Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 5528 przypisów.
na jaśnią — dziś: na światło. [przypis edytorski]
na jaśnię — dziś: na jasność; na światło dzienne. [przypis edytorski]
na jaśnię podać — wyjaśnić. [przypis edytorski]
najbardziej katolickie dzieło Potockiego — poeta pierwotnie wyznawał arianizm, którego się wyrzekł, by nie być zmuszonym do emigracji. [przypis edytorski]
najbarzej (gw.) — najbardziej. [przypis edytorski]
najbarziej (starop. forma) — dziś: najbardziej. [przypis edytorski]
najbeznadziejniejsze — dziś: najbardziej beznadziejne. [przypis edytorski]
najbezpośredniejszy — dziś: najbardziej bezpośredni. [przypis edytorski]
najbliższe przejście — chodzi zapewne o drogę przez Szpiglasową Przełęcz i Dolinę za Mnichem. [przypis edytorski]
najbystrszy (daw.) — dziś: najbardziej bystry. [przypis edytorski]
najć (starop.) — znaleźć. [przypis edytorski]
najcelniejsze — tu: najlepsze, świetne. [przypis edytorski]
najcelniejszy (daw.) — najlepszy, najważniejszy. [przypis edytorski]
najcelniejszy (daw.) — najlepszy. [przypis edytorski]
najda — rodzaj ogniska skonstruowanego z dwóch dopasowanych do siebie drewnianych bali z umieszczonym pośrodku klinem. W tak utworzoną szczelinę sypie się rozżarzone węgle, które powodują żarzenie całości przez ponad dziewięć godzin. Ten typ ogniska jest często stosowany w tajdze. [przypis edytorski]
najdę (gw.) — znajdę; najść: znaleźć. [przypis edytorski]
najdę (gw.) — znajdę. [przypis edytorski]
najdodatniejszy — dziś popr.: najbardziej dodatni. [przypis edytorski]
najdorzeczniejszy — najprawdopodobniejszy. [przypis edytorski]
najdowcipniejszy — najbardziej inteligentny, najsprytniejszy; tu: wymagający najwięcej sprytu, inteligencji. [przypis edytorski]
najdowować (starop. forma) — znajdować; tu: widzieć, postrzegać. [przypis edytorski]
najdystyngowańszą — dziś popr.: najbardziej dystyngowaną. [przypis edytorski]
najdzie — 3 os.lp od: naleźć, dziś: znajdzie (się). [przypis edytorski]
najdzielniejszy — tu: najskuteczniejszy. [przypis edytorski]
najdzieszli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy znajdziesz. [przypis edytorski]
najdzieszli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli znajdziesz. [przypis edytorski]
najechać — okraść. [przypis edytorski]
na jedenaście od sta (daw.) — określenie procentu kredytu a. zysku. [przypis edytorski]
na jednej nodze (pot.) — bardzo szybko. [przypis edytorski]
na jego rozkazy — poprawnie: jego rozkazom. [przypis edytorski]
na jej błędy przystał (starop.) — tzn. tu: przyjął jej wiarę. [przypis edytorski]
Na jej głowie biała chustka — dziewczęta ukraińskie nosiły wianek, symbol dziewictwa, którego nie wolno było nosić mężatkom ani pannom z dzieckiem: musiały one okrywać włosy chustą lub czepcem. [przypis edytorski]
na Jerzego — w dniu św. Jerzego, tj. w liturgicznym kalendarzu prawosławnym: 23 listopada, w kalendarzu katolickim: 23 kwietnia. [przypis edytorski]
najeźnik (starop. forma) — dziś: najeźdźca. [przypis edytorski]
najezdca — dziś popr. pisownia: najeźdźca. [przypis edytorski]
najezdców — dziś popr.: najeźdźców. [przypis edytorski]
najezdnicze zamachy żeglarzy północy — mowa o najazdach szwedzkich w XVII w. [przypis edytorski]
najezdzcom — dziś: najeźdźcom. [przypis edytorski]
najgłówniejszy — tu: najważniejszy, najbardziej zasadniczy. [przypis edytorski]
najgminniejszy — tu: najbardziej prostacki. [przypis edytorski]
najgórniejszy — najwznioślejszy. [przypis edytorski]
najgoręcsze (starop. forma) — dziś: najgorętsze. [przypis edytorski]
Najgorętsząm odbył — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: odbyłem najgorętszą (łaźnię). [przypis edytorski]
najgorszejszy (gw.) — najgorszy. [przypis edytorski]
najgorszym jest — dziś popr.: najgorsze jest; najgorsze. [przypis edytorski]
najgrawać (daw.) — naigrywać, szydzić, żartować. [przypis edytorski]
najgrawać — dziś popr.: naigrawać się (z kogoś a. z czegoś), tj. wyśmiewać (kogoś, coś), wyśmiewać się (z kogoś, z czegoś), szydzić. [przypis edytorski]
najgrawać się — dziś: naigrywać się; wyśmiewać się, szydzić. [przypis edytorski]
najgrawa — naigrywa, wyśmiewa się, szydzi. [przypis edytorski]
najgrawanie — dziś popr.: naigrawanie; tj. szydzenie, wyśmiewanie. [przypis edytorski]
Najjaśniejsza Monarchini — Katarzyna II Wielka (1729–1796), cesarzowa Rosji (od 1762). [przypis edytorski]
najkochańszy — dziś raczej: najukochańszy. [przypis edytorski]
najkrzepciej (daw.) — najsilniej, najmocniej; por. krzepki: silny, mocny. [przypis edytorski]
najkrzepciej — najmocniej. [przypis edytorski]
najkrzepciejszy (daw.) — najsilniejszy; por. krzepki. [przypis edytorski]
najkrzepszy — dziś popr.: najbardziej krzepki. [przypis edytorski]
najlekciejszy (gw.) — popr.: najlżejszy. [przypis edytorski]
najlepiej lubię — dziś popr.: najbardziej lubię. [przypis edytorski]
najlepszemi — daw. forma N. i Msc. lm przymiotników r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: najlepszymi. [przypis edytorski]
Najlepsze pojęcie nieskończoności daje ludzka głupota — Ernest Renan, Dialogi i fragmenty filozoficzne (parafraza). [przypis edytorski]
najliszszy — dziś popr. tylko forma złożona: najbardziej lichy. [przypis edytorski]
najlon (fonet. ang. nylon) — nylon, tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, wynaleziona w 1935, zaprezentowana w 1938; nylony: damskie pończochy z takiej tkaniny, które w latach 40. i 50. XX w. z powodu swojej trwałości i przezroczystości stały się bardzo pożądane. [przypis edytorski]
najludzcejszy (daw.) — najbardziej ludzki. [przypis edytorski]
najlżejszy — tu: najbardziej beztroski, niepoważny, lekko podchodzący do życia; oryg. εὐχερεστάτῳ oznacza również: najmniej wrażliwy, niewybredny; w dialogu nie pojawia się uściślenie, z jakim konkretnie rodzajem zwierząt zbiega się rodzaj ludzki (w grupie dających się oswoić istot stadnych, żyjących w środowisku suchym, chodzących, bezrogich, niekrzyżujących się), współcześnie na ogół przyjmuje się, że chodzi o świnie. [przypis edytorski]
Najmanowie — lud żyjący dziś na terenie Kazachstanu i Afganistanu. W II poł. XII w. wyzwolili się z zależności od Kara Kitaju, a w 1204 r. zostali pokonani przez Czyngis-chana i wcieleni do imperium mongolskiego (ich terytoria stanowiły jego płd.-zach. część). Pochodzenia najmańskiego była najprawdopodobniej Töregene-katun (Turakina), żona Ugedeja (Ogotaja). Mongolski książę, który pokonał Najmanów, otrzymał dziedziczny tytuł Najman-bega, spadkobierca tego tytułu walczył po stronie Litwinów pod Grunwaldem, a potomkowie sprowadzonych przez niego wówczas Tatarów żyją do dziś na Białorusi i Podlasiu. [przypis edytorski]
najmiękciéj — dziś: najbardziej miękko. [przypis edytorski]
najmita — chłop pozbawiony wszelkiej własności, zmuszony zarobkować sprzedając swoją pracę, wynajmować się do pracy. [przypis edytorski]
najmita — pracownik rolny wynajmowany do robót polowych; chłop nieposiadający własnego gospodarstwa. [przypis edytorski]
najmitka — kobieta najmowana do prac polowych. [przypis edytorski]
Najmniejsza kula wśród gwiazd tych tysiąca w biegu swym śpiewa… — mowa o tzw. harmonii sfer, przepełniającej kosmos, niesłyszalnej dla ludzi muzyce; wg dawnej koncepcji pitagorejczyków, popularnej aż do XVII w., orbity (sfery) ciał niebieskich pozostają ze sobą w takich samych prostych stosunkach liczbowych jak dźwięki muzyki, zatem wszechświat rozbrzmiewa nieustającą harmonią, której ludzie nie słyszą, gdyż żyją wśród niej od urodzenia. [przypis edytorski]
najnieczulsze — dziś: najbardziej nieczułe. [przypis edytorski]
najniemożliwsze — dziś: najbardziej niemożliwe. [przypis edytorski]
najniemożliwszy — dziś popr.: najbardziej niemożliwy. [przypis edytorski]
najnieodpowiedniejszym — dziś popr. forma złożona: najbardziej nieodpowiedni. [przypis edytorski]
najniepospolitszy — dziś popr.: najbardziej niepospolity. [przypis edytorski]
najniepraktyczniejszy — dziś popr. forma złożona: najbardziej niepraktyczny. [przypis edytorski]
najniespodzianiej — dziś popr.: najbardziej niespodzianie. [przypis edytorski]
najniespodziewańszy — dziś popr.: najbardziej niespodziewany. [przypis edytorski]
najniespodziewaniej — daw. niespodziewanie. [przypis edytorski]
najniespodziewaniej — dziś popr.: najbardziej niespodziewanie. [przypis edytorski]
najnieustraszeńszym — dziś popr.: najbardziej nieustraszonym. [przypis edytorski]
najniezawodniej — dziś: najbardziej niezawodnie. [przypis edytorski]
najniższy — tu: sługa uniżony. [przypis edytorski]
najobmierzlejszy — dziś popr.: najbardziej obmierzły. [przypis edytorski]
najobskurniejszy — tu: najmniej znany. [przypis edytorski]
najobyczajniejszy — najbardziej obyczajny. [przypis edytorski]
najoczywiściej — dziś: w sposób najbardziej oczywisty. [przypis edytorski]
najoddańszej — dziś: najbardziej oddanej. [przypis edytorski]
najoddańszy — dziś popr.: najbardziej oddany. [przypis edytorski]
najodleglej — dziś popr.: najdalej. [przypis edytorski]
najolbrzymszy — dziś popr.: najbardziej olbrzymi. [przypis edytorski]
najopaczniejszy — dziś popr. forma stopnia najwyższego: najbardziej opaczny; opaczny: fałszywy, niewłaściwy, mylny. [przypis edytorski]
najorganiczniejszy — dziś stopień najwyższy: najbardziej organiczny. [przypis edytorski]
najoświeceńszy — dziś popr.: najbardziej oświecony. [przypis edytorski]
najostrszy (daw.) — dziś: najbardziej ostry. [przypis edytorski]
Najpiękniejsza — przydomek Afrodyty, greckiej bogini miłości, kwiatów, pożądania i płodności. [przypis edytorski]
najpierw — tu: najpierwszy, pierwszy ze wszystkich. [przypis edytorski]
najpłomienniejszy — dziś popr. forma: najbardziej płomienny. [przypis edytorski]
najplenniejszy — najpłodniejszy; dający najobfitszy plon. [przypis edytorski]
najpośledniejszy — najgorszy, najmniej ceniony. [przypis edytorski]