TPWL

Wolne Lektury potrzebują pomocy! Wesprzyj bezpłatną bibliotekę internetową i przeczytaj utwory napisane specjalnie dla Ciebie.

x

5552 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | bez liczby pojedynczej | czeski | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hiszpański | liczba mnoga | mitologia grecka | niemiecki | przestarzałe | rosyjski | staropolskie | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | łacina, łacińskie

By language: all | English | français | lietuvių | polski


1398 footnotes found

Komisja Skarbowa — naczelny urząd skarbowy; były dwie Komisje Skarbowe, osobna dla Korony i osobna dla Litwy; w każdej przewodniczącym był podskarbi. [przypis redakcyjny]

Komisja Skarbu — Komisja Finansów i Skarbu odpowiadała dzisiejszemu Ministerstwu Finansów; ustanowiona przez konstytucję 1815 r., zniesiona w r. 1867. [przypis redakcyjny]

Komisja Spraw Wewnętrznych — naczelny organ administracyjny w Królestwie Kongresowym, odpowiadający ministerstwu, ustanowiony konstytucją 1815 r., zniesiony w r. 1868. [przypis redakcyjny]

komisja w Sandomierzu — Komisja ta miała na celu przyśpieszenie wypłaty wojsku żołdu w wysokości 12 mln. zł. [przypis redakcyjny]

komisja (…) we Lwowie — komisja lwowska odbyła się w r. 1663 (nie w r. 1662, jak Pasek mylnie podaje). Szelągów Boratyniego liczono, jak dawniej, po 3 na grosz mimo zmniejszonej do ⅓ zawartości miedzi, tak samo złote czyli tynfy mimo wymienionej w napisie wartości 30 groszy, były naprawdę warte tylko 18 groszy. Była to więc moneta z obiegiem przymusowym; odtąd rozróżniano dawniej wybitą dobrą i nową, bieżącą czyli spodloną monetę, którą także pogardliwie zwano wołoską. Pasek tłumaczy po swojemu wołoskie szelągi jako sprowadzone z zagranicy. [przypis redakcyjny]

Komisje Cywilno-Wojskowe — ściśle: Komisje Porządkowe Cywilno-Wojskowe; powstałe w r. 1789 władze administracyjne powiatowe i wojewódzkie. [przypis redakcyjny]

Komisje Porównawcze — dla przeszacowania zbyt nisko ocenionych dochodów ziemskich; ustanowił je Sejm dopiero w lutym 1790 pod nazwą Deputacji Koekwacyjnej (a więc po napisaniu Przestróg), ale już w listopadzie 1789 r. złożył co do nich projekt Suchorzewski. W wydaniach z końca XVIII w.: Komisje Porównicze. [przypis redakcyjny]

Komisji Wielkiej — sama ta Komisja proponowana w Uwagach, str. 55, obowiązki jej szczegółowo omówione w Popr. i Przydat., tamże, str. 210, gdzie tylko inny termin, Komisja Najwyższa, czyli Rada Dozorcza. [przypis redakcyjny]

kommilitionowie — towarzysze. [przypis redakcyjny]

kommonikiem — właśc. komonikiem; od komoń (ukr., ros.): koń; samą jazdą, bez taboru. [przypis redakcyjny]

komornikowstwo — chodzi o urząd komornika granicznego, pomocnika podkomorzego w sprawach granicznych. [przypis redakcyjny]

Komorno — miasto i twierdza nad Dunajem, na pograniczu Słowaczyzny i Węgier. [przypis redakcyjny]

komosić się (daw.) — rzucać, ciskać się. [przypis redakcyjny]

kompania — towarzystwo, szlachta służąca pod chorągwią. [przypis redakcyjny]

kompania — tu: spółka handlowa. [przypis redakcyjny]

Kompanowski, Przeorowski — oba nazwiska widocznie przez przepisywacza przekręcone; Niesiecki ich nie zna. [przypis redakcyjny]

kompas — tu: zegar (kompasem nazywano wówczas zegar słoneczny). [przypis redakcyjny]

kompensować — nagradzać. [przypis redakcyjny]

komplacencja — upodobanie. [przypis redakcyjny]

komplacencja (z łac.) — powodzenie, wzięcie. [przypis redakcyjny]

komplacencyja — upodobanie. [przypis redakcyjny]

komplanacja (z łac.) — układ pojednawczy załatwiający spór między dwiema stronami. [przypis redakcyjny]

komplement — grzeczne zachowanie, skłonność. [przypis redakcyjny]

kompozycyja — układ. [przypis redakcyjny]

kompozyta — umowa o zamianie świadczeń w naturze na kwoty pieniężne. [przypis redakcyjny]

kompromis — jednanie, pośrednictwo w sporze. [przypis redakcyjny]

komprymowany — zgęszczony. [przypis redakcyjny]

komput (daw.) — liczba. [przypis redakcyjny]

komput — jednostki wojskowe, zatrudniane i opłacane zgodnie z ustaleniami sejmu dodatkowo, w razie nagłej potrzeby. [przypis redakcyjny]

komput — liczba stałego wojska w I Rzeczypospolitej XVII i XVIII w., ustalana na sejmie wielkim osobno dla Korony i dla Litwy. [przypis redakcyjny]

komput wojska — liczba, regestr; ochotnicy nie należeli do komputu i nie brali zasług tj. żołdu. [przypis redakcyjny]

komput (z łac.) — liczba, rejestr (wojskowy). [przypis redakcyjny]

komputowe wojsko — stałe wojsko zaciężne w XVII w. [przypis redakcyjny]

komu inszemu — tj. diabłu; por. przysłowie: „Ni Bogu świeczki, ni diabłu ożoga”, na nic nie zdatny. Diabła wspominać wobec króla byłoby „niepolitycznie”. [przypis redakcyjny]

Komu wiele dano, od tego wiele żądać będą — cytat z Ewangelii św. Łukasza (Łk 12:48). [przypis redakcyjny]

Komu zawżdy nad szyją wisi miecz goły — aluzja do miecza Damoklesa: Damokles, ulubieniec Dionizjosa, tyrana Syrakuz (405–367 r. p.n.e.), gdy zazdrościł władcy szczęśliwego losu został posadzony pod mieczem zawieszonym na końskim włosie, by mógł wczuć się w sytuację władcy w każdej chwili narażonego na nieszczęście. [przypis redakcyjny]

Komuna paryska — trwała od 18 marca do 28 maja 1871 roku. [przypis redakcyjny]

komunik (daw.) — jazda, kawalerzyści; podjazd. [przypis redakcyjny]

komunik — jazda, kawaleria. [przypis redakcyjny]

komunikiem iść (daw.) — jechać konno, wierzchem; komunik (daw.) — jeździec, kawalerzysta. [przypis redakcyjny]

komunikiem iść (daw.) — jechać konno wierzchem, w siodle; komunik (daw.) — jeździec, kawalerzysta. [przypis redakcyjny]

komunnik (częściej komunik) — konnica. [przypis redakcyjny]

komunnik — konnica. [przypis redakcyjny]

komunny (daw.) — konny. [przypis redakcyjny]

Konaszewicz-Sahajdaczny, Petro herbu Pobóg (1570–1622) — hetman i wybitny wódz kozacki, walczył po stronie Rzeczypospolitej w wojnie polsko-rosyjskiej 1609–1618, organizował kozackie wyprawy łupieżcze do Stambułu, dowodził Kozakami w bitwie pod Chocimiem. [przypis redakcyjny]

koncent (daw.) — harmonia. [przypis redakcyjny]

koncent (daw., z łac.) — współbrzmienie, harmonia, muzyka. [przypis redakcyjny]

koncent (z łac.) — harmonia, melodia, śpiew. [przypis redakcyjny]

koncent — zgodny okrzyk. [przypis redakcyjny]

koncept z kalendarza — osiemnastowieczne, szczególnie saskie jeszcze kalendarze, jedyna lektura ciemnej prowincjonalnej szlachty, podawały bałamutne wiadomości, prognostyki pogody, przepowiednie wypadków historycznych i klęsk żywiołowych. Pełne były również niewybrednych żartów i konceptów. [przypis redakcyjny]

koncerz — długi miecz, przeznaczony raczej do kłucia niż do cięcia. [przypis redakcyjny]

koncerz — długi miecz. [przypis redakcyjny]

koncerz — długi na 150-180 cm, ciężki miecz. [przypis redakcyjny]

koncha — wyobraża figurę kręgów piekielnych szerszych w obwodzie, a zwężonych u spodu.

koncypient jurysta (z łac.) — praktykant adwokacki. [przypis redakcyjny]

koncyrz — właśc. koncerz: długi, prosty miecz używany przez polską husarię. [przypis redakcyjny]

kondekorowany — ozdobiony, udekorowany. [przypis redakcyjny]

kondemnata — myśl: „Ponieważ nie otrzymałeś w trybunale kondemnaty na Myszkowskim, więc starasz się mu w inny sposób szkodzić, rujnując margrabię”. [przypis redakcyjny]

kondemnata — w daw. prawie pol. wyrok skazujący wydawany zaocznie. [przypis redakcyjny]

kondemnata (z łac.) — termin prawny oznaczający nieposłuszeństwo w stawieniu się przed sądem, po odebraniu pozwu, w terminie rozprawy. Otrzymanie kondemnaty czyni ukaranego niezdolnym do wszelkich funkcji publicznych.

kondemnatka (z łac. condemnatio) — wyrok skazujący. [przypis redakcyjny]

kondescencja (z łac.) — zjazd sądu na grunt, na miejsce sporu. [przypis redakcyjny]

Kondeusz, książę de Luynes (…) — wyliczeni tu są przedstawiciele arystokracji francuskiej, dworzanie Ludwika XIV. [przypis redakcyjny]

Kondeusz — tu: ks. Enghien, syn Kondeusza, kandydat do tronu pol. [przypis redakcyjny]

kondolencja — mowa żałobna. [przypis redakcyjny]

kondycja — stan, stanowisko społeczne. [przypis redakcyjny]

kondycje (daw., z łac.) — warunki. [przypis redakcyjny]

kondycje (łac. conditio) — warunki. [przypis redakcyjny]

kondyment (daw.) — przyprawa. [przypis redakcyjny]

kondyment (z łac.) — przyprawa. [przypis redakcyjny]

kondymenty (lm) — przyprawy. [przypis redakcyjny]

kondys, kondysek — nazwy gatunku psa, a zarazem przytyk do imienia księcia Kondeusza. [przypis redakcyjny]

kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny]

Konfederaci — zobacz przypisek w Introdukcji. [przypis redakcyjny]

Konfederacja Dysydentów — w r. 1767, zawiązana z poduszczenia rosyjskiego; sama przez się bezsilna; znaczenie jej wynikało jedynie stąd, że, odwoławszy się do współwierczych dworów o opiekę, dała im pozór mieszania się do spraw wewnętrznych Rzeczypospolitej na żądanie jej własnych obywateli. [przypis redakcyjny]

Konfederacja Radomska — pod wodzą Karola Radziwiłła. [przypis redakcyjny]

konferencja — rozmowa. [przypis redakcyjny]

konferowany — dany. [przypis redakcyjny]

konfessaty (lm) — zeznania; istniały dwa rodzaje konfessaty: libera confessata (wolne zeznania) i confessata torturata (zeznania na torturach, wymuszone). [przypis redakcyjny]

konfidencja (łac.) — zaufanie, zażyłość. [przypis redakcyjny]

Close

* Loading