Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 487 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 171749 przypisów.
Aby nie wyczerpać Grecji i Macedonii, wysłał do Aleksandrii kolonię Żydów: nie dbał o to, jakie obyczaje mają te ludy, byle mu były wierne. — Królowie Syrii, porzucając plan założycieli państwa, chcieli zmusić Żydów do przyjęcia obyczajów greckich, co naraziło ich pastwo na straszliwe wstrząśnienia. [przypis autorski]
Aby nie wyrzuciła i was ziemia — „Można to porównać do syna królewskiego, którego nakarmiono czymś odrażającym i nie może utrzymać tego w żołądku, musi zwymiotować, podobnie i Ziemia Israela nie może utrzymać na sobie grzeszników”, Raszi do 18:28 [1]. [przypis tradycyjny]
Aby ocalić go — «Tora zaświadcza, że Reuben powiedział to wyłącznie po to, by ocalić [Josefa. I planował], że przyjdzie tam, by wyciągnąć go z dołu. [Reuben] pomyślał: ja jestem pierworodny i najstarszy spośród nich, jeśli będą kogoś winić [za nieszczęście] to mnie», zob. Raszi do 37:22. [przypis edytorski]
Aby odwrócić kierunek powszechnej uwagi, Alcybiades (…) — Plutarch, Alkibiades, 4 [w:] Żywoty sławnych mężów. [przypis tłumacza]
aby okazać ci siłę Moją — „Abyś dokonał skruchy, bo nie pragnę śmierci grzeszników [tylko naprawy]”, zob. Sforno do 9:16. [przypis tradycyjny]
Aby osłabić przeciwników, rozbrajacie cały Kościół — Tzn. podając w wątpliwość cud w Port-Royal, osłabiacie wiarę w cudy w ogóle. [przypis tłumacza]
aby pojąć za małżonkę córkę Aleksandra, syna Arystobulowego — Mariammę (hebr. Miriam). [przypis tłumacza]
aby poległym ciałem dać innym szczebel do sławy grodu — fragment Ody do młodości, utworu autorstwa Adama Mickiewicza (1798–1855). [przypis edytorski]
aby pomnożyły się cuda Moje — Raszi zauważa, że odnosiło się to do uśmiercenia pierworodnych, rozcięcia Morza Sitowego (czyli Morza Czerwonego) oraz zatopienia Micrejczyków w morzu, zob. Raszi do 11:9. [przypis tradycyjny]
aby poświęcić ich — „Aharona i jego synów”, Ibn Ezra do 29:1 [1]. [przypis tradycyjny]
aby pretia rerum postanowione były — arbitralne ustalenie cen wg postulatów sejmikowych szlachty godziło w interesy mieszczaństwa, kupców i rzemieślników. [przypis edytorski]
aby prowadził wojsko ku środkowi, ponieważ tam jest król: „Jeżeli tam (…) zwyciężymy, dokonamy wszystkiego” — po przełamaniu centrum i zabiciu króla, stałby się Cyrus siłą faktu królem i dalsza walka nie miałaby racji bytu. Powinien więc był ustawić elitę swych wojsk, to znaczy Greków, naprzeciw centrum wroga. Wiedział przecież, jakie stanowisko będzie zajmował król. Jednak Cyrus liczył, że walka odbędzie się nad rowem, wspomnianym w poprzednim rozdziale. Przekop ten nie dochodził do samego Eufratu, tak że zostawało wąskie przejście między nim a rzeką. Dla sforsowania tego przejścia ustawił Cyrus Greków przy Eufracie. Kiedy król niespodzianie zjawił się nazajutrz, wojsko ustawiło się według poprzednio ułożonego planu. W ostatniej chwili usiłował Cyrus skierować Klearcha na centrum, ale tkwiący zbytnio w tradycyjnej taktyce Spartanin, nie rozumiejąc wyjątkowej sytuacji, odmówił posłuszeństwa. [przypis tłumacza]
aby przed wysyłką na front być w Pitrze, gdzie miałem krewnych, wstąpiłem do gwardii — na tym miejscu muszę wyrazić wdzięczność (zamiast w gazecie) mojej ciotecznej siostrze Jadwidze Jałowieckiej I voto Żukowskiej, II voto Lipkowskiej, która jedna z tej całej rodziny zaopiekowała się mną po różnych strasznych przejściach i powrocie z Australii. [przypis autorski]
aby przez wpatrywanie się w jego piękność zbliżyć się do piękna przedwiecznych idei — por: Platon, Fajdros. [przypis edytorski]
aby rozgłaszano imię Moje po całej ziemi — „Aby wielu [innych ludzi] odstąpiło od grzeszenia”, zob. Sforno do 9:16. [przypis tradycyjny]
aby rozgrzeszyć nad nim — Raszi uczy, że Najwyższy Kohen nad głową tego kozła wyznawał grzechy Israela, zob. Raszi do 16:10 [2]. [przypis tradycyjny]
aby ruszyli — „Bóg orzekł: »Wszystko, co mają zrobić, to wyruszyć, bo morze nie stanie im na przeszkodzie, gdyż zasługi ich ojców i ufność, którą we Mnie złożyli, warte są tego, by rozciąć dla nich morze«”, Raszi do 14:15. [przypis tradycyjny]
aby się beła jako ratowała (starop.) — żeby się jakoś ratowała. [przypis edytorski]
aby się… dowcip zastanowił — tu: w kulminacyjnym punkcie natchnienia. [przypis redakcyjny]
aby się nie porywał do Wiekuistego, aby widzieć — „Aby nie przedarli się poza [ustawione] słupy, z powodu ich tęsknoty, by ujrzeć Wiekuistego, bo zbliżyliby się przez to do góry”, Raszi do 19:21. „Aby z powodu wielkiego pragnienia, by ujrzeć Moją chwałę, nie przedarli się, myśląc, że robią to, by Mnie uhonorować”, Ibn Ezra do 19:21. [przypis tradycyjny]
aby się posilił chlebem — midrasz odczytuje tu „chleb” jako eufemizm na współżycie seksualne, Reuel mówił zatem do córek: „być może poślubi on jedną z was”, zob. Raszi do 2:20. [przypis tradycyjny]
aby się przedłużyły dni twoje na ziemi, którą Wiekuisty, Bóg twój, da tobie — „Szacunek do [rodziców] został zestawiony z szacunkiem do Boga. I tak jak to przykazanie dotyczy osób żyjących na ziemi, także i nagroda za nie dana jest poprzez przedłużenie życia na ziemi, którą [Bóg nam] dał”. Można to także interpretować tak, że w nagrodę za to przykazanie „Bóg wypełni nasze dni an tym świecie, a zostaną przedłużone w świecie Przyszłym, który jest nieskończony”, Ramban do 20:12. [przypis tradycyjny]
aby się przez mię twych niecnót zemściło (starop.) — aby się [niebo] przeze mnie zemściło za twe niecnotliwe [tj. występne] czyny. [przypis edytorski]
aby się tak zawiązywał — hebr. חֻבָּֽר, dosł. łączyć, związywać, jednoczyć. Cylkow uważa, że słowo to opisuje sposób wiązania pasków przy wkładaniu. Raszi tłumaczy, że chodzi o coś innego: efod i dwa paski naramienne miały być przyszyte po pasa. „Nie utkane razem, tylko oddzielnie, i dołączone potem”, zob. Raszi do 28:7 [3]. [przypis tradycyjny]
aby się to nie było stało — konstrukcja daw. czasu zaprzeszłego; znaczenie: aby się to nie stało wcześniej, uprzednio. [przypis edytorski]
aby się wystarać o „list królewski” — „List królewski” jest w Danii dyspensą, pozwalającą na niezwłoczne zawarcie ślubu. Inaczej muszą być ogłaszane zapowiedzi przez trzy kolejne niedziele. [przypis tłumacza]
aby się zwrócili — „Aby zawrócili. Cały trzeci dzień zbliżali się w kierunku Micraim, aby wprowadzić w błąd Faraona, by powiedział: zabłądzili w drodze”, Raszi do 14:2. [przypis tradycyjny]
aby sprawdzić tytuł bajki la Fontaine'a — Młynarz, jego syn i osioł. [przypis tłumacza]
aby starszym (…) ustępować w drodze, siedzeniu i słowach — zwyczaj spartański, który Ksenofont prawdopodobnie przypisuje Persom. W Grecji, a szczególnie w Sparcie, panowała cześć dla starszych. [przypis tłumacza]
aby stu […] łotrów nie mogli zgubić państwa — dziś popr.: aby stu […] łotrów nie mogło zgubić państwa. [przypis edytorski]
aby tem za rozumnego uchodził — dziś: aby dzięki temu za rozumnego uchodzić. [przypis edytorski]
aby to doświadczenie stało się istotnie płodnym teoretycznie i praktycznie, (…) musi być uczynione ich dalszym ciągiem — S. Brzozowski, Fryderyk Nietzsche, Stanisławów 1907, s. 29. [przypis autorski]
Aby trzymać najwyższych urzędników w zawisłości od praw, Kreteńczycy używali bardzo osobliwego sposobu: mianowicie powstania — Wiązano się zrazu zawsze przeciw wrogom zewnętrznym, co nazywało się synkretyzmem. Plutarch, Moral. [przypis autorski]
aby — tu: choćby. [przypis edytorski]
Aby udzielić swoim stworzeniom zaszczytu przyczynowości — To znaczy, iż człowiek nabożny staje się przez swą modlitwę poniekąd przyczyną, sprawcą dobra, które pełni. [przypis tłumacza]
Aby ustalić wartość względną, rozmaite narody będą się stosowały głównie do tego z nich, który ma najwięcej pieniędzy. (…) W obecnym stanie świata Holandia jest tym narodem, o którym mówimy. — Holendrzy regulują prawie cały kurs pieniędzy całej niemal Europy za pomocą pewnych narad między sobą, wedle tego, jak to odpowiada ich interesom. [przypis autorski]
…aby ustanowić święto Bożego Ciała — zostało ustanowione w 1264 przez papieża Urbana IV, ogłoszone publicznie przez jego następcę Jana XXII w 1317. [przypis edytorski]
aby w sprawach między mieszczaninem i szlachcicem zasiadała równa liczba sędziówz stanu szlacheckiego, jako z stanu miejskiego — sprawy karne przeciwko szlachcicowi, wytoczone z oskarżenia mieszczanina, sądzone były przez Sądy Grodzkie, w których sędziami mogły być tylko osoby stanu szlacheckiego; sprawy cywilne, zależnie od przedmiotu sporu oraz od tego, do którego stanu należał pozwany, toczyły się przed Sądem Asesorskim, albo przed Ziemskim. [przypis redakcyjny]
aby w szarłacie chodził, aby ze złota pił i na złocie sypiał, i na wozie ze złotem jeździł, i czapkę miał z bissu, i na szyjej złoty łańcuch, a żeby wtóre miejsce miał po królu dla mądrości swojej i powinnym był Daryuszowi — 3 Ezd 6–7. [przypis edytorski]
aby w zamęcie rewolucji spowodowanej w Turynie abdykacją króla, nie zapomniano o niej — pamięć zawodzi autora: Wiktor Amadeusz II abdykował 3 września 1730, zaś pani de Warens wyjechała do Paryża w kwietniu 1730, w towarzystwie Klaudiusza Anet i pułkownika d'Aubonne. Zapewne celem było uzyskanie poparcia Francji dla planowanego przez d'Aubonne powstania we francuskojęzycznym kantonie Vaud przeciw władzy niemieckojęzycznego patrycjatu Berna i przywrócenia władzy Sabaudii nad Vaud. W sierpniu propozycje d'Aubonne'a zostały przez sabaudzkiego dyplomatę w Paryżu przekazane Wiktorowi Amadeuszowi II. [przypis edytorski]
aby we wszystkich naczyniach spermatycznych nie zostało ani na nakreślenie litery Y greckiej. Rzeczy tak cennej nie godzi się (…) niszczyć — Zasada prawa kanonicznego. [przypis tłumacza]
aby widok (..) mógł być (…) niemiłym — dziś: aby widok mógł być niemiły. [przypis edytorski]
aby (…) wszedł za aniołem do rajskich podwoi — Aniołowie, z którymi spotykać się będziemy na górze czyśćcowej, są narzędziami Boga: oni w sercu pragnącym poprawy i dobra, śledzą nasze zamysły i zamiary i stopniami prowadzą nas coraz wyżej z padołu grzechu na górę oczyszczenia. [przypis redakcyjny]
aby wyborne pomysły niemieckiego pedagoga [Froebla] (…) znalazły u nas zastosowanie — zakład takowy znajduje się już przy ulicy Królewskiej w Warszawie, który otworzony z początkiem lata gromadził około trzysta dzieci nader chętnie do niego uczęszczających. Rozwój tak korzystny tyle użytecznej instytucji każe się spodziewać, że w krótkim może czasie liczba podobnych zakładów powiększy się i zachęci do ich otwierania w większych miastach prowincjonalnych. [przypis autorski]
aby wygnać kijem pojedyncze twoje życie i nauczyć cię, co to jest być podwójnym człowiekiem, którym bez wątpienia zostaniesz, jeśli moja kuzynka nie będzie krótko cię trzymać — gra słów: Benedyk jako mężczyzna żonaty przestałby wieść życie w pojedynkę, z tego powodu byłby niejako człowiekiem podwójnym; ale zarazem, jeśli Beatrycze nie trzymałaby go krótko, stałby się niewiernym mężem, czyli człowiekiem prowadzącym podwójną grę (w oryg. double-dealer). [przypis edytorski]
aby wyrządzić sobie co złego, albo dobrego — Raszi wyjaśnia, że mowa tu o przysięgach dla własnej korzyści lub dla własnej krzywdy, np: przysięgam, że zjem coś lub nie zjem czegoś, przysięgam, że będę spał lub nie będę spał, przysięgi te mogą odnosić się także i do przeszłości np. przysięgam, że nie zjadłem tego itp., zob. Raszi do 5:4 [2,3,4]. [przypis tradycyjny]
Aby wzmocnić swoje stanowisko, cenzura ta siliła się wytłumaczyć młodemu królowi, który był rzadkim nieukiem, że słowo jansenista jest to synonim republikanina. — Saint-Simon, Pamiętniki księdza Blache. [przypis autorski]
aby zachował koniecznie „jedności” — Lessing ma tu na myśli jednolitość opowiadania bez względu na poszczególne epizody [przypis redakcyjny]
aby zatrudniać jego duszę troską o dostrojenie kroku do rytmu melodii — Aluzja do zamiłowań tanecznych Ludwika XIV. [przypis tłumacza]
aby zdrajca uciekł — życzenie podzielane przez wielu ze względów różnych; dawni wspólnicy obawiali się rozszerzenia oskarżenia na ich osoby (np. Branicki, bp. Massalski, kasztelan Radziwiłł, marszałek nadw. litewski Gurowski), inni (jak król, marsz. Małachowski) ze względów ludzkości lękali się otwarcia ery odwetów, a także chcieli uchronić Sejm przed odwróceniem uwagi od spraw reform. [przypis redakcyjny]
aby zgoda była zupełną, postanowił Strumieński (…) — [Komentarz autora z Uwag.] Wyrażenia takie, jak „postanowił”, „wpadł na myśl” itp. należy brać nie dosłownie, lecz według zwyczaju jako skrócenia, służące do odbudowania sobie toku myśli i uczuć nieświadomych, których zygzaki, gdy się je chwyta na papier, wydłużają się w jedną prostą linię. [przypis autorski]
aby znaleźć dwóch przyjaciół, nie trzeba się udawać aż do Irokezów — odniesienie do powiastki Jean François de Saint-Lamberta Les Deux Amis, conte iroquois (Dwaj przyjaciele, opowieść irokeska) z roku 1770, opowiadającej o przyjaźni Tolho i Mouzy, dwóch Indian z plemienia Irokezów, zakochanych w młodej Erimé. [przypis edytorski]
aby zrozumieć, że na przykład mem zamknięte oznacza sześćset lat — Por. fragm. 687 i 688. [przypis tłumacza]
aby żadnego przeciwko temu Aktowi zażalenia odbierać w Grodzie nie ważono się, surowo nakazuje — [Poniński] pozbawiał opozycję ważnego środka obrony; umotywowany protest (manifest) przeciwko legalności zarządzenia władzy prawodawczej, zapisany w grodzie do trzech dni po wydaniu zarządzenia, wstrzymywał jego moc. [przypis redakcyjny]
aby żył na wieki — Bóg nie chciał do tego dopuścić. «Jeśli będzie żył wiecznie, możliwe jest, że zwiedzie ludzi i będą mówili: on też jest bogiem!», zob. Raszi do 3:22. [przypis tradycyjny]
aby żywili się biedni ludu twego, a pozostałym po nich niech pożywi się zwierz polny — „Zestawione jest pożywienie biedaków z pożywieniem dzikich zwierząt: tak jak zwierzę zjada [plony] bez wydzielenia z nich dziesięciny, tak i biedacy jedzą, nie wydzielając dziesięciny, stąd [mędrcy] wyciągnęli wniosek, że w roku siódmym nie ma oddzielania dziesięcin”, Raszi do 23:11 [3]. [przypis tradycyjny]
abych (daw.) — abym. [przypis edytorski]
abych — daw. forma liczby podwójnej; znaczenie: abyśmy (we dwóch a. we dwoje). [przypis edytorski]
abych (daw., reg.) — abym. [przypis edytorski]
abych — dziś popr.: abym. [przypis edytorski]
Abych (…) okrutnych razów nie podjęła — żebym nie doznała (nie otrzymała) okrutnych ciosów. [przypis redakcyjny]
abych (starop.) — abym, żebym. [przypis edytorski]
abych (starop. forma) — abym. [przypis edytorski]
Abychmy ku zelżeniu niesprawiedliwości / Nie przydali — abyśmy nie dodali do obelgi niesprawiedliwości. [przypis edytorski]
Abydejczycy, oblegani przez Filipa (…) — Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, XXXI, 17–18. [przypis tłumacza]
Abydos — egipskie Abdżu, miasto na zachodnim brzegu Nilu, 50 km na południe od dzisiejszego Sohag. Stolica 8. nomu Górnego Egiptu, z wielką nekropolią, zawierająca groby królewskie z czasów I i II dynastii. W egipskiej religii miejsce, w którym Izyda pochowała szczątki Ozyrysa, centrum misteriów ozyryjskich. W sformułowaniach religijnych wyrażenie „odejść do Abydos” było znaczyło „odejść do Krainy Zmarłych”. [przypis edytorski]
Abydos — kolonia Miletu na azjatyckim brzegu Hellespontu, w związku z Atenami przeciw Filipowi. [przypis tłumacza]
Abydos — staroż. miasto na azjatyckim brzegu Hellespontu (cieśniny Dardanele), kolonia Miletu. [przypis edytorski]
Abydos — w starożytności miasto w Górnym Egipcie (obecne niewielka wioska) znane jako miejsce kultu Ozyrysa; znajduje się tutaj słynna świątynia. [przypis edytorski]
abym był święcony w pośród synów Israela — „Według opinii naszych mędrców jest to nakaz, byśmy uświęcali Imię [Boga, spełniając] przykazania, a [w pewnych okolicznościach] można nawet dać się zabić, byle nie złamać [niektórych przykazań]”, Ramban do 22:32 [1]. [przypis tradycyjny]
abym go doświadczył: czy postąpi wedle nauki Mojej, czy nie — „[Sprawdzę], czy będą przestrzegali związanych z tym przykazań: nie zostawiać [nic] z tego [na następny dzień] i nie wychodzić na zbieranie [manny] w Szabat”, Raszi do 16:4. [przypis tradycyjny]
abym im oddał ziemię Kanaan — obietnica skierowana do Abrahama: Rdz 17:8, do Icchaka: Rdz 26:3, do Jakuba: Rdz 35:12, zob. Raszi do 6:4. [przypis tradycyjny]
abym oddał wam ziemię Kanaan — „W nagrodę za to, że podejmiecie się spełniania Moich przykazań”, Raszi do 25:38 [2]. [przypis tradycyjny]
abym przebywał w pośród nich — wyprowadziłem ich z Micraim „pod takim warunkiem, abym mógł zamieszkać wśród nich”, Raszi do 29:46 [1]. [przypis tradycyjny]
abym się spytał, dlaczego by tak słabe obicia dawano w tym kraiu? — dziś popr. zdanie to, jako twierdzące, powinno kończyć się kropką, a nie pytajnikiem; tu: zachowano przykład daw. interpunkcji. [przypis edytorski]
Abym tekst drugi o niej wytłumaczył — Przepowiednia Farinata w pieśni X, która mu będzie wytłumaczona przez Beatrycze. [przypis redakcyjny]
Abyssus abyssum provocat (łac.) — otchłań wywołuje otchłań. [przypis edytorski]
abyssus (łac.) — otchłań. [przypis edytorski]
abyś nie myślał, że się bawię w etymologie — chodzi o dwa wyrazy: horatós i uranós. [przypis tłumacza]
abyś nie ponosił grzechu za niego — Raszi komentuje, że napominając bliźniego nie wolno go publicznie zawstydzić, bo to byłby grzech, zob. Raszi do 19:17 [1]. [przypis tradycyjny]
abyś opowiadał w uszy syna twojego, i wnuka twojego — dotyczy to wszystkich potomków ludu Israela: „Bóg zwraca się tu do Mojżesza, który jest przedstawicielem całego Israela”, Ibn Ezra do 10:2. [przypis tradycyjny]
abyś się uniżał pod możną ręką Bożą, która składa mocarze z stolic a niskie wywyższa — Por. 1 P 5, 5-6. [przypis edytorski]
abyście nauczali synów Israela — „A jak powiedzieli nasi mędrcy: nietrzeźwy nie może wydawać decyzji halachicznej”, Raszbam do 10:10 [1]. [przypis tradycyjny]
abyście postępowali podług nich — „Nie możesz od nich stronić, abyś nie mówił: nauczyłem się mądrości Israela, to pójdę i będę się uczył mądrości innych ludów”, Raszi do 18:4 [3]. [przypis tradycyjny]
Abyście rozróżniali — „Abyście umieli rozróżnić pomiędzy prawidłową ofiarą a sprofanowaną, stąd nauka, że jeśli [kohen pełnił służbę w stanie nietrzeźwości] była ona nieważna”, Raszi do 10:10 [1]. [przypis tradycyjny]
abyśmy cię uznali za tatusia — w późn. wyd. zweryfikowano tłumaczenie na dosadniejsze: „(…) za rajfura”. [przypis edytorski]
abyśmy składali wszelaką złość i zdradę, i obłudność, i zazdrości, i obmowy — 1 P 2, 1. [przypis edytorski]
abyśmy żyli — «Jehuda miał przebłysk święto [proroczego] ducha [mówiąc]: dzięki tej wędrówce ożyje twój duch, jak jest [dalej] napisane: „i ożył duch Jakuba ich ojca” (Ks. Rodzaju 45:27)», zob. Raszi do 43:8. [przypis edytorski]
abyśmyć (…) śmieli (starop. konstrukcja) — skrót od: abyśmy ci śmieli [na to radzić]. [przypis edytorski]
abyśta (gw.) — obyście. [przypis edytorski]
Ac veluti (…) secum — Vergilius, Aeneida, XII, 684. [przypis tłumacza]
aca — Napój Indian. [przypis autorski]
Académie des Inscriptions — pełna nazwa: Académie des Inscriptions et Belles-Lettres francuskie towarzystwo naukowe (jedno z pięciu składających się na Instytut Francuski), założone w 1663 i zajmujące się naukami humanistycznymi. [przypis edytorski]
acan (daw.) — pot. skrót. od: waszmość pan. [przypis edytorski]
acan (daw.) — skrót od waćpan, waszmkość pan. [przypis edytorski]
acan (daw.) — skrót od „waszmość pan”. [przypis edytorski]
acan (daw.) — skrót od zwrotu grzecznościowego: waszmość pan. [przypis edytorski]
acan (daw.) — waćpan. [przypis edytorski]
acan — forma zwrotu grzecznościowego, skrót od: waszmość pan. [przypis edytorski]
acan — skrócona forma zwrotu grzecznościowego, od: waszmość pan. [przypis edytorski]
