Spis treści

Kobieta: 1
Miłość: 1
Poezja: 1
Rzeka: 1
Wierzenia: 1
Wino: 1
Woda: 1

Mikołaj Sęp SzarzyńskiPannie Jadwidze Tarłównie (potym wojewodzinej ruskiej) kwoli [1]

PoezjaPiorunem strasznym obrzymy [2] pobite [3],

Poważnych królów sprawy znamienite

Niech, kto chce, śpiewa: nam sie, lutnio, mało

Pegazskich zdrojów [4] wody pić dostało [5].

Miłość, WinoBacha [6] śpiewajmy, cicho pijącego,

Przy nim Cyprydę [7] i wojny pustego

Spokojne dziecka [8], które zawżdy swoję

Na rozpalonej skale ostrzy zbroję.

Powiedzmy k temu żartobliwe zdrady

Leśnych Satyrów [9] na śliczne Dryady [10],

Albo płacz śmieszny nieważnej ciężkości,

Która przy trudnej tuż chodzi miłości.

Rzeka, Wierzenia, WodaI was, nadobne Nimfy [11], wspomieniemy [12],

A zawsze ciebie naprzód przed inemi,

Którą Dniestr rybny, którą Wisła sobie

Biorą (lecz z krzywdą [13] oba) ku ozdobie.

Długi na kresie co krótkim Strwiąż [14] płynie,

Że cię wychował, prawdziwie tym słynie,

Pewien w tej mierze i oceanowi

Sławy nie stąpić, tysiąc [15] Nimf królowi.

Niedarmo hardy: Kobietajawnie to baczymy,

Jako ty kwitniesz dary ozdobnymi;

Zrównałaś stanem w wstydliwą Dyaną [16],

Zrównałaś twarzą z Wenerą [17] różaną.

Mniejsza od ciebie Pallas [18] w obyczaje,

W kożdej [19] twej sprawie Charis [20] sie znać daje,

I zdumiewa sie Helikon [21] uczony,

Gdy lilianą [22] ręką bijesz w strony.

Ozdobo ziemie [23]! szczęśliwy, szczęśliwy,

Komu cię Pan Bóg naznaczył życzliwy;

Komu cię Hymen [24] słowy statecznemi

I pochodniami przyłączy wiecznemi.

Przypisy

[1]

Wiersz adresowany jest do Jadwigi, córki chorążego lwowskiego Jana Tarły, która w owym czasie była bardzo popularną osobą, o której rękę starało się wielu mężczyzn nie tylko dzięki jej urodzie, ale także dzięki pokaźnemu posagowi. Na podstawie tego wiersza wymyślono nieszczęśliwy romans Mikołaja Sępa Szarzyńskiego z Jadwigą. Stał się on podstawą noweli Adama Krechowieckiego Trałówna (1896) i dramatu Bronisława Grabowskiego Jadwiga Tarłówna (1899). Zob. Mikołaj Sęp Szarzyński, Poezje zebrane, Warszawa 2001, s. 181-182. [przypis edytorski]

[2]

obrzymy — starop. olbrzymy. [przypis redakcyjny]

[3]

W wersie tym zawarta jest aluzja do walki olbrzymów przeciwko Zeusowi i bogom olimpijskim. Giganci zostali pobici piorunem Zeusa. Gigantomachia została opisana w Metamorfozach Owidiusza, który podobnie jak Szarzyński pod wpływem miłości zaczął opiewać inny temat. Zob. Owidiusz Miłoski (Amores). [przypis edytorski]

[4]

Pegazkich zdrojów — w mit. gr. na wzgórzu Muz, gdy Pegaz uderzył kopytem w skałę, wypłynęło źródło Hippokrene, które daje poetom natchnienie. „Pegazkie zdroje” czy „hipokreńska bania”, z których piją poeci to motyw często przewijający się w ówczesnej poezji. Zob. wiersz Jana Andrzeja Morsztyna Do swoich książek (Dokąd się, moja lutni, napierasz skwapliwie?). [przypis edytorski]

[5]

Autor pisze o tym, że ponieważ nie pił zbyt wiele ze źródła natchnienia poetyckiego nie ma śmiałości, by napisać utwór o tematyce mitologicznej (gigantomachia, zob. wers 1) czy rycerskiej („Poważnych królów sprawy znamienite…”). [przypis edytorski]

[6]

Bachus a. Bakchus — rzymski bóg wina, patron poezji biesiadnej, Dionizos u Greków. Tutaj Bakchus pokazany jest jako spokojny, „cicho pijący”. Tak samo przedstawia go w Pieśniach Horacy. [przypis redakcyjny]

[7]

Cypryda — jedno z przezwisk Wenery, czczonej na wyspie Cyprze. [przypis redakcyjny]

[8]

Amor, Cupido, po grecku Eros, syn Afrodyty, przedstawiany w postaci chłopięcia skrzydlatego, wypuszczającego z łuku strzały miłości; szyk przestawny; powinno być: wojny spokojne pustego dziecka; puste — tu: beztroskie, swawolne, niepoważne. [przypis redakcyjny]

[9]

Satyry — przekorne bożki. [przypis redakcyjny]

[10]

Dryady — boginki leśne. [przypis redakcyjny]

[11]

Nimfy — bóstwa leśne i wodne. [przypis redakcyjny]

[12]

wspomieniemy — od starop. wspomionąć (dawn. wspomięnąć), wspomienę a. wspomionę; dziś wspomnieć. [przypis redakcyjny]

[13]

z krzywdą — niesłusznie. [przypis redakcyjny]

[14]

Strwiąż — rzeka, lewy dopływ Dniestru, w ziemi Przemyskiej, przepływająca przez wieś rodzinną Tarłówny; zwykły szyk wyrazów byłby: Długi Strwiąż, co płynie na krótkim kresie…; wpływ składni łacińskiej. [przypis redakcyjny]

[15]

dop. l. mn.: pewien w tej mierze nie ustąpić sławy i oceanowi, królowi tysięcy nimf. [przypis redakcyjny]

[16]

Dyana — u Rzymian bogini łowiectwa. [przypis redakcyjny]

[17]

Wenera — u Rzymian bogini miłości. [przypis redakcyjny]

[18]

Pallas — Atena (Minerwa) u Greków ukochana córka Zeusa, szczególniejsza opiekunka Aten, bóstwo wpływowe. [przypis redakcyjny]

[19]

W kożdej — w każdej; taka forma stale występuje u Sępa Szarzyńskiego. [przypis redakcyjny]

[20]

Charis — u Greków bogini wdzięku niewieściego. [przypis redakcyjny]

[21]

Helikon — góra w Grecji (Beocji), poświęcona Muzom. [przypis redakcyjny]

[22]

lilianą — liljową; neologizm autora. [przypis redakcyjny]

[23]

ziemie — dawn., dop. l. p. rzecz. r. ż. z osn. spółgł. podniebienną. [przypis redakcyjny]

[24]

Hymen — bożek małżeństwa, syn Apollona. [przypis redakcyjny]

Jednorazowo Miesięcznie

Inna kwota

Bezpieczne płatności zapewniają: PayU Visa MasterCard

Dane do przelewu tradycyjnego:

nazwa odbiorcy

Fundacja Wolne Lektury

adres odbiorcy

ul. Marszałkowska 84/92 lok. 125, 00-514 Warszawa

numer konta

75 1090 2851 0000 0001 4324 3317

tytuł przelewu

Darowizna na Wolne Lektury + twoja nazwa użytkownika lub e-mail

wpłaty w EUR

PL88 1090 2851 0000 0001 4324 3374

Wpłaty w USD

PL82 1090 2851 0000 0001 4324 3385

SWIFT

WBKPPLPP

Zamknij

Proszę czekać...

Czytaj w przypisie dolnym

Zaloguj się / Załóż konto

Słuchaj od tego miejsca

Bez pomocy czytelników biblioteka przestanie się rozwijać. Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku!

KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Wolne Lektury

Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą!
Kliknij, by dowiedzieć się więcej >>>

Lektury szkolne muszą być wolne! Darmowy i łatwy dostęp do każdej lektury — skoro jest obowiązkowa — powinien być zagwarantowany dzieciakom.

Robert Koszucki

Znajdź nasze książki na Legimi! Za każdym razem, kiedy czytasz lub słuchasz Wolnych Lektur w księgarni Legimi, wspierasz naszą bibliotekę - DZIĘKUJEMY!

Zapisz się na newsletter, a nie przegapisz naszych publikacji. Zawsze możesz zrezygnować. Kliknij i podaj adres email

Przyjaciele Wolnych Lektur jako pierwsi mają dostęp do premierowych publikacji. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz >>>

Audiobooki Wolnych lektur znajdziesz też na naszym kanale na YouTube.
Czy wiesz, że jeśli włączysz subskrypcję, to pomożesz uwolnić kolejną książkę?

Kliknij obrazek, by subskrybować!

Publiczne dotacje nigdy nie pokrywają wszystkich potrzeb biblioteki. Wsparcie czytelników jest niezbędne! Kliknij i dorzuć się!

Wolne Lektury to codzienna praca zespołu ludzi: koordynatorek, redaktorów, polonistów, programistek. Bez Twojego wsparcia nie damy rady rozwijać się dalej. Kliknij i dorzuć się!

Dlaczego warto pamiętać o Kochanowskim, w jaki sposób zmiana akcentu może symbolizować bunt, jak rymować, aby prawie nikt nie zauważył, że rymujecie - wszystkiego dowiesz się słuchając Mistrzowskiej Szkoły Poezji.