TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5553 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | angielski, angielskie | dawne | francuski | grecki | mitologia grecka | niemiecki | potocznie | przestarzałe | regionalne | rosyjski | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | łacina, łacińskie

By language: all | polski


892 footnotes found

oberszt (z niem. Oberst) — pułkownik. [przypis redakcyjny]

obeszła wodami — [tu:] otoczona wodami. [przypis redakcyjny]

obeszły (daw.) — [tu:] otoczony. [przypis redakcyjny]

obeznawał się wprzódy — dziś: zapoznawał się najpierw. [przypis redakcyjny]

Obezzo d'Este — margrabia Ferary i Ankony, za życia bawił się rozbojami; zapalony gwałtownym gniewem własny pasierb go zabił.

obfitość wykrzyknień, pytań — Prof. M. Szyjkowski dowiódł statystycznie w pracy pt. Wykrzyknik i pytanie retoryczne w młodocianej twórczości Słowackiego (Rozpr. Wydz. filolog. Ak. Umiej. 1909), że obie te figury stylistyczne występują w poezji romantycznej o wiele obficiej niż w klasycznej. Wykazał nadto, że u Słowackiego obficiej niż u Mickiewicza. U pierwszego jest w pierwszym siedmioleciu jego twórczości jedno pytanie na 34 wiersze przeciętnie; wykrzyknień u Mickiewicza, aż do Wallenroda włącznie, jest 1 na 24 w., u Słowackiego w pierwszym siedmioleciu 1 na 17. U Malczewskiego wykrzyknień przeciętnie 1 na 9 w., a pytań 1 na 17 i 1/2. [przypis redakcyjny]

obiad nie chciał pojąć żony — obiad nie chciał połączyć się z wieczerzą. [przypis redakcyjny]

obiata — ofiara, ślubowanie, obietnica (w sło­wie tym występuje ten sam pierwiastek, co w słowie: „obiecać”). [przypis redakcyjny]

obicia chińskie — ścienne i meblowe, weszły w modę w XVIII w.; prawdziwe, jedwabne przetykane, najkosztowniejsze, wyrabiane były na wzór chiński w Europie z jedwabiu w Lyonie. [przypis redakcyjny]

obie — forma ta w odniesieniu do rzeczownika oczy jest reliktem dawnej formy podwójnej.

obie stronie — liczba podwójna, dziś popr.: obie strony. [przypis redakcyjny]

obiecana Historia Sztuki Winkelmana — Winkelmann wydał swą Historię Sztuki w r. 1763. [przypis redakcyjny]

obiecnie — dziś popr. forma 3 os. lp cz.przysz.: obieca. [przypis redakcyjny]

obiektywacje woli i państwo ideiDer Welt als Wille erste Betrachtung: Die Objektivation des Willens. [przypis redakcyjny]

obiema — obydwom. [przypis redakcyjny]

obierać się (daw.) — znajdować się. [przypis redakcyjny]

obierz (daw.) — pęta, więzy. [przypis redakcyjny]

obierz (daw.) — powróz, łyka, więzy. [przypis redakcyjny]

obieszczyk (ros. obiezdczyk) — strażnik graniczny. [przypis redakcyjny]

Obiit XIX, natum est XX — zmarł wiek XIX, urodził się wiek XX; trawestacja słów: Obiit Gustavus, natus est Conradus z III. części Dziadów Mickiewicza. [przypis redakcyjny]

objażdżka — patrol, objazd nocnych wart (Słownik Lindego). [przypis redakcyjny]

objął rycerza i w czwał polecieli — por.: «Post equitem sedet atra Cura» (Horacy: Carminae III, 1, 40). [przypis redakcyjny]

Objechałem jak bartnika — osaczyłem jak niedźwiedzia przy barci; bartnik — w języku myśliwskim nazwa niedźwiedzia. Niedźwiedzie lubią miód i często wybierają go z barci leśnej. Zwykle też miód służy na przynętę, jeśli na niedźwiedzia zastawia się pułapkę. [przypis redakcyjny]

objeździć swą wolą (…) nieokróconą (starop.) — powściągnąć, opanować nieposkromioną samowolę. [przypis redakcyjny]

objęcie rządów przez cesarza Wilhelma… — Wilhelm I, raniony 3 czerwca 1878 r. przez zamachowca Nobilinga, przekazał władzę na czas choroby następcy tronu, Fryderykowi Wilhelmowi. Na powrót objął rządy 5 grudnia 1878 r. [przypis redakcyjny]

oblatować — wpisać do ksiąg miejskich. [przypis redakcyjny]

oblatywała kobieta ze trzy kościoły… — nabożeństwa w kościołach warszawskich stawały się wówczas często manifestacjami patriotycznymi. [przypis redakcyjny]

oblec zbroję — nałożyć zbroję. [przypis redakcyjny]

obległy — [tu:] pokryty. [przypis redakcyjny]

oblężenie Lyonu poruszyło całe Południe — Lyon był jednym z najsilniejszych ośrodków rebelii żyrondystowskiej i rojalistycznej przeciw dyktaturze jakobińskiej. Oblegany przez wojska Konwencji, stawiał opór przez 2 miesiące (8 VIII–9 X 1793). Jeszcze dłużej (do grudnia) bronił się Tulon, który wezwał na pomoc Anglików. [przypis redakcyjny]

oblężenie pod Żurawnem — od 24 września do 17 października. [przypis redakcyjny]

oblężenie Podhajec — trwało od 4 do 19 października. [przypis redakcyjny]

oblig (daw.) — zapewnienie, zobowiązanie. [przypis redakcyjny]

obligates (łac.) — obowiązany. [przypis redakcyjny]

obligować — zobowiązywać. [przypis redakcyjny]

obliterabitur (łac.) — pokryje się. [przypis redakcyjny]

Oblubienica (…) Boża — Kościół. [przypis redakcyjny]

Oblubienica Chrystusa (…) — Tą oblubienicą jest Kościół. W następnych wierszach wspomnieni są papieże, którzy za wiarę śmierć męczeńską ponieśli. [przypis redakcyjny]

oblubienica — Kościół. [przypis redakcyjny]

obłapiać (starop.; tu forma imiesł.: obłapiając) — obejmować. [przypis redakcyjny]

obłapić (daw.) — uściskać. [przypis redakcyjny]

obłapienie (daw.) — uścisk. [przypis redakcyjny]

obłazem — razem, od razu, ogółem. [przypis redakcyjny]

obłów — połów, zdobycz; por. pokrewny współcz. wyraz: obłowić się. [przypis redakcyjny]

obmawiać — [tu:] wymawiać, uniewinniać. [przypis redakcyjny]

obnażony w rozum (daw.) — pozbawiony rozumu. [przypis redakcyjny]

oboedientia (łac.) — posłuszeństwo. [przypis redakcyjny]

oboedientiam (łac.) — posłuszeństwo. [przypis redakcyjny]

oboje — chodzi o oboje gospodarzy, tj. Śladkowskich. [przypis redakcyjny]

oboje / Twój urząd niesie — obie (te sprawy) należą do twojego urzędu. [przypis redakcyjny]

obojeńca — obojętca, na obie strony mówiący. [przypis redakcyjny]

obojętna bierka (daw.) — los (kostka) dwuznaczny, niepewny. [przypis redakcyjny]

obojętna staranność — brak starań, spowodowany obojętnością. [przypis redakcyjny]

obojętne — tu: nie sprzyjające żadnej z walczących stron, więc niepewne. [przypis redakcyjny]

obojętny — domyślnie: na wynik walki, więc bezstronny i niepewny. [przypis redakcyjny]

obojętny — jak wielokrotnie wcześniej: wątpliwy, niepewny wyniku. [przypis redakcyjny]

obojętny — na obie strony ważony, niepewny. [przypis redakcyjny]

obojętny — tu: niepewny (na obie strony się ważący). [przypis redakcyjny]

obok ideału człowieka postawionego przez Jana Rousseau — uczuciowa etyka Schopenhauera miała za swojego poprzednika J.J. Rousseau. [przypis redakcyjny]

obok piękne lice — widocznie w wycieczce na Czatyrdah brała udział i p. Sobańska; ją tylko bowiem rozumieć można przez to określenie. [przypis redakcyjny]

Oborniki — miasto przy ujściu rzeki Wełny do Warty, 3½ mili na płn. od Poznania. [przypis redakcyjny]

obowiązują się zakonnicy (…) co tydzień odprawiać w swoim kościele przed ołtarzem Poczęcia N. M. P., przy grobie fundatora mszę św., a w dniu zejścia aniwersarz cum officio pro defunctis — [por.] Scab. crac. 1165, p. 1127. [przypis redakcyjny]

obozy (z ros.) — tabory. [przypis redakcyjny]

obrać się — tu: znaleźć się. [przypis redakcyjny]

obrać — tu: znaleźć. [przypis redakcyjny]

obrać — znaleźć się. [przypis redakcyjny]

obraz Boga, sześcią skrzydeł strojny — Krucyfix o sześciu skrzydłach nie jest wcale wynalazku Autora; podobne ze średnich wieków exystują. (Przypis Wydawcy). [przypis redakcyjny]

obraz Matki Boskiej Częstochowskiej — kopia obrazu z Jasnej Góry w Częstochowie. Wyspiański sam namalował sobie szkic tego obrazu dla potrzeb scenografii Wesela (lecz na scenie zawieszono jego specjalnie przygotowaną kopię). [przypis redakcyjny]

obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej — kopia obrazu z Ostrej Bramy w Wilnie. [przypis redakcyjny]

obraz (…) najpodobniejszy do twarzy Chrystusa — To jest: w twarz Marii, Bogurodzicy. [przypis redakcyjny]

obraz o Pandarusie (…)Iliada, IV. v. 105. [przypis redakcyjny]

obraz oblężonego miasta — por. Iliada, XVIII, 509–540, tj. w opisie tarczy Achillesa. [przypis redakcyjny]

Obraz z świętą twarzą — to jest wizerunek świętej patronki tego miasta, z którego ten przekupień był rodem, a razem napomknienie, że urzędnicy chciwi a przekupnie często są świętoszkami.

obrazu cudownego N. Panny — W pobliskim Pińczowie na przedmieściu Mirów znajdował się w kościele oo. reformatów cudowny obraz Najświętszej Marii Panny z klęczącymi Św. Wojciechem i Stanisławem. [przypis redakcyjny]

obrazy rodzajowe przedstawiają ludzi jako typy pewnych warstw społecznych wśród codziennych zajęć. [przypis redakcyjny]

obręczać się — obejmować się. [przypis redakcyjny]

obrochmanić (daw.) — obłaskawić. [przypis redakcyjny]

obrok — karma końska; tu: nakarmienie koni. [przypis redakcyjny]

Obrona Sokratesa — utwór Platona (427–347 p.n.e.) przedstawiający obronę Sokratesa wobec oskarżenia go o bezbożność i demoralizację młodzieży. (Głosem dajmoniona motywują również swe postępowanie Korzecki i Judym w Ludziach bezdomnych). [przypis redakcyjny]

obrońca — mecenas, adwokat, prawnik broniący oskarżonego. [przypis redakcyjny]

obrócona w lewo Beatryce trzymała w słońcu utkwione źrenice — Beatrycze spogląda na wschód, więc na południowej półkuli słońce stało po jej lewej stronie. [przypis redakcyjny]

obrzask — kwaśny smak sfermentowanego wina. [przypis redakcyjny]

Close

* Loading