platons Staat. In vierter Ausflage, neu überstzt und erläutert sowie mit griechisch-deutschem und deutsch-griechischem Wörterverzeichnis versehen von Oto Apelt. Der Philosophischen Bibliothek Band 80, Felix Meiner, Leipzig 1916. [przypis tłumacza]
platońskie biesiady w łaźni rzymskiej — kiedy raz byłem u Włodzimierza Tetmajera w Bronowicach, zjawił się tam Lutosławski. Przybył z Krakowa pieszo, w góralskim stroju i tłumaczył nam, iż uznał ten strój za najwłaściwszy, gdyż każda jego część symbolizuje jakąś cnotę, którą człowiek powinien w sobie wyrobić. Ponieważ się chmurzyło, gospodarz odesłał nas wózkiem; gawędziliśmy w drodze, a na rozstaniu Lutosławski zaprosił mnie, abym zaszedł kiedy do Łaźni Rzymskiej, gdzie co poniedziałek o szóstej rano grono ludzi dobrej woli zbiera się, aby rozmawiać o sprawach ducha. Nigdy nie mogłem się zdobyć, aby wstać tak wcześnie, i nie byłem, czego do śmierci nie przestanę żałować. [przypis autorski]
Platońskie państwo — Państwo to dialog Platona, opisujący idealny jego zdaniem ustrój, przejawiający cechy totalitaryzmu. [przypis edytorski]
Platońskie „Sympozjon” — autor Wstępu traktuje sympozjon jak słowo obce nieprzyswojone polszczyźnie: sympozjon jest w języku greckim rzeczownikiem rodzaju nijakiego; obecnie w polszczyźnie funkcjonuje jako rzeczownik rodzaju męskiego (męski rzeczowy). [przypis edytorski]
Platos Republic. Edited with notes and essays by the late B. Jowett. M. A. … and Campbell M. A. LL. D. in three volumes. Oxford. At the Clarendon Press 1894. [przypis tłumacza]
Platte (…) Missisipi (…) Ohio, (…) Penobscott — rzeki w Ameryce Północnej. [przypis edytorski]
platyna — ciężki metal, o ciężarze właściwym 21,44 g. [przypis redakcyjny]
Platz da! jetzt kommt die Grette! (niem.) — Z drogi! teraz nadchodzi Grette! [przypis edytorski]
Platz! (niem.) — miejsce! (tu w zn.: z drogi!). [przypis edytorski]
plaudite amici (łac.) — klaszczcie, przyjaciele. [przypis edytorski]
plaudite cives — Oklaskujcie, obywatele — końcowy zwrot w komedji rzymskiej. [przypis redakcyjny]
Plaut a. Titus Maccius Plautus (ok. 250–184 p.n.e.) — rzymski komediopisarz. [przypis edytorski]
Plaut (ok. 250–184 p.n.e.) — największy z komediopisarzy rzymskich, autor ponad stu sztuk (w większości greckich przeróbek, ich wzbogaconych reinterpretacji). [przypis edytorski]
Plaut, właśc. Titus Maccius Plautus (ok. 250–184 p.n.e.) — komediopisarz rzymski, autor ponad stu sztuk, w większości przeróbek komedii greckich; na swojej twórczości dorobił się dużego majątku, który zainwestował w handel morski i stracił; miał zatrudnić się wówczas w młynie przy obracaniu żaren; w wolnym czasie napisał kolejne komedie, których powodzenie pozwoliło mu odzyskać niezależność finansową. [przypis edytorski]
Plaut, właśc. Titus Maccius Plautus (ok. 250—184 p.n.e.) — największy z komediopisarzy rzymskich, autor ponad stu sztuk, w większości przeróbek komedii greckich; autor m.in. sztuki Żołnierz samochwał; przytoczone przez autora zdanie nie pochodzi od Plauta. [przypis edytorski]
Plaut, właśc. Titus Maccius Plautus (ok. 250–184 p.n.e.) — największy z komediopisarzy rzymskich, autor ponad stu sztuk, w większości przeróbek komedii greckich. [przypis edytorski]
Plaut, właśc. Titus Maccius Plautus (ok. 250–184 p.n.e.) — największy z komediopisarzy rzymskich, autor ponad stu sztuk, w większości przeróbek komedii greckich; autor m.in. komedii Żołnierz samochwał oraz Bracia (łac.ː Menaechmi), która stała się inspiracją dla Komedii omyłek Shakespeare'a. [przypis edytorski]
Plautowi Sylwanowi, babka jego Urgulania posłała (…) sztylet (…) — Tacyt, Roczniki, IV, 22. [przypis tłumacza]
Plautus (ur. ok. 254, zm. 184 p.n.e.) — słynny komediopisarz rzymski, którego utwory jak np. Kupiec czy Żołnierz fanfaron wywarły duży wpływ na późniejszych dramaturgów z Molierem na czele. [przypis tłumacza]
Plautus, właśc. Titus Maccius Plautus (ok. 250–ok. 184 p.n.e.) — komediopisarz rzymski, piszący łaciną zbliżoną do potocznej, a fabułę często wzorujący na komedii greckiej (attyckiej). [przypis edytorski]
Plautus, właśc. Titus Maccius Plautus (ok. 250–ok .184 p.n.e.) — komediopisarz rzymski, piszący łaciną zbliżoną do potocznej, a fabułę często wzorujący na komedii greckiej (attyckiej). [przypis edytorski]
plauz — aplauz. [przypis edytorski]
play (ang.) — grać; graj(cie). [przypis edytorski]
plaza (hiszp.) — plac miejski. [przypis edytorski]
plaza (hiszp.) — plac. [przypis edytorski]
plazma — tu: bezkształtna, nieokreślona materia. [przypis edytorski]
plazma — tu: protoplazma, materiał z którego zbudowane są komórki. [przypis edytorski]
plazmodium — masa protoplazmatyczna z wieloma jądrami komórkowymi wykazująca zdolność pełzakowatego ruchu po podłożu. [przypis edytorski]
plażyć (daw., gw.) — odpowiadać, służyć, wychodzić na dobre. [przypis edytorski]
plażyć (daw., gw.) — podobać się, służyć, iść na zdrowie. [przypis edytorski]
plażyć (daw.) — podobać się. [przypis edytorski]
plądrować — przeszukiwać czyjeś rzeczy w celu zabrania czegoś. [przypis edytorski]
pląs (Salticus scenicus) — pląs zebra, pająk zwany też skakunem arlekinowym, o charakterystycznym ubarwieniu ciała: czarnym z białymi poprzecznymi pręgami. [przypis edytorski]
pląskowy — zapewne: związany z pląsami, tańcami. [przypis edytorski]
pląsownik — tancerz. [przypis edytorski]
[plątać] Childe Harolda z Karolem Hildem — Childe Harold (wym. Czajld Harold) to bohater romantycznego poematu dygresyjnego Wędrówki Childe Harolda (1812–1818) Byrona. Użyte przez autora angielskie słowo childe oznaczało w średniowieczu syna szlachcica, który jeszcze nie otrzymał tytułu rycerskiego (kawalera), i było dodawane jako tytuł przed imieniem. Harold to angielskie imię pochodzenia germańskiego, różne od imienia Karol (ang., fr. Charles). [przypis edytorski]
plątać Krasińskiego z Krasickim — Zygmunt Krasiński (1812–1859) to dramatopisarz, poeta i prozaik, przedstawiciel polskiego romantyzmu (jeden z tzw. trójcy wieszczów); Ignacy Krasicki (1735–1801) to przedstawiciel polskiego oświecenia, poeta, prozaik, publicysta i encyklopedysta. [przypis edytorski]
plątać — tu: łączyć, mieszać. [przypis edytorski]
plątajcie się — tu: splećcie się. [przypis edytorski]
pleasure (ang.) — przyjemność. [przypis redakcyjny]
pleban wiejski — chodzi o ks. Jana Ewangelistę Nalepkę, który w latach 1828–1853 był proboszczem we Frydmanie. [przypis edytorski]
Pleban z Wakefield — tytułowy bohater powieści irlandzkiego pisarza Olivera Goldsmitha z roku 1766. [przypis edytorski]
plebaneś dzisiaj — skrócone: pleban [jeste]ś dzisiaj. [przypis edytorski]
plebani — proboszczowie wiejscy. [przypis redakcyjny]
plebanii — zgodnie z melodią wiersza wyraz ten należy czytać jako czterosylabowy: ple-ba-ni-i. [przypis edytorski]
plebański (daw.) — księży, proboszczowski. [przypis edytorski]
plebeiae conditionis (łac.) — stanu plebejskiego. [przypis edytorski]
plebeiorum (łac.) — (zasługi) plebejuszów. [przypis redakcyjny]
plebejanów (daw. forma) — dziś: plebejuszy. [przypis edytorski]
plebejusz — człowiek nienależący do szlachty. [przypis edytorski]
plebejusze — w staroż. Rzymie: lud, ogół wolnych obywateli, którzy nie mieli pełni praw politycznych, w przeciwieństwie do patrycjuszy, najwyższej warstwy społecznej, sprawującej władzę. [przypis edytorski]
plebejusze (z łac. plebs) — w staroż. Rzymie: ogół wolnych obywateli, którzy nie mieli pełni praw politycznych; lud. [przypis edytorski]
plebejuszowie — ludzie pochodzenia nieszlacheckiego, mieszczanie. [przypis redakcyjny]
plebiscyt z roku III, jak i (…) z roku VIII, X, XII — wg francuskiego kalendarza rewolucyjnego, w którym lata liczono od 22 września 1792, daty ustanowienia republiki francuskiej; mowa o kolejnych konstytucjach i zatwierdzających je referendach: 22 sierpnia 1795 (referendum 6 września), 24 grudnia 1799 (referendum 7 lutego 1800), 1 sierpnia 1802 (10 maja 1802), 18 maja 1804 (6 listopada 1804). [przypis edytorski]
plebs — lud. [przypis autorski]
plebs — tu: uboga szlachta. [przypis edytorski]
plec — dziś popr.: pleców. [przypis edytorski]
plece (starop. forma) — plecy. [przypis edytorski]
plecha (gw.) — miejsce nieobsiane zbożem; por. daw. plecha: miejsce wyłysiałe, tonsura. [przypis edytorski]
Plechanow, Gieorgij (1856–1918) — rosyjski publicysta i działacz socjalistyczny, narodnik, od 1903 należał do mienszewików, teoretyk i propagator marksizmu. [przypis edytorski]
pleciaki — zapewne chodzi o plecione (np. z wikliny) płoty. [przypis edytorski]
plecionka kozacka — nahaj, bicz. [przypis edytorski]
plecionka różowa — wieniec z róż. [przypis edytorski]
plecu (starop. forma) — pleców; z szerokich plecu: po szerokich plecach [sądząc]. [przypis edytorski]
plecu (starop. forma) — (po) plecach. [przypis edytorski]
plecy w kłąbek wyginał — tu: wyginał w kabłąk, w łuk. [przypis edytorski]
plecyma (daw.) — dziś popr. forma: plecami. [przypis edytorski]
plecyma (daw.) — dziś popr. forma: (za) plecami. [przypis edytorski]
plecyma (daw. forma) — dziś popr. forma N.: plecami. [przypis edytorski]
plecyma (daw. forma liczby podwójnej) — plecami. [przypis edytorski]
plecyma (daw., gw.) — dziś popr.: plecami. [przypis edytorski]
plecyma — dziś popr. forma N.: plecami. [przypis edytorski]
plecyma — dziś popr.: plecami. [przypis edytorski]
plecyma (gw.) — plecami (dawna forma liczby podwójnej). [przypis edytorski]
pleczysty — barczysty, muskularny. [przypis edytorski]
pleczysty (daw.) — o szerokich plecach, dobrze zbudowany. [przypis edytorski]
pleczysty — mający silne plecy; dobrze zbudowany. [przypis edytorski]
pleczysty — mający szerokie plecy. [przypis edytorski]
pleczysty — mający szerokie plecy. [przypis redakcyjny]
pleczysty — o szerokich plecach, barczysty. [przypis edytorski]
pleć a. pielić — wyrywać chwasty spomiędzy roślin uprawnych. [przypis edytorski]
pleć — usuwać chwasty rosnące pomiędzy uprawianymi roślinami. [przypis edytorski]
pled — gruby koc a. okrycie. [przypis edytorski]
pled — gruby koc a. okrycie. [przypis edytorski]
pled — gruby koc. [przypis edytorski]
pled — koc. [przypis redakcyjny]
Plehwe, Wiaczesław Konstantynowicz von (1846–1904) — rosyjski arystokrata pochodzenia niemieckiego, urzędnik państwowy, prokurator, następnie dyrektor Departamentu Policji (1881–84), sekretarz stanu Wielkiego Księstwa Finlandzkiego (1900), minister spraw wewnętrznych i szef żandarmerii (1902); rusyfikator; zginął w zamachu zorganizowanym przez eserowców. [przypis edytorski]
plein-air — dziś popr.: plener. [przypis edytorski]
plein-air — dziś popr.: plener. [przypis redakcyjny]
plein air (fr.) — malowanie krajobrazu z natury. [przypis edytorski]
plein air (fr.) — plener, otwarta przestrzeń pod gołym niebem. [przypis edytorski]
plein air (fr.) — plener; wolne powietrze; na dworze. [przypis edytorski]
plein air (fr.) — świeże powietrze. [przypis edytorski]
plein pouvoir (fr.) — pełna moc; zupełna swoboda (działania). [przypis edytorski]
