Skąd się biorą wolne lektury?


Nasza biblioteka, do której zaraz trafisz, działa dzięki stałemu wsparciu osób takich jak Ty! Dorzuć się, żebyśmy mogli ją dalej rozwijać i dodawać kolejne książki!

TAK, wpłacam
Nie, tym razem nie pomogę
Oferta dla Przyjaciół

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do specjalnych publikacji wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur. Kliknij, by przejść do strony płatności!

x

5623 free readings you have right to

Language Language

Period: Renesans

  1. Walencjo, młody mężczyzna żądny nowych doświadczeń życiowych, wyrusza do Mediolanu. Jego przyjaciel Protej skrycie kocha się w Julii, nie chce jej opuszczać i pomimo namów Walencja pozostaje w Weronie.

    Julia także skrycie kocha Proteja, wreszcie wyznają sobie miłość. Niestety wkrótce jego ojciec postanawia wysłać go do Mediolanu, by towarzyszył Walencjowi na dworze księcia. Kochankowie żegnają się, przyrzekając sobie wierność, jednak po przybyciu Proteja do Mediolanu sytuacja się komplikuje…

    Jedna z pierwszych sztuk Szekspira, komedia romantyczna poruszająca problem konfliktu pomiędzy męską przyjaźnią a miłosnym afektem. Wyróżnia się postać Lancy, błazeńskiego służącego Proteja, mówiącego żywą, potoczną prozą.

  2. Krótka rozprawa między trzema osobami… to dialog z 1543 roku polskiego poety Mikołaja Reja. Utwór ukazał się pod pseudonimem - Ambroży Korczbok Rożek.

    Rej oprócz pisania zajmował się tłumaczeniem ale także był politykiem i teologiem. Uznawany za „ojca literatury polskiej”. Krótka rozprawa… zaczyna się od wiersza Ku dobrym towarzyszom. Utwór przedstawia spór tytułowych postaci, które reprezentują trzy ówczesne stany społeczne — szlachtę, duchowieństwo i chłopstwo. W rozprawie poruszane są problemy religijne, społeczne, obyczajowe i polityczne, które występowały w tamtych czasach. Jest to pierwszy utwór w którym wprowadzono mowę potoczną.

  3. Każdemu zdarzyć się może, że stając na rozstaju dróg życiowych, zada sobie pytanie: „Cóż wżdy dalej, fortuno, chcesz poczynać ze mną?”…

    Wówczas ukojenie znajdzie w lekturze Orlanda szalonego Ludovico Ariosta w tłumaczeniu Piotra Kochanowskiego. Śledząc splątane losy rycerzy i rycerek, dzieje miłości i walki, spisane w zgrabnych oktawach, zastanawiać się może, co tak przeraziło krakowskich biskupów, że wstrzymali druk tego dzieła na 180 lat. Może lękiem przejęła purpuratów mądra czarownica (wiedma) Melissa, może rozpięte na skale nagie ciało księżniczki chińskiej Angeliki, może zbrojne ramię Bradamanty lub grasujące samopas olbrzymki, a może podniebne loty gryfa i inne bestie, niczym potwór gender panoszące się w renesansowych stancach?

    Ariosto splata ze sobą w gęstą, jednolitą materię wątki z mitologii greckiej, rzymskiej, religijności chrześcijańskiej, średniowiecznych baśni i historii Europy (Orlando jest wszak paladynem króla Franków Karola Wielkiego) oraz dzieje rodów włoskich. Wiele w tych opowieściach fantazji, wiele też kurtuazji. Niektóre postacie rzeczywiste trudno rozpoznać, na przykład ze zdziwieniem przecieramy oczy, czytając: „iż to jest ona Lukrecya, z Borgiów krwie przezacnej, co twarzy pięknością równa się dawnej rzymskiej, cnotą i czystością” (XLII 78, w. 2–4). Z całości jednak eposu rycerskiego mistrza z Ferrary wyłania się jedność historii Europy od starożytności po czasy autorowi współczesne — i to stanowiło istotną wartość dzieła.

    Kiedy tłumaczenie poematu Ariosta ukazało się wreszcie (częściowo, do XXV pieśni) w 1799 r., już tekst ten nie mógł stanowić ogniwa łączącego kulturę polską z głównym nurtem europejskim, już świat żył czym innym. Cóż że w opowieści o szalonym z powodu nieszczęśliwej miłości Orlandzie pojawia się wzmianka o Polsce (pieśń X stanca 72)? Polski zresztą od paru lat na mapach nie było, a praca Kochanowskiego — zamiast być żyzną literacką glebą dla kilku pokoleń — pozostała wydobytym z zakurzonej szuflady zabytkiem staropolszczyzny.

All matching works

Motifs and themes

A

Aktor (1)

Alkohol (12)

Ambicja (1)

Anioł (8)

Antysemityzm (2)

Artysta (5)

B

Bezpieczeństwo (2)

Bieda (14)

Bitwa (1)

Błazen (6)

Błądzenie (2)

Błogosławieństwo (2)

Bogactwo (28)

Bogini (1)

Bohaterstwo (1)

Bóg (28)

Brat (3)

Broń (6)

Brud (1)

Bunt (11)

Buntownik (2)

Burza (7)

C

Carpe Diem (4)

Chciwość (5)

Chleb (2)

Chłop (7)

Choroba (17)

Chrzest (2)

Ciało (47)

Ciemność (3)

Cień (1)

Cierpienie (29)

Cisza (1)

Cmentarz (2)

Cnota (42)

Córka (19)

Cud (7)

Czarownica (6)

Czary (19)

Czas (24)

Czyn (16)

Czyściec (1)

D

Dama (6)

Danse macabre (1)

Dar (9)

Deszcz (5)

Diabeł (16)

Dobro (7)

Dom (4)

Dorosłość (1)

Droga (1)

Drzewo (6)

Duch (24)

Duma (9)

Dusza (15)

Dworzanin (6)

Dwór (1)

Dzieciństwo (5)

Dziecko (48)

Dziedzictwo (8)

Dziewictwo (8)

Dziki (1)

Dźwięk (6)

E

Erotyzm (6)

F

Fałsz (8)

Filozof (27)

Flirt (8)

G

Głód (6)

Głupiec (2)

Głupota (9)

Gniew (24)

Gospodarz (12)

Gość (11)

Gotycyzm (5)

Gra (3)

Grób (12)

Grzech (19)

Grzeczność (5)

Gwiazda (4)

H

Handel (2)

Hańba (4)

Historia (7)

Honor (17)

I

Idealista (2)

Imię (4)

Interes (6)

J

Jedzenie (31)

Jesień (1)

K

Kapłan (1)

Kara (26)

Karczma (1)

Katastrofa (5)

Klejnot (2)

Klęska (5)

Kłamstwo (15)

Kłótnia (16)

Kobieta (143)

Kobieta demoniczna (4)

Kobieta "upadła" (23)

Kochanek (39)

Kondycja ludzka (67)

Konflikt (24)

Konflikt wewnętrzny (7)

Koniec świata (2)

Koń (7)

Korzyść (15)

Kot (5)

Kradzież (4)

Krew (15)

Król (34)

Krzywda (9)

Ksenofobia (1)

Ksiądz (32)

Książka (12)

Księżyc (13)

Kuchnia (2)

Kuszenie (5)

Kwiaty (11)

L

Labirynt (1)

Lato (2)

Lekarz (11)

List (17)

Literat (7)

Los (55)

Lud (18)

Lustro (4)

Ł

Łzy (29)

M

Małżeństwo (44)

Marzenie (2)

Maska (3)

Matka (35)

Mądrość (21)

Mąż (26)

Melancholia (7)

Mędrzec (6)

Mężczyzna (54)

Miasto (7)

Miłosierdzie (6)

Miłość (181)

Miłość niespełniona (7)

Miłość platoniczna (1)

Miłość silniejsza niż śmierć (8)

Miłość tragiczna (2)

Mizoginia (12)

Młodość (25)

Moda (3)

Modlitwa (20)

Morderstwo (9)

Morze (7)

Mucha (3)

Muzyka (11)

Myśl (1)

N

Nacjonalizm (2)

Nadzieja (4)

Namiętność (2)

Narodziny (3)

Natura (20)

Nauczyciel (6)

Nauka (23)

Niebezpieczeństwo (10)

Niebo (3)

Nienawiść (8)

Nieśmiertelność (7)

Niewola (6)

Noc (20)

Nuda (2)

O

Obcy (1)

Obłok (1)

Obowiązek (12)

Obraz świata (35)

Obrzędy (8)

Obyczaje (89)

Obywatel (6)

Odrodzenie (1)

Odwaga (20)

Ofiara (4)

Ogień (3)

Ogród (2)

Ojciec (50)

Ojczyzna (4)

Oko (10)

Okręt (2)

Okrucieństwo (6)

Omen (11)

Opieka (12)

Orientalizm (3)

Oświadczyny (3)

Otchłań (1)

P

Pamięć (8)

Pan (6)

Panna młoda (2)

Państwo (14)

Patriota (5)

Piekło (4)

Pielgrzym (1)

Pieniądz (35)

Pies (8)

Piękno (8)

Pijaństwo (27)

Plotka (5)

Pobożność (6)

Pocałunek (9)

Pochlebstwo (5)

Podróż (10)

Podstęp (40)

Poeta (13)

Poezja (16)

Pogarda (8)

Pogrzeb (12)

Pojedynek (27)

Pokora (6)

Pokusa (9)

Polityka (26)

Polowanie (4)

Polska (1)

Poród (1)

Portret (1)

Poświęcenie (3)

Potwór (6)

Powstanie (2)

Pozory (17)

Pozycja społeczna (27)

Pożądanie (16)

Pożegnanie (1)

Praca (10)

Prawda (18)

Prawnik (5)

Prawo (17)

Prometeusz (1)

Proroctwo (9)

Próba (1)

Próżność (1)

Przebranie (7)

Przeczucie (8)

Przedmurze chrześcijaństwa (1)

Przekleństwo (7)

Przekupstwo (1)

Przemiana (23)

Przemijanie (21)

Przemoc (26)

Przestrzeń (1)

Przyjaźń (36)

Przyjemność (1)

Przyroda nieożywiona (1)

Przysięga (21)

Przywódca (4)

Ptak (17)

Pycha (13)

R

Radość (2)

Raj (2)

Rasizm (4)

Realista (2)

Religia (34)

Rewolucja (1)

Robak (7)

Rodzina (14)

Rośliny (7)

Rozczarowanie (2)

Rozkosz (12)

Rozpacz (18)

Rozstanie (4)

Rozum (21)

Równość (1)

Rycerz (51)

Rzeka (1)

S

Samobójstwo (29)

Samolubstwo (2)

Samotnik (3)

Samotność (2)

Sąd (7)

Sąsiad (2)

Seks (27)

Sen (37)

Serce (14)

Sędzia (4)

Sielanka (2)

Sierota (1)

Siła (6)

Siostra (4)

Skąpiec (9)

Sława (17)

Słońce (6)

Słowo (56)

Sługa (40)

Służalczość (4)

Smutek (5)

Spotkanie (2)

Spowiedź (3)

Sprawiedliwość (20)

Starość (38)

Strach (29)

Strój (16)

Sumienie (6)

Syn (34)

Szaleniec (18)

Szaleństwo (30)

Szantaż (1)

Szatan (7)

Szczęście (18)

Szkoła (6)

Szlachcic (13)

Szpieg (4)

Sztuka (21)

Ś

Ślub (12)

Śmiech (17)

Śmierć (93)

Śmierć bohaterska (11)

Śpiew (6)

Światło (3)

Świątynia (3)

Święto (1)

Świętoszek (3)

Święty (1)

Świt (4)

T

Tajemnica (11)

Taniec (1)

Tchórzostwo (11)

Teatr (26)

Testament (6)

Tęsknota (2)

Theatrum mundi (3)

Tłum (8)

Trucizna (11)

Trup (10)

Twórczość (5)

U

Ucieczka (3)

Uczeń (4)

Uczta (6)

Umiarkowanie (13)

Upadek (10)

Upiór (1)

Uroda (23)

Urzędnik (2)

V

Vanitas (7)

W

Walka (53)

Wąż (2)

Wdowa (2)

Wdzięczność (1)

Wiadomość (1)

Wiara (7)

Wiatr (8)

Wieczór (1)

Wiedza (17)

Wierność (7)

Wierzenia (10)

Wieś (3)

Więzienie (2)

Wina (10)

Wino (18)

Wiosna (1)

Wizja (4)

Władza (69)

Własność (5)

Woda (17)

Wojna (35)

Wolność (8)

Wróg (19)

Współczucie (1)

Współpraca (1)

Wstyd (1)

Wygnanie (8)

Wyrzuty sumienia (10)

Wzrok (6)

Z

Zabawa (11)

Zabobony (6)

Zamek (1)

Zapach (2)

Zaręczyny (2)

Zaświaty (13)

Zazdrość (24)

Zbrodnia (12)

Zbrodniarz (9)

Zdrada (32)

Zdrowie (9)

Zemsta (36)

Zgoda (1)

Ziarno (1)

Ziemia (3)

Zima (2)

Zło (9)

Złodziej (2)

Zmartwychwstanie (1)

Zmysły (4)

Zwątpienie (3)

Zwierzę (5)

Zwierzęta (15)

Zwycięstwo (3)

Ż

Żałoba (23)

Żart (12)

Żołnierz (15)

Żona (52)

Życie jako wędrówka (1)

Życie snem (2)

Żyd (8)

Żywioły (10)

Period: Renesans

Czas
w Europie koniec XIII — pocz. XVI w.; w Polsce XV-XVI w.
Najwybitniejsi twórcy
F. Petrarca, G. Boccacio, P. Ronsard, L. Ariosto, T. Tasso, L. de Camoes, M. Cervantes, F. Rabelais, M. Montaigne, N. Machiavelli, M. Rej, J. Kochanowski, K. Janicki, A. Krzycki, J. Dantyszek, Ł. Górnicki, A. Frycz Modrzewski
Reprezentatywne gatunki
fraszka, pieśń, elegia, tren, traktat parenetyczny, dialog polityczny, sonet, oda

Inaczej: odrodzenie, epoka po średniowieczu a przed barokiem, charakteryzująca się wszechstronnym odrodzeniem tradycji antycznych (w tym gatunków sztuki, kierunków filozofii, języków starożytnych — powrót do źródeł ad fontes) oraz zainteresowanie człowiekiem, właściwymi mu sferami np. językiem, anatomią, twórczymi możliwościami, sposobem istnienia w świecie (antropocentryzm, humanizm). Ideałem był człowiek wszechstronnie wykształcony i aktywny w wielu dziedzinach (Leonardo da Vinci jako człowiek renesansu; poeta doctus). Zjawiskami związanymi z nowym prądem była laicyzacja i rozwój nauki, czy reformacja, w której przejawiał się humanistyczny indywidualizm w podejściu do kwestii religijnych i politycznych oraz krytycyzm wobec autorytetów.

Renesans in Wikipedia
Close

* Loading