Przypisy

kurta — pies z obciętym ogonem (aluzja do płaszczyka uczniów szkól pijarskich). [przypis redakcyjny]

kurta — pies z uciętym ogonem, zwł. kundel. [przypis redakcyjny]

kurtę kroić — dać komuś nauczkę. [przypis redakcyjny]

kurucy — też: kuruczi, powstańcy, stronnicy Tökölego; stronnicy cesarza zwali się 1abanczi. [przypis redakcyjny]

kurzej — kura, która pieje, a jaj nie znosi. [przypis redakcyjny]

kurzyniec (daw.) — kurnik. [przypis redakcyjny]

kussina — lekarstwo na tasiemce wyrabiane ze sproszkowanych kwiatów krzewu kusso. [przypis redakcyjny]

kustodium (łac.) — naczynie do przechowywania konsekrowanej hostii. [przypis redakcyjny]

kustoszem — stróżem. [przypis redakcyjny]

kusy — krótki. [przypis redakcyjny]

kusza — broń podobna do łuku, zwykle napinana za pomocą korby. [przypis redakcyjny]

kusza żelazna — żelazo, samołówka. [przypis redakcyjny]

kuszcz — krzak, krzew. [przypis redakcyjny]

kuszcz (z ukr.) — krzew, krzak. [przypis redakcyjny]

kuszetka (z fr. couchette) — tu w zn. kanapka, kozetka. [przypis redakcyjny]

kuszyk — kufel, puchar. [przypis redakcyjny]

kutia — kasza z makiem i z miodem. [przypis redakcyjny]

kutnarski (daw.) — podły, kiepskiej jakości. [przypis redakcyjny]

kutner (z fr.) — kosmatość na suknie, włos. [przypis redakcyjny]

kuty (daw.) — czyny, dzieła. [przypis redakcyjny]

kuzynek zająca — Królikowski, wydawca Dnia Dzisiejszego. [przypis redakcyjny]

kuźnik (starop.) — kowal. [przypis redakcyjny]

kwadrant — dawny przyrząd astronomiczny. [przypis redakcyjny]

kwadrować — odpowiadać, pasować. [przypis redakcyjny]

kwadrować — szykować. [przypis redakcyjny]

kwadryga (z łac.) — rydwan zaprzężony w cztery konie „w poręcz”, tj. jeden przy drugim. [przypis redakcyjny]

kwadryga — zaprzęg czterokonny. [przypis redakcyjny]

kwap — pierze. [przypis redakcyjny]

kwarantanna — miejsce i czas przymusowego pobytu osób lub zwierząt przyjeżdżających z kraju dotkniętego jakąś chorobą zakaźną. [przypis redakcyjny]

kwarantanna — tu przenośnie: długi okres czekania. [przypis redakcyjny]

kwarciany — opłacany z kwarty, tj. czwartej części (kwarty) dochodu z dóbr królewskich. [przypis redakcyjny]

kwarta — ok. 1,125 litra. [przypis redakcyjny]

kwartalny — tu: policjant [przypis redakcyjny]

kwartana (starop.) — febra co 4 dzień. [przypis redakcyjny]

kwartniczka — półgroszek, może i czwarta część kwarty. [przypis redakcyjny]

kwater — pardon. [przypis redakcyjny]

kwatera — działka w ogrodzie. [przypis redakcyjny]

kwaterki — cztery działki. [przypis redakcyjny]

kwatery — mieszkania, gospody. [przypis redakcyjny]

kwef (z franc. coiffe) — chusta, zasłona, welon. [przypis redakcyjny]

kwefów — zasłon, woalek. [przypis redakcyjny]

kwerele (daw., z łac.) — skargi. [przypis redakcyjny]

kwerenda — poszukiwanie. [przypis redakcyjny]

kwerendy — poszukiwania, badania. [przypis redakcyjny]

kweres (z łac.) — badanie, rwetes. [przypis redakcyjny]

kwestor — w starożytnym Rzymie urzędnik zarządzający skarbem państwa. [przypis redakcyjny]

kwesty (starop.) — zabiegi, środki. [przypis redakcyjny]

kwiat chorobliwy wyradza w płaszczki, nie w prawdziwe śliwy — Myśl tego porównania jest taka: wola ludzka jest z natury dobrą, ale zmysłowe popędy wciągają ją do złego. [przypis redakcyjny]

kwiat ten — To jest mistyczna niebieska róża, pod której symbolem wyobrażony tu jest przez poetę raj, czyli miejsce pobytu błogosławionych, a liście jej wyobrażają, każdy z osobna, osobne dusze tychże błogosławionych. [przypis redakcyjny]

kwiat — zapewne muszkatołowy. [przypis redakcyjny]

kwiat złotej liliej — tj. godło Francji, gdyż królowie francuscy używali herbu lilii. [przypis redakcyjny]

kwiaty — dziś popr. forma N. lm: kwiatami. [przypis redakcyjny]

kwiaty kołysane sycą powietrze swej treści przymiotem — Ta czysta, od Boga na początku w sercach ludzi zaszczepiona wola, nasienie dobra i szczęścia, do których człowiek na początku stworzenia był przeznaczonym, jeszcze na ziemi bez przerwy zasiewa. Ta alegoria przez głębsze wczytanie się w słowa tekstu jeszcze więcej staje się jasną. [przypis redakcyjny]

Kwietnią Niedzielą — Niedzielą Palmową, poprzedzającą Wielkanocną. [przypis redakcyjny]

kwindecz (z wł. quindici) — piętnaście. [przypis redakcyjny]

Kwinsaj — może miasto Nankin w Chinach. [przypis redakcyjny]

Kwirynał — jedno z siedmiu wzgórz rzymskich; od r. 1870 nazwa siedziby królów włoskich. [przypis redakcyjny]

kwitować (daw.) — darować. [przypis redakcyjny]

kwity poborowe — kwity poborowe wydawał poborca uchwalonego przez sejm podatku od łanu. [przypis redakcyjny]

kwoli (daw.) — dla. [przypis redakcyjny]

kwoli — dla; archaiczna forma pochodząca ze skrócenia wyrażenia „ku woli”. W formie skróconej: gwoli, kwoli lub k'woli. [przypis redakcyjny]

kwoli (starop.) — ze względu na, z powodu. [przypis redakcyjny]

kwoli temu (starop.) — z powodu tego, dla tego; temu wieku: chodzi tu o dzieci. [przypis redakcyjny]

kwotę — ilość. [przypis redakcyjny]

kyanejskie progi (łac. Cyaneae) — skaliste wyspy na Morzu Czarnym przy Bosforze. [przypis redakcyjny]

Kyrie eleison (gr.), Porta inferi (łac.), Requiem aeternam (łac.) — tu: pierwsze słowa łacińskich modlitw za zmarłych. [przypis redakcyjny]

L'amor, che a nullo amato (wł.) — Miłość, która nikogo kochanego (nie uwalnia od wzajemnego kochania); cytat z Piekła Dantego. [przypis redakcyjny]

L'art?… c'est l'art — et puis, voilà tout — Sztuka?… To jest sztuka i… oto wszystko. [przypis redakcyjny]

l'autel et le trône (fr.) — ołtarz i tron. [przypis redakcyjny]

L'Echo du Ciel (fr.) — Echo nieba. [przypis redakcyjny]

L. J. C. — Laus Jesu Christo (Chwała Jezusowi Chrystusowi). [przypis redakcyjny]

L'oiseau le plus charmant qu'on pût voir dans le monde, mon fameux perroquet (fr.) — ptak najbardziej uroczy na świecie, moja znakomita papuga…(Ovidius, Amores II, 6). [przypis redakcyjny]

l'ordre regne à V… (…) l'ordre regne à hôtel Praslin (fr.) — „porządek panuje w Warszawie” (słynne słowa ministra K. Periera o zdobyciu Warszawy przez Paskiewicza), a drugie „porządek panuje w pałacu Praslin”. [przypis redakcyjny]

la bande infernale (fr.) — gromada piekielna. [przypis redakcyjny]

la bande infernale (fr.) — zgraja piekielna. [przypis redakcyjny]

la belle au bois dormant (fr.) — śpiąca królewna. [przypis redakcyjny]

La différence, qui existe entre Maurice et Adaś est que Maurice est un homme, qui est enfant, et Adaś un enfant, qui est homme (fr.) — Różnica, istniejąca między Maurycym i Adasiem, jest ta, że Maurycy jest mężczyzną, który jest dzieckiem, a Adaś dzieckiem, które jest mężczyzną. [przypis redakcyjny]

La France (…) exigences — Francja zasługiwałaby na to, aby spaść poniżej owych narodów bez ojczyzny, gdyby dała sobie narzucać ich pretensje. [przypis redakcyjny]

La Grasserie, Raoul (1839–1914) — prawnik i lingwista francuski z XIX w.; [autor Société générale des prisons; red. WL]. [przypis redakcyjny]

La matière a aussi son mérite; changeons de cuisine et de four (fr.) — Materia ma także swe zasługi: przemieńmy kuchnię i piec. [przypis redakcyjny]

labefactari (łac.) — osłabnąć. [przypis redakcyjny]

labefactata (łac.) — nadwerężona. [przypis redakcyjny]

labet (z fr.) — hazardowa gra w karty. [przypis redakcyjny]

labirować — lawirować, płynąć w zakosy. [przypis redakcyjny]

labirynt — [tu:] kłopot, położenie bez wyjścia. [przypis redakcyjny]

labirynt — w starożytności nazwa budowli zawierającej mnóstwo sal i krętych korytarzy, a tylko jedno wejście i tak zagmatwany plan wnętrza, że osoby obce musiały w nim błądzić. Według legendy greckiej bohater ateński Tezeusz wydostał się z labiryntu na Krecie dzięki rozwiniętej nici, która wskazała mu drogę powrotną. [przypis redakcyjny]

labirynty — tu: trudności. [przypis redakcyjny]

laborant (łac.) — pracują. [przypis redakcyjny]

labour (ang.) — praca. [przypis redakcyjny]

Lacaenae (łac.) — Spartanki. [przypis redakcyjny]

Lacedemon — Sparta. [przypis redakcyjny]

Lacerna — por. lacernula. [przypis redakcyjny]

Lacernula — płaszcz bez rękawów, opończa. [przypis redakcyjny]

Lach — Polak. [przypis redakcyjny]

Lachesis — jedna z trzech Parek, bogiń snujących i przecinających nić ludzkiego żywota. [przypis redakcyjny]

Lachowice — miasteczko pomiędzy Słonimem a Nieświeżem, daw. najsilniejsza twierdza na Litwie, własność Sapiehów. [przypis redakcyjny]

laconice (łac.) — lakonicznie, krótko. [przypis redakcyjny]

Lacretelles — pisarz francuski (1766–1855); tu mowa zapewne o jego Dziejach Francji od czasów Restauracji. [przypis redakcyjny]

Lada — Ladas, słynny z szybkości nóg zwycięzca na igrzyskach olimpijskich za czasów Aleksandra Wielkiego. [przypis redakcyjny]

lady like (ang.) — wzięcie wielkiej damy. [przypis redakcyjny]