Wesprzyj Wolne Lektury 1,5% podatku — to nic nie kosztuje! Wpisz KRS 00000 70056 i nazwę fundacji Wolne Lektury do deklaracji podatkowej. Masz czas tylko do końca kwietnia :)
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | chiński | czeski | dawne | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | szwedzki | teatralny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 12041 przypisów.
księżna Witoldowa — Anna Światosławowna, księżniczka smoleńska (zm. 1418) [przypis edytorski]
księżnej de Longueville — Anne Geneviève de Bourbon (1619–1679); siostra Kondeusza. [przypis edytorski]
księżnej (…) diuszessy — polski język nie ma terminów na odróżnienie tytułów duc i prince, które trzeba nam tłumaczyć jednakowo przez książę. Toteż w dalszym ciągu nieraz przyjdzie nam się spotkać z dwoma książętami de Guermantes: Błażejem (duc de Guermantes) i Gilbertem (prince de Guermantes), oraz z dwiema księżnymi: Błażejową (Oriona) i Gilbertową (Maria). Na ogół duc stoi wyżej w hierarchii tytułów, poza paroma rodami, w których tytuł prince posiadał szczególne dostojeństwo, oraz poza „książętami krwi”, członkami panujących domów, którym również daje się ogólnie tytuł prince, ale barwiący się wówczas innym odcieniem. Książę Orleański, duc de Chartres, hrabia Paryża, potomkowie francuskiej rodziny panującej, wciąż przez rojalistów uznawanej za królewską, mają inny porządek tytułów, wsparty na tradycji. Nazwiska i tytuły arystokratyczne wędrują wedle specjalnych praw: i tak prince des Laumes zaczął się tytułować od śmierci swego ojca duc de Guermantes, podczas gdy jego rodzony brat zowie się baron de Charlus itd. [przypis tłumacza]
księżniczka Asturii — córka króla Hiszpanii, Filipa IV, Maria Teresa zw. Austriaczką (1638–1683), która w 1660 r. poślubiła Ludwika XIV, króla Francji. [przypis edytorski]
Księżniczka czardasza — operetka Emmericha Kálmána z 1915 r. [przypis edytorski]
księżniczka Januszówna — Anna Maria Radziwiłłówna (1640–1667), od 1665 r. żona Bogusława Radziwiłła. [przypis edytorski]
księżniczka Maria — Maria Krystyna Albertyna (1779–1851), jedyna córka księstwa, od 1797 żona Karola Emanuela (1770–1800) ks. Carignano, babka Wiktora Emanuela IX (1820–1878), pierwszego króla zjednoczonych Włoch. [przypis edytorski]
księżniczka Matylda — Matylda Letycja Bonaparte (1820–1904), córka byłego króla Westfalii Hieronima, najmłodszego brata Napoleona I, i jego drugiej żony, Katarzyny Wirtemberskiej. [przypis edytorski]
księżniczka Palatynatu, bratowa Ludwika XIV — Elżbieta Charlotta z Palatynatu (1652–1722), niem. księżniczka Palatynatu Reńskiego, żona księcia Orleanu; opisując zdarzenia i osoby z dworu Ludwika XIV w swoich listach do Niemiec, nie przebierała w słowach. [przypis edytorski]
księżniczka trzydziestopięcioletnia — Wenecja 1819. [przypis autorski]
księżniczkę Bonaparte, o której mówiono, że się zaręczyła z synem króla greckiego — Maria Bonaparte (1882–1962), jedyna córka księcia Rolanda Napoleona Bonapartego; od 1907 żona księcia Jerzego, syna greckiego króla Jerzego I. [przypis edytorski]
księżny (daw.) — dziś popr. forma D. lp: księżnej. [przypis edytorski]
Księżyc już zaszedł pod nasze podnóże — Kiedy poeci rozpoczynali swoją pielgrzymkę po piekle, księżyc był w pełni, a więc słońce, kiedy teraz księżyc jest pod ich stopami, stoi ponad ich głową; przeto w tej chwili na wschodniej półsferze jest samo południe. [przypis redakcyjny]
Księżyc Kwiatów — miesiąc maj. [przypis autorski]
Księżyc Ognia — miesiąc lipiec. [przypis autorski]
księżyc piołuniowy — miesiąc poślubny. [przypis redakcyjny]
księżyc — w oryginale pojawia się tu liczba mnoga. [przypis edytorski]
księżyc, widziałem pod cieniem (…) — Księżyc widziany z góry przez poetę od strony odwrotnej Ziemi, był bez plam, o których wspomina w pieśni II Raju, a co w błąd wprowadziło poetę, że księżyc jest zarazem stałym i ciekłym ciałem. [przypis redakcyjny]
księżyca (…) na młodziku — tzn. w nowiu. [przypis edytorski]
księżyce, buńczuki — półksiężyc: godło wiary w Mahometa; buńczuk: ogon koński na drzewcu; godło władzy. [przypis redakcyjny]
księżycowej (…) najleniwszej gwiazdy — Najleniwszy planeta według systemu Ptolemeusa jest księżyc, który najmniejszą przestrzeń obiega w tymże samym czasie, w jakim gwiazdy stałe daleko większą przestrzeń przebiegają [przypis redakcyjny]
ksiuty (gw.) — plotki; tu: randka. [przypis edytorski]
ksobie (daw.) — do siebie. [przypis edytorski]
ksobny — idący ku sobie. [przypis edytorski]
Ksyst (xystum, xystus) — galerja, ganek do przechadzki. [przypis redakcyjny]
Ksystos — plac otoczony kolumnadami, służący do zebrań ludowych. Henkel w tekście umieszcza nawias z objaśnieniem, co w czytelniku może wywołać wrażenie, że objaśnienie to dał sam Flawiusz. Sądzą, że hebr. gazîth (liszkat ha-gazîth, izba przy Ksystosie) jest przetłumaczeniem greckiego słowa ksystos [ξῠστός]. Tu w epoce Chrystusa zbierała się Wielka Rada (Synhedrion). [przypis tłumacza]
ksyw (gw.) — daw. krzyw, tu: winny. [przypis edytorski]
ksze (starop.) — skrócenie słowa: księże. [przypis redakcyjny]
kształcić (daw.) — kształtować. [przypis edytorski]
kształcić — tu: nadawać piękną formę. [przypis redakcyjny]
Kształt Aresa (…) Posejdona — w tłum. Dmochowskiego: „Marsa postać, a siłę i piersi Neptuna”. [przypis edytorski]
kształt (…) kaukaski — w dawnej terminologii rasę białą nazywano kaukaską. [przypis redakcyjny]
kształt (starop.) — oboczna forma pisowni występująca w staropolszczyźnie XVI w. u Reja: kstałt. [przypis edytorski]
kształt (starop.) — oboczna forma pisowni występująca w staropolszczyźnie XVI w. u Reja: kstałt; znaczenie tu: sposób. [przypis edytorski]
kształt — starop. pisownia także: kstałt. [przypis edytorski]
kształt — tu: pozór. [przypis edytorski]
kształt — tu: sposób. [przypis redakcyjny]
kształt — tu: uroda. [przypis edytorski]
kształtny — przyjemny. [przypis redakcyjny]
Kształtny (…) unosi cały — Anakreont, Pieśni, Lwów, „Księgarnia Polska” 1900, nr 54; Obraz kochanki. [przypis redakcyjny]
kształtowanie — tu: przetwarzanie. [przypis redakcyjny]
kształtów [zażądaliśmy] — jeżeli ja, to już kształt. [przypis autorski]
Kształtuje się umysł i uczucie przez rozmowy (…) — por. Montaigne, Próby III. 8. [przypis tłumacza]
kształty (…) uświęcone snycerską powagą — tj. kształt jej głowy przypominał idealne proporcje dzieł wielkich rzeźbiarzy. [przypis edytorski]
kształty wszech rzeczy — idee, rozumiane w ujęciu filozofii Platona i neoplatończyków jako prawzory rzeczy. [przypis redakcyjny]
ksztynki — odrobinki. [przypis autorski]
kszyk — bekas; gatunek ptaka wędrownego. [przypis edytorski]
kściu — skrócone: księciu. [przypis edytorski]
ξενηλασία (gr.) — ksenelasia; praktyka wydalania lub odsuwania od niektórych aktywności dostępnych obywatelom stosowana w staroż. doryckiej Krecie i w Sparcie (Lakonii). [przypis edytorski]
kteis (gr.) — kobiecy organ płciowy. [przypis edytorski]
ktemu a. k'temu (starop.) — do tego. [przypis edytorski]
ktemu a. k'temu (starop. forma) — do tego; tu: ponadto, w dodatku. [przypis edytorski]
ktemu a. k'temu (starop.) — ku temu; do tego; tu: w dodatku. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — dlatego. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — do tego. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — do tego. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — do tego. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — do tego. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — do tego. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — przy tym. [przypis edytorski]
ktemu (daw.) — tu: dlatego. [przypis edytorski]
ktemu — do tego. [przypis edytorski]
Ktesias mógł studiować swą sztukę — Ktesias (także: Ktesilaus) malarz grecki z czasów Fidiasza. Według Pliniusza miał on wymalować rannego mężczyznę umierającego tak łudząco, że można było widzieć, ile jeszcze zasobów sił żywotnych posiada ów ranny. Słynął także jako lekarz i do tego odnosi się prawdopodobnie powyższa uwaga Lessinga. [przypis tłumacza]
Ktezjas — Grek, lekarz nadworny króla, autor Dziejów perskich, które nam się nie zachowały. [przypis tłumacza]
Ktezjasz z Knidos, gr. Ktesias (V w. p.n.e.) — grecki lekarz i historyk; lekarz króla perskiego Artakserksesa II, jako autor znany gł. z 23-tomowego dzieła Dzieje Persji (Persica), w wielu kwestiach sprzecznego z Dziejami Herodota, oraz z monografii opisującej Indie, zachowanych tylko we fragmentach. [przypis edytorski]
Ktezjasz z Knidos, gr. Ktesias (V w. p.n.e.) — grecki lekarz i historyk; lekarz króla perskiego Artakserksesa II, jako autor znany gł. z 23-tomowego dzieła Dzieje Persji (Persika), w wielu kwestiach sprzecznego z Dziejami Herodota, oraz z monografii opisującej Indie, zawierającej wiele fantastycznych informacji o faunie i florze; oba jego dzieła zachowały się tylko we fragmentach. [przypis edytorski]
Ktezyfon — staroż. miasto nad Tygrysem, ok. 30 km od ob. Bagdadu; od I w. p.n.e. stolica państwa Partów, od 226 stolica imperium perskiego (do podboju arabskiego w VII w.). [przypis edytorski]
Ktimena — siostra Odyseusza. [przypis edytorski]
Ktistes — w oryg.: κτίστην. [przypis edytorski]
Kto bądź mię spotka, powinien mię zabić (…) — Tu następują przykłady działania zawiści jako wędzidło, ażeby nim ten występek zawściągać. Każdy, kto mię spotka, powinien mię zabić: słowa wyrzeczone przez Kaina po zabiciu z zawiści brata swego Abla (Mojżesz, księga 1 rozdz. 4). [przypis redakcyjny]
kto bądź, ten bądź — wszystko jedno, kto. [przypis redakcyjny]
Kto bądź troszczy się o to, aby się im podobać (…) — Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, XCI. [przypis tłumacza]
kto będą ci przeciwnicy — dziś popr.: kim będą ci przeciwnicy. [przypis edytorski]
kto braterstwa, jako Apostoł upomina, nie miłuje — por. 1 P 3, 8. [przypis edytorski]
kto by je wytłumaczył Faraonowi — «[Wróżbici] wyjaśniali sny, ale nie w odniesieniu do faraona, więc nie przyjmował on tego co mówili i nie znajdował ukojenia w ich objaśnieniach, mówili np.: urodzi ci się siedem córek i pochowasz siedem córek», zob. Raszi do 41:8. «Faraon śnił zarówno sen jak i jego objaśnienie, ale pamiętał sen, zapomniał zaś jego wyjaśnienie», zob. Rabeinu Bachja do 41:8. Rabeinu Bachja, Bachja ben Aszer ibn Chalawa (1255-1340), hiszpański rabin i komentator Biblii. [przypis edytorski]
kto by się dotknął ich, nieczystym będzie — dotyczy to takich zwierząt jak „na przykład wielbłąd, którego kopyto jest rozszczepione [z przodu] ku górze, ale [z tyłu] u dołu jest ono złączone. Tu werset uczy, że padlina nieczystego zwierzęcia powoduje nieczystość rytualną, a pod koniec rozdziału (11:39–40) mowa jest o [padlinie] zwierzęcia czystego rytualnie”, Raszi do 11:26 [1]. U Cylkowa dodane tu było słowo padliny, którego nie ma w oryginale. [przypis tradycyjny]
kto by się dotknął padliny jego, nieczystym będzie — „Ale nie dotyczy to kości, ścięgien, rogów, pazurów ani skóry [z padliny]”, Raszi do 11:39 [1]. [przypis tradycyjny]
kto by spał w domu tym, wypierze szaty swoje, kto by też jadł w domu tym — Raszi poucza, że minimalny czas przebywania w tym domu, kiedy następuje już nieczystość rytualna, to tyle czasu ile potrzeba na zjedzenie połowy bochenka chleba, zob. Raszi do 14:46 [2]. [przypis tradycyjny]
kto by takiego bawił (daw.) — z kim by taki przebywał. [przypis edytorski]
Kto by też usiadł na sprzęcie, na którym siedział upławami dotknięty — „Nawet jeśli nie dotknął [tego sprzętu] i nawet gdyby dziesięć warstw okryć leżało tam jedno na drugim, wszystkie stają się nieczyste z powodu siedzenia [na nich] i podobnie jest z łóżkiem”, Raszi do 15: 6 [1]. [przypis tradycyjny]
kto by zabił, krew jego niech będzie przelana — 1 Mojż 8, 6. [przypis edytorski]
Kto by zgorszył jednego z tych, byłoby mu lepiej, żeby sobie uwiązał kamień młyński u szyi i rzucił się z nim w morze — cytat z Ewangelii św. Marka (Mk 9, 41) i św. Mateusza (Mt 18, 6). [przypis edytorski]
kto byli jej rodzice — dziś popr.: kim byli jej rodzice. [przypis edytorski]
Kto byłby ukrytym nieprzyjacielem, Bóg nie pozwoliłby mu, aby czynił jawnie cudy — Wciąż Pascal ma na myśli Port-Royal. [przypis tłumacza]
kto chce psa uderzyć, sam w niego wpada — żart. kontaminacja dwóch powiedzeń: „kto chce psa uderzyć, ten zawsze kij znajdzie” (tj. jeśli się chce kogoś zaatakować, zawsze znajdzie się jakiś powód) oraz „kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada” (tj. kto walczy podstępem, pada ofiarą własnej gry; inaczej: „kto mieczem wojuje, od miecza ginie”). [przypis edytorski]
Kto chce zachować duszę, straci ją — Łk 24. [przypis tłumacza]
kto cię schował w swoim domu przed pijanymi chłopami, co ci powybijali szyby w sklepie, wtenczas, kiedy to pierze latało w powietrzu jak śnieg, a ulice i dachy były od niego białe — opis pogromu Żydów. Fala pogromów przetoczyła się przez zachodnią część Imperium Rosyjskiego w latach 80. XIX w. W pogromie warszawskim w Boże Narodzenie 1881 r. ucierpiało ok. 10 tys. Żydów, wiele biedniejszych rodzin straciło cały swój majątek, zdarzały się też pobicia i zabójstwa. [przypis edytorski]
Kto? Co? Gdzie? Kiedy? Jak? Dlaczego? Z czyją pomocą? — (łac.) Quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando?, wyrażenie napisane heksametrem, zawierające kryteria tworzenia utworu literackiego; jego autorem jest Cyceron (106–43 p.n.e), a pochodzi ono z traktatu Rhetoricorum, seu De invente rhetorica o zasadach konstruowania oracji. [przypis edytorski]
Kto czyni grzech, niewolnikiem jest u grzechu — J 8, 34. [przypis edytorski]
Kto daje świadectwo Mahometowi? (…) — Joann. V, 31. [przypis tłumacza]
Kto dał usta człowiekowi — „Gdybym chciał, mówiłbyś znakomicie, ale Ja tego nie chcę, bo to będzie dla Mojej chwały, że człowiek, który nie ma [doskonałych] ust ani języka podejmie ze Mną rozmowy, spełni Moje zamiary i dokona się przez niego tak wielkie dzieło”, zob. Bechor Szor do 4:11. [przypis tradycyjny]
kto dobrowolnym chce być banitą? — Mefisto stawia tu zagadkę, której rozwiązaniem jest słowo „błazen”. [przypis edytorski]
Kto dręczy ludzi, doświadczy udręki własnego sumienia, doznając cierpień na miarę tych, jakie sam kiedyś innym przyczynił — Patrz tamże [de la Mettrie, Discours sur le bonheur; red. WL]. [przypis tłumacza]
Kto dziś nie wstąpi w święte ognisko (…) i warczał — końcowe wersy z wiersza Do Ludwika Norwida w braterstwie idei świętej (incipit „Bracie Ludwiku, módl się gorąco”) opublikowanego w I tomie Dzieł Juliusza Słowackiego pod red. Bronisława Gubrynowicza w 1909 r. [przypis autorski]
kto dziś założy na gruszt — zmierzy co rusztowanie do turniejów zapewne przygotowane. [przypis redakcyjny]
kto go znieważy, śmiercią karanym będzie — Raszi uczy, że kara śmierci była orzekana przez sąd, jeśli byli świadkowie zbezczeszczenia Szabatu i jeśli wcześniej człowiek został ostrzeżony o konsekwencjach swojego czynu, zob. Raszi do 31:14 [1]. [przypis tradycyjny]
kto — hebr. נֶפֶשׁ (nefesz): dusza w znaczeniu człowiek, ktoś. „Słowo dusza nie jest użyte przy żadnej innej ofierze dobrowolnej, ale wyłącznie w odniesieniu do ofiary pokarmowej, a kto zazwyczaj przynosił ofiarę pokarmową? Biedak. Powiedział Święty Błogosławiony: policzę mu to tak, jak gdyby złożył w ofierze własną duszę”, Raszi do 2:1 [1]. [przypis tradycyjny]
Kto idzie prosto, ten idzie beśpieczno — Prz 10, 9. [przypis edytorski]
Kto inny może srożej wziąłby sprawę ową — Jak tłumaczyć tę pobłażliwość Elmiry? Zachowanie się jej tu, jak również w scenie czwartej, jest cokolwiek niezrozumiałe: może w pierwotnej redakcji sztuki było jaśniejsze. Ale może po prostu Molier, potrzebując tego dla sceny Elmiry z Tartufem w akcie IV, umotywował tu dość lada jako tę jej pobłażliwość, bez której późniejsze pochwycenie obłudnika w pułapkę byłoby niemożliwe? [przypis tłumacza]
kto ją tam umieścił, tę torpedę? — do poł. XIX w. torpedami (torpedo, torpille) nazywano różne ładunki wybuchowe umieszczane pod wodą w celu uszkadzania wrogich okrętów. Po skonstruowaniu w 1866 torpedy samobieżnej, wystrzeliwanej w kierunku jednostki pływającej, stopniowo zaczęto stosować nazwę torpeda do tego rodzaju pocisków, zaś nieruchome ładunki wybuchowe określać mianem min morskich. [przypis edytorski]
