Wolne Lektury potrzebują Twojej pomocy...

Dzisiaj aż 15 770 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

6338 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Autor: Mikołaj Rej

  • Mikołaj Rej X
  1. Krótka rozprawa między trzema osobami… to dialog z 1543 roku polskiego poety Mikołaja Reja. Utwór ukazał się pod pseudonimem - Ambroży Korczbok Rożek.

    Rej oprócz pisania zajmował się tłumaczeniem ale także był politykiem i teologiem. Uznawany za „ojca literatury polskiej”. Krótka rozprawa… zaczyna się od wiersza Ku dobrym towarzyszom. Utwór przedstawia spór tytułowych postaci, które reprezentują trzy ówczesne stany społeczne — szlachtę, duchowieństwo i chłopstwo. W rozprawie poruszane są problemy religijne, społeczne, obyczajowe i polityczne, które występowały w tamtych czasach. Jest to pierwszy utwór w którym wprowadzono mowę potoczną.

  2. Mamy przed sobą dzieło wielkiego gawędziarza, którym Mikołaj Rej niewątpliwie był. Zanim swoje opowieści zapisał, testował je zapewne na słuchaczach, pouczając ich i bawiąc. Widać to w jego stylu, w zdaniach łączących się w długie łańcuchy nieprzerwanych fraz, w nasyceniu pytaniami retorycznymi, ale też w szeregach wyliczeń, licznych powtórzeniach i zdrobnieniach: wszystko to miało przykuć uwagę odbiorców.

    Żywot człowieka poczciwego, najobszerniejszy tekst spośród wchodzących w skład zbioru zatytułowanego Zwierciadło, to przykład renesansowej literatury parenetycznej, a wzorcem osobowym jest tu średnio zamożny szlachcic-ziemianin. Dzieło wydane na rok przed śmiercią autora, stanowi rodzaj testamentu Mikołaja Reja z Nagłowic; jest to zarazem testament promieniujący niezwykłym ciepłem, życzliwością do świata i ludzi oraz pogodą ducha.

    Podział na trzy księgi pokrywa się z podziałem na trzy okresy życia ludzkiego: młodość, dojrzałość i starość. Wszystkie są potraktowane z uwagą, mającą na celu wskazanie drogi mądrości, umiaru, pobożności, ale i czerpania radości z życia we wszystkich jego odmianach i porach. Ze szczególną uwagą potraktowany został jednak końcowy okres życia ludzkiego: w ujęciu Reja starość to, metaforycznie rzecz ujmując, czas posilania się konfiturami z owoców tych drzew, które się własną ręką szczepiło za młodu. Droga człowieka poczciwego (tzn. godnego czci) prowadzi harmonijnie przez życie i pozwala równym krokiem przejść aż za jego kres, w zaświaty.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Anioł (2)

B

Bijatyka (1)

Błądzenie (2)

Bogactwo (2)

Bóg (10)

C

Chciwość (6)

Chłop (7)

Choroba (3)

Ciało (4)

Cnota (16)

Czas (8)

Czyn (2)

D

Dar (4)

Deszcz (1)

Diabeł (2)

Dobro (5)

Dom (1)

Droga (1)

Dusza (2)

Dziecko (1)

Dźwięk (1)

F

Filozof (3)

G

Gniew (9)

Gospodarz (5)

Gra (1)

Grzech (3)

H

Handel (1)

Historia (1)

J

Jabłko (1)

Jedzenie (3)

Jesień (1)

K

Kara (2)

Klęska (1)

Kłótnia (4)

Kondycja ludzka (27)

Koniec świata (1)

Koń (1)

Korzyść (8)

Kradzież (3)

Król (1)

Krzywda (2)

Ksiądz (4)

Książka (2)

Księżyc (1)

L

Lato (2)

Lekarz (1)

Lenistwo (1)

Los (4)

Lustro (1)

M

Małżeństwo (2)

Mądrość (3)

Mędrzec (1)

Mężczyzna (1)

Miłosierdzie (1)

Miłość (3)

Młodość (1)

Moda (2)

Morze (1)

Motyl (1)

Mucha (3)

Muzyka (1)

N

Nadzieja (1)

Naród (1)

Natura (3)

Nauka (3)

Niebezpieczeństwo (3)

Nieśmiertelność (3)

Niewola (1)

O

Obraz świata (9)

Obrzędy (2)

Obyczaje (11)

Obywatel (3)

Ofiara (1)

Ogród (2)

Ojciec (1)

Okręt (3)

P

Pamięć (2)

Pan (6)

Państwo (1)

Pieniądz (6)

Piękno (2)

Pijaństwo (4)

Pochlebstwo (1)

Podróż (1)

Podstęp (4)

Polak (1)

Polowanie (1)

Pozory (1)

Pozycja społeczna (1)

Praca (1)

Prawda (3)

Prawnik (1)

Przemiana (1)

Przemijanie (4)

Przemoc (3)

Przyjaźń (3)

Przywódca (2)

Pycha (3)

R

Radość (2)

Religia (5)

Rosja (1)

Rośliny (5)

Rozum (4)

S

Sąd Ostateczny (1)

Sen (1)

Słońce (3)

Słowo (3)

Sługa (2)

Służalczość (1)

Smutek (3)

Spowiedź (1)

Sprawiedliwość (6)

Starość (6)

Strach (1)

Strój (2)

Stworzenie (1)

Sumienie (1)

Szaleństwo (2)

Szczęście (3)

Szlachcic (5)

Ś

Śmierć (14)

Śpiew (1)

Światło (1)

Święty (2)

U

Uczta (2)

Umiarkowanie (5)

Upadek (2)

Urzędnik (2)

V

Vanitas (2)

W

Walka (3)

Wąż (1)

Wiara (3)

Wierzenia (2)

Wieś (1)

Wiosna (3)

Władza (6)

Własność (2)

Woda (1)

Wojna (1)

Wróg (3)

Współpraca (1)

Wzrok (3)

Z

Zabawa (7)

Zabobony (2)

Zbrodniarz (1)

Zdrowie (1)

Zemsta (2)

Ziemia (1)

Zima (1)

Zło (2)

Złodziej (4)

Zwierzę (2)

Zwierzęta (1)

Zwycięstwo (1)

Ż

Żałoba (2)

Żebrak (1)

Żołnierz (1)

Żona (3)

Życie jako wędrówka (3)

Autor: Mikołaj Rej

Ur.
4 lutego 1505 w Żurawnie
Zm.
4 października 1569 w Rejowcu
Najważniejsze dzieła:
Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem i Plebanem, Wizerunek własny żywota człowieka poczciwego, Postylla, Zwierzyniec, Źwierciadło

Polski poeta i prozaik okresu renesansu, aktywny działacz reformacji, co czyni jego dorobek szczególnie ciekawym na tle całej literatury polskiej. Wspólnym rysem dość różnorodnego pisarstwa Reja jest dydaktyzm i moralizatorstwo (połączone z krytyką traktowania misji religijnej przez duchowieństwo kościoła katolickiego); pisał dialogi (Krótka rozprawa), kazania (Postylla), powszechnie niegdyś znane i przedrukowywane w kancjonałach pieśni religijne (tłumaczył również Psalmy), epigramaty (zbiór Figlików; wprowadził do literatury polskiej fraszkę), a pod koniec życia stworzył traktaty: Wizerunek i Zwierciadło, w których zajmowało go wytyczenie drogi postępowania człowiekowi świeckiemu tak, by wypełniając swoje obowiązki, mógł harmonijnie i cnotliwie przeżyć życie.
Na protestantyzm (początkowo luteranizm, a później kalwinizm) przeszedł w latach 40. XVI w., już jako człowiek dojrzały, a przyczyny tej decyzji, uwarunkowane niewątpliwie poważnym traktowaniem religii i rzetelną pobożnością, ukazuje cała jego twórczość. Edukacja szkolna Reja była skromna i fragmentaryczna, ukształtowała go znacznie bardziej służba na dworze Andrzeja Tęczyńskiego, którego był sekretarzem. Był jednak człowiekiem światłym i oczytanym, mającym rozeznanie i w tradycji kultury, i w bieżących problemach nurtujących ówczesną Europę. Aktywnie uczestniczył w życiu publicznym: sejmikach, sejmach, a także synodach protestanckich; nieobce mu były sprawy dworu królewskiego.
Pisał po polsku i decyzję tę należy uważać za gest w duchu epoki popierającej rozwój literatur narodowych. Adresatami swoimi czynił średniozamożną szlachtę i mówił do nich odpowiednim językiem: potocznym, niekiedy dosadnym, odwołującym się do znanych z doświadczenia codziennego realiów; z tego powodu jego teksty stanowią ciekawy i dość szczegółowy zapis życia w dawnej Rzeczpospolitej.

Mikołaj Rej w Wikipedii
Zamknij

* Ładowanie