Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | dawne | francuski | grecki | łacina, łacińskie | liczba mnoga | mitologia grecka | niemiecki | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | rosyjski | staropolskie | ukraiński | włoski
Według języka: wszystkie | English | lietuvių | polski
Znaleziono 1005 przypisów.
toki (daw.) — rzemienie przytrzymujące kopię. [przypis redakcyjny]
toki — wgłębienia, podstawki rurkowate, w które wkłada się broń. [przypis redakcyjny]
Tolet — miasto Toledo w Hiszpanii nad rzeką Tagiem. [przypis redakcyjny]
toli (daw.) — atoli, przecie. [przypis redakcyjny]
toliły (starop.) — tuliły, koiły, uspokajały; lamenty: płacze. [przypis redakcyjny]
Tolomita — miasto w krainie Barka na zachód od Egiptu. [przypis redakcyjny]
Tolomita — to samo, co Ptolomaida (dziś Tolmeta) w Barce. [przypis redakcyjny]
Toloza — miasto Tuluza w płd. Francji. [przypis redakcyjny]
Toloza, właśc. Tuluza — miasto i hrabstwo Rajmunda w płd. Francji. [przypis redakcyjny]
Tolozan — Rajmund. [przypis redakcyjny]
Tołłoczyn — miasto nad rzeką Drucią, ok. 10 km na płn. od Drucka. [przypis redakcyjny]
tołokna i sałamacha — potrawy tatarskie (odpowiednio z kaszy jaglanej i kisiel). [przypis redakcyjny]
Tołstoj w miniaturze — Lew Tołstoj (1828–1910) odrzucając rewolucyjną walkę, głosił hasła moralnego doskonalenia się, pokory i niesprzeciwiania się złu przemocą. Jednym z postulatów utopijnej doktryny Tołstoja było wyrzeczenie się bogactw, osobista praca, przyjęcie sposobu życia ludu wiejskiego. [przypis redakcyjny]
Tołstojów… wydaliśmy w szesnastym wieku — mowa o arianach. [przypis redakcyjny]
tołub — malowany kaftan. [przypis redakcyjny]
tołubek — ciepły kaftan noszony po domu. [przypis redakcyjny]
Tomasz Campbell (1777–1844) — głośny poeta angielski, organizator i rektor uniwersytetu londyńskiego. [przypis redakcyjny]
Tomasz — Święty Tomasz z Akwinu. [przypis redakcyjny]
Tomaszów Lubelski — miasteczko leżące na ówczesnej granicy między Królestwem a Galicją. [przypis redakcyjny]
Tomaszów — zapewne nazwa przekręcona przez kopistę: Teterow, miasto na wsch. od Güstrow. [przypis redakcyjny]
tombak — stop miedzi i cynku. [przypis redakcyjny]
Tomicjana — Acta Tomiciana: akta dyplomatyczne Piotra Tomickiego (1464–1535), biskupa krakowskiego i podkanclerzego, zebrane przez jego sekretarza, Stanisława Górskiego. — Skądinąd nie wiadomo o studiach Krzemińskiego nad Tomicjanami. [przypis redakcyjny]
Tomicka, Marianna — córka Konstantyna i Agnieszki z Myszkowskich, cioteczna siostra ordynata Franciszka Myszkowskiego. [przypis redakcyjny]
Tomirys — wojownicza królowa Massagetów, miała według Herodota pokonać i zabić Cyrusa starszego. [przypis redakcyjny]
ton nobel — ton szlachetny. [przypis redakcyjny]
ton statystyczny — wzorowany na statystach, mężach stanu. [przypis redakcyjny]
tonią — dziś popr. forma B.lp: toń. [przypis redakcyjny]
Toń — Tonie, wieś na północ od Krakowa, blisko Bronowic. [przypis redakcyjny]
topień (daw.) — topielec. [przypis redakcyjny]
topika (gr. τόπος: miejsce) — jest to nazwa przyjęta przez Greków w retoryce i logice na oznaczenie zbioru twierdzeń ogólnych, którymi się w rozumowania posługujemy. Jedna z części Organonu Arystotelesa nosi też napis Τοπικά, a traktuje o wnioskach dialektycznych, jakie się zwykle tworzą przy dysputach na podstawie przyjętych przesłanek (ἔνδοξα). Por. co o tym mówi Kant w Uwadze do amfibolii pojęć refleksyjnych […]. [przypis redakcyjny]
Topografia — tu: opis jakiejś miejscowości. [przypis redakcyjny]
Topolina — Polska. [przypis redakcyjny]
tor — tu: sposób postępowania. [przypis redakcyjny]
Tor (…) znacząc drogą mleczną — Zbiór gwiazd przez astronomów zwany drogą mleczną według mitu starożytnego i nauki pitagorejczyków ma oznaczać drogę nieszczęśliwego Faetona. [przypis redakcyjny]
torbifer — wyraz żartobliwy o składzie polsko-łacińskim; noszący torbę, nositorba. [przypis redakcyjny]
Torella — rodzina Torellich liczyła się za Ariosta do najznakomitszych we Włoszech. [przypis redakcyjny]
toros (zwykle w lm) — zwalisko lodowe. [przypis redakcyjny]
Tortoza — miasto nadbrzeżne w Syrii na płn. od Trypolisu. [przypis redakcyjny]
Tortoza — miasto nadbrzeżne w Syrii. [przypis redakcyjny]
torty, retorty, banie, alembiki — naczynia ze szkła lub metalu służące do doświadczeń chemicznych. [przypis redakcyjny]
toruński piernik pozłacany — pierniki toruńskie, których wyrób osiągnął szczytowy poziom w XVIII w., słynęły z wybornego smaku i bogatej ornamentyki. Często powlekane były dla ozdoby złotą farbą. [przypis redakcyjny]
Torz — miasto Tours we Francyi. [przypis redakcyjny]
Toś amant — kochanek; żartobliwa aluzja do fantastycznych poematów rycerskich. [przypis redakcyjny]
tot conflictus (łac.) — tyle utarczek. [przypis redakcyjny]
tot saecula (łac.) — tyle wieków. [przypis redakcyjny]
tot scommata (łac.) — tyle drwin. [przypis redakcyjny]
tot vicissitudinibus lassatam (…) (łac.) — życie tylu zmianami skołatane, wraz z szczęściem opuści… owdowiła… osierociła. [przypis redakcyjny]
tota Respublica (łac.) — cała Rzeczpospolita. [przypis redakcyjny]
totaliter (łac.) — całkowicie. [przypis redakcyjny]
totam Rempublicam (łac.) — całą Rzeczpospolitą. [przypis redakcyjny]
toties (łac.) — tylekroć. [przypis redakcyjny]
totis campis fulsere hostium signa (łac.) — na całym placu zabłyszczały znaki nieprzyjaciół. [przypis redakcyjny]
totissimus (łac.) — całkowicie oddany. [przypis redakcyjny]
totius nobilitatis (łac.) — całego stanu rycerskiego. [przypis redakcyjny]
toujours des perdrix (fr.) — „zawsze kuropatwy”; wyrażenie przysł., oznaczające nieustanną pogoń za wykwintem i rozkoszą. [przypis redakcyjny]
Tout ce que je voyais me semblait Curiace — „Wszystko dokoła wydawało mi się Kuriacjuszem”, Corneille, Horacjusz, akt I, sc. 2. [przypis redakcyjny]
Tow-go — Towiańskiego. [przypis redakcyjny]
towarzyska sromota — sromota [tj. hańba, wstyd] towarzysza. [przypis redakcyjny]
towarzyska strata (daw.) — strata towarzysza. [przypis redakcyjny]
towarzyskie (…) odzienie — odzienie towarzyszy. [przypis redakcyjny]
towarzystwa — tutaj: żołnierzy szlachty, należących do chorągwi. [przypis redakcyjny]
towarzystwo (daw.) — społeczność. [przypis redakcyjny]
Towarzystwo Dobroczynności — Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności, arystokratyczno-mieszczańska instytucja filantropijna, założona w r. 1814; opiekowała się starcami i chorymi, udzielała zapomóg, utrzymywała ochronki. [przypis redakcyjny]
Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, założone w 1825 r., udzielało pożyczek długoterminowych większej i średniej własności ziemskiej. Pierwszy numer po Towarzystwie Kredytowym — tzn., że w razie sprzedaży majątku dłużnika (z powodu jego bankructwa) wierzytelność Ochockiego zostałaby spłacona w pierwszym rzędzie po zwrocie pożyczki zaciągniętej w Towarzystwie Kredytowym. [przypis redakcyjny]
towarzystwo (…) regimentarskie — towarzysze spod chorągwi regimentarza Czarnieckiego. [przypis redakcyjny]
Towarzystwo — społeczeństwo. [przypis redakcyjny]
towarzystwo (z fr. société) — społeczeństwo. [przypis redakcyjny]
towarzysz księcia Dymitra — towarzysz chorągwi ks. Dymitra Wiśniowieckiego. [przypis redakcyjny]
towarzysz (starop.) — przyjaciel. [przypis redakcyjny]
towarzysz — tu: żona; zob. też: Ks. 2, Pieśń VI, w. 11. [przypis redakcyjny]
towarzysza podróży, który się zbliża do Konstantynopolu — Zenon Brzozowski, który drogą lądową przez Konstantynopol pędził zakupione konie arabskie. [przypis redakcyjny]
towarzysze Bernawskiego — zbóje wołoskie. [przypis redakcyjny]
Towarzysze! — wypowiedź tego mówcy zestawił Żeromski z fragmentów zeznań wybitnego działacza komunistycznego Stefana Królikowskiego (1881–1937) na lwowskim procesie, tzw. świętojurskim (1922). Sprawozdanie stenograficzne z tego procesu ukazało się w roku 1923. [przypis redakcyjny]
towarzyszów — dziś popr. D. lm: towarzyszy. [przypis redakcyjny]
Toż ów Pizańczyk (…) syna swego uściskał mordercę — Pizańczyk Gwido degli Storingiani, zamordowany przez swojego wroga. Ojciec jego bogobojny, który jak mnich zamknął się od świata w klasztornej celi, z wielką spokojnością umysłu przyjął wiadomość o śmierci syna, nadto jeszcze, nie idąc za popędem powszedniej zemsty włoskiej, a wypełniając literalnie zasadę ewangeliczną: „przebaczaj nieprzyjaciołom”, sam zabójcy syna swojego rękę z pokorą całował. [przypis redakcyjny]
toż (starop.) — dopiero wtedy. [przypis redakcyjny]
toż — to samo. [przypis redakcyjny]
tożsamościowa istota wszystkich ludzi i zwierząt — Schopenhauer jest jedynym filozofem, który w swojej etyce uwzględnia także zwierzęta, a szczególnie psy, uważając dręczenie ich za uczynek moralnie zły. Tę sympatię do zwierząt podzielają z Schopenhauerem Wagner, Tołstoj, Jean Paul, F. Vischer. [przypis redakcyjny]
trabant a. drabant (z niem.) — żołnierz pieszy, żołnierz straży przybocznej. [przypis redakcyjny]
Tracja — południowo-wschodnia część półwyspu Bałkańskiego. [przypis redakcyjny]
Tracja — wschodnia część Półwyspu Bałkańskiego. [przypis redakcyjny]
trackiego wieszcza nie mam z sobą cytry — Orfeusz, stawny poeta („wieszcz”) tracki, szukając w Erebie zmarłej żony swojej Eurydyki, zdołał graniem na lutni zmiękczyć serca władców piekielnych (ob[acz:] Metamor[fozy] X, 14). [przypis redakcyjny]
tradować — zajmować na rzecz wierzyciela. [przypis redakcyjny]
tradukcją — przeniesienie znaczenia. [przypis redakcyjny]
tradycja — poglądy i uczucia przekazane przez przodków. [przypis redakcyjny]
tradycja — tutaj: wydanie. [przypis redakcyjny]
trafić się z kim — spotkać się z kim. [przypis redakcyjny]
trafić się z kimś (daw.) — spotkać się z kim. [przypis redakcyjny]
trafić — tu: potrafić. [przypis redakcyjny]
trafta — tratwa. [przypis redakcyjny]
tragarz (starop.) — schronienie z daszkiem, pod którym przekupki siadają. [przypis redakcyjny]
Tragedia (…) słudzy — The tragedie of King Richard the Second. As it hath beene publikely acted by the right Honourable the Lord Chamberlaine his Servants. London. Printed by Valentine Simmes for Andrew Wise and are to be sold at his shop in Paules churchyard at the signe of the Angel 1597. [przypis redakcyjny]
Tragediante… Commediante (wł.) — aktor tragiczny, komediant; ta błyskawiczna wymiana epitetów powtarza „dialog” pomiędzy cesarzem Napoleonem I a uwięzionym przez niego papieżem Piusem VII. [przypis redakcyjny]
tragi — nosze. [przypis redakcyjny]
traiczny — forma archaiczna od „tragiczny”. [przypis redakcyjny]
Trak — mieszkaniec Tracji, tu metonimicznie: Turek. [przypis redakcyjny]
trakt — tu: sposób. [przypis redakcyjny]
traktamencie — poczęstunku. [przypis redakcyjny]
traktament — poczęstunek; tu chodzi o truciznę. [przypis redakcyjny]
traktament (z łac.) — poczęstunek, ugoszczenie. [przypis redakcyjny]
