TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5552 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | historia, historyczny | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | łacina, łacińskie

By language: all | English | français | Deutsch | lietuvių | polski


3706 footnotes found

na rany zapomniała swoje — o ranach zapomniała swoich. [przypis edytorski]

na razie (daw.) — nagle. [przypis edytorski]

na razpaszku (z ros.) — na oścież. [przypis edytorski]

na respekcie (…) służy — być na utrzymaniu; por. panna respektowa: kobieta niezamężna, mieszkająca stale u bogatszego krewnego lub u pracodawcy i będąca na jego utrzymaniu. [przypis edytorski]

na resztę naszę (daw.) — na naszą resztę; na resztę tego, co mamy. [przypis edytorski]

na ręby (daw.) — na odwrót, na nice. [przypis edytorski]

na ręcach (gw.) — na rękach. [przypis edytorski]

na rękę — na pojedynek. [przypis edytorski]

na roścież — dziś raczej: na oścież; na całą szerokość. [przypis edytorski]

na rozcież (gw.) — na oścież; na całą szerokość. [przypis edytorski]

na rozstajnej drodze — na rozstajach dróg grzebano samobójców, których nie wolno było pochować w poświęconej ziemi cmentarza; rozstaje uznawano tradycyjnie za miejsce szczególnie narażone na działanie złych mocy.

na równiach — dziś: na równinach. [przypis edytorski]

na rsioku — na jodle, świerku. [przypis edytorski]

na rzekę brata w stygijskim przestworze klnie się — przysięga na rzekę piekielną Styks należała do najbardziej uroczystych i najstraszniejszych. [przypis edytorski]

na s. 310 — patrz rozdz. XVI. [przypis edytorski]

na Saksy (pot.) — określenie emigracji zarobkowej, pochodzące od nazwy Saksonii, częstego w XIX w. celu tych wyjazdów za pracą. [przypis edytorski]

na sądziech — dziś popr. forma Msc.lm: na sądach. [przypis edytorski]

na sądziech — dziś popr.: na sądach. [przypis edytorski]

na (…) scy z Rzymu uciekają — w wydaniu źródłowym brak dwóch stron tekstu pomiędzy fragmentami „stojącego we drzwiach, na” a „scy z Rzymu uciekają”. [przypis edytorski]

na sesją — dziś popr. forma B. lp: na sesję. [przypis edytorski]

na siebie tylko pamiętna — myśląc tylko o sobie. [przypis edytorski]

Na siedemnasty — skrócone od: idzie mi na siedemnasty rok; rozpoczęłam siedemnaście lat. [przypis edytorski]

na sienie — na sianie (archaiczna forma gramatyczna). [przypis edytorski]

na się (daw.) — na siebie. [przypis edytorski]

na siostrzyczkę mało my dbali — dziś popr.: o siostrzyczkę mało dbaliśmy. [przypis edytorski]

na skoro (ros.) — byle prędzej. [przypis edytorski]

na skórze piętno wypalę — jak piętnowano zbiegłych niewolników. [przypis edytorski]

na słomie lecz, żebrak — prawdopodobnie: położyć się na słomie jak żebrak. [przypis edytorski]

na smugu — na łące. [przypis edytorski]

na sobotę każdy ma rybę i rosół z kluskami — w judaizmie sobota, czyli szabat (z hebr.) lub szabas, jest dniem świętym, którego uroczysty charakter podkreśla się m.in. wspólnym świątecznym posiłkiem. [przypis edytorski]

na spódnicę — tu domyślnie: tkaninę na uszycie spódnicy. [przypis edytorski]

na sprobunek (daw.) — na spróbowanie. [przypis edytorski]

na starość godzi — sens: zamierza dożyć podeszłego wieku. [przypis edytorski]

na Stawki na plac — mowa o Umschlagplatz (niem.: placu przeładunkowym), usytuowanym przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył on wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski]

na straży w nocy u mogiły — wtrącenie w nawiasie jest najprawdopodobniej wyjaśnieniem słowa pochodzącym od autora Wycieczek po Litwie. [przypis edytorski]

na stronę — w bok. [przypis edytorski]

na stronie (daw.) — z boku. [przypis edytorski]

na stronie obie — na obydwa sposoby (liczba podwójna). [przypis edytorski]

na stronie — obok, tu w sensie: neutralni. [przypis edytorski]

na strzesie — dziś popr. forma Msc.lp: na strzesze. [przypis edytorski]

na suche wciągną wysypisko — sens: wyciągną na ląd. [przypis edytorski]

na sukurs — na pomoc; też: przyjść w sukurs. [przypis edytorski]

na swe skrzydło gonić (daw.) — obracać na swoją korzyść. [przypis edytorski]

na swych ręku — dziś popr. forma Msc. lm: na swych rękach. [przypis edytorski]

na Syberią — dziś popr. forma B.: na Syberię. [przypis edytorski]

na szczęty — na szczątki, na kawałki. [przypis edytorski]

na szczot (ros. на счёт) — na rachunek. [przypis edytorski]

na szczytach Tauru — „Taurydą” nazywano dzisiejszy Krym; na południu znajdują się tam Góry Krymskie. [przypis edytorski]

na szlachcie — tu: tam, gdzie żyje szlachta, nie wśród ludu. [przypis edytorski]

na Szlaku — Pałac na Szlaku mieszczący się przy ul. Szlak w Krakowie; od poł. XIX w. należał do rodziny Tarnowskich. [przypis edytorski]

na szrot puścić mowę (daw.) — rozpuścić język. [przypis edytorski]

na szuwar — dziś raczej: na szuwary. [przypis edytorski]

na ścienie — dziś popr. forma Msc.lp: na ścianie. [przypis edytorski]

na ścież (daw.) — na oścież. [przypis edytorski]

na środku ziemi siedzi, na samym jej pępku — w ośrodku kultowym Apolla w Delfach znajdował się kamień zwany omfalos (pępek), uważany za środek ziemi. [przypis edytorski]

na świadki tu stawię (daw.) — przedstawiam tu jako świadków. [przypis edytorski]

na świątnicach starych bogów krzyże dźwiga — chodzi o zaprowadzenie przez Jagiełłę chrześcijaństwa w pogańskiej dotąd Litwie. [przypis edytorski]

na Świętą Łucją — tj. 13 grudnia. [przypis edytorski]

Na świętego Jana — w nocy z 23 na 24 czerwca, w wigilię dnia świętego Jana Chrzciciela. Jest to najkrótsza noc w roku. Obchodzono wówczas słowiańskie święto przesilenia letniego, o rodowodzie przedchrześcijańskim. [przypis edytorski]

na Święto Jańskie — na dzień Świętego Jana, a właśc. w wigilię św. Jana w kalendarzu chrześcijańskim obchodzono święto u progu lata (w nocy z 23 na 24 czerwca; noc świętojańska, zw. też nocą Sobótki a. nocą Kupały) święto ustanowione dla zasymilowania przez tradycję chrześcijańską prastarego święta pogańskiego (znanego również w krajach anglosaskich jako ang. Midsummer, niem. Mittsommerfest; por. A Midsummer Night's Dream Shakespeare'a), związanego z przesileniem letnim i obrzędami płodności. [przypis edytorski]

na święty Jerzy — 23 kwietnia. [przypis edytorski]

na święty Marcin — 11 listopada; na ziemiach ruskich: 25 października. [przypis edytorski]

na święty Michał — 29 września. [przypis edytorski]

na te ludzie — dziś popr.: na tych ludzi. [przypis edytorski]

na tej obcej ziemi — we Włoszech, gdzie 17 IV 1831 r. Stendhal objął stanowisko konsula. [przypis edytorski]

na tej stacji centralnej — mowa o Leopoldville (obecnie Kinszasa). [przypis edytorski]

Na ten koniec — tu: w tym celu, do tego celu. [przypis edytorski]

na tę Moskwę, której dwór zdaje się — w wydaniu z 1816 r.: na ten dwór, który zdaje się. [przypis edytorski]

Na to ona i pluskwa — po to ona właśnie jest pluskwą. [przypis edytorski]

Na to woni Żydy, szob handliwały — po to są Żydami, aby handlowali. [przypis edytorski]

na toż (daw.) — po to. [przypis edytorski]

na traf — tu: przypadkowo. [przypis edytorski]

Na Troiś warownię mgłę gęstą rzuciła — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; znaczenie: Na Troi warownię mgłę gęstą rzuciłaś. [przypis edytorski]

na Trzy Króle Święcicie wodę Jordanu — szóstego stycznia w kościele prawosławnym święci się wodę, na pamiątkę chrztu Jezusa w rzece Jordan. [przypis edytorski]

na trzy lat — dziś: na trzy lata. [przypis edytorski]

Close

* Loading