Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 489 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | białoruski | biologia, biologiczny | botanika | chemiczny | dawne | filozoficzny | francuski | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | polityczny | portugalski | potocznie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | rzymski | staropolskie | teatralny | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 8127 przypisów.
Amor (mit. rzym.) — bóg i uosobienie miłości. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — bóg i uosobienie miłości. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — bóg miłości, gr. Eros, przedstawiany jako chłopiec z łukiem i strzałami. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — bóg miłości i pożądania, przedstawiany jako chłopak z łukiem i strzałami. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — bóg miłości, przedstawiany jako skrzydlaty chłopiec z łukiem i strzałami. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — bóg miłości. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — bóg miłości, syn Wenus i Marsa, przedstawiany zwykle jako skrzydlaty chłopczyk z łukiem, z którego „poluje na serca” (jeśli czyjeś serce Amor ustrzeli swą strzałą, musi on nieuchronnie ulec uczuciu miłości). [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — bóg miłości, syn Wenus i Marsa, przedstawiony jako skrzydlaty chłopczyk z łukiem. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — syn Wenus i Marsa, bóg miłości. [przypis edytorski]
Amor (mit. rzym.) — w mitologii starożytnych Rzymian bóg miłości. [przypis edytorski]
Amor ordinem nescit — Hieronimus Epistula ad Chromatium, Iovinum et Eusebium. [przypis tłumacza]
amor patriae (łac.) — miłość ojczyzny. [przypis edytorski]
Amor puo far perfetti… — fragment sonetu Michała Anioła Buonarotti. Przekład Lucjana Siemieńskiego ():…Miłość doskonali Ducha na ziemi, w niebie go krzysztali. [przypis edytorski]
Amor vincit omnia (łac.) — Miłość zwycięża wszystko. [przypis edytorski]
Amor — w mitologii rzymskiej bóg miłości, utożsamiany z greckim Erosem. [przypis edytorski]
amor (wł.) — miłość. [przypis edytorski]
Amor (z łac.) — w mit. rzym. bóg miłości. Utożsamiany z greckim Erosem. Symbol miłości zmysłowej, cielesnej. [przypis edytorski]
Amora — Gomora. [przypis edytorski]
amoraici — uczeni żydowscy, kontynuatorzy tannaitów, działający między 219 a 500 r. n.e. w dwóch ośrodkach: w Erec Jisrael i Babilonii, zajmujący się objaśnianiem Miszny; z ich prac powstała Gemara (w dwóch wersjach: babilońskiej i jerozolimskiej). [przypis edytorski]
Amore nel cimento (wł.) — Miłość w niebezpieczeństwie. [przypis redakcyjny]
Amorejczycy — wspominany w Biblii lud pogański. [przypis edytorski]
Amorem (…) specie (łac.) — „Miłość jest popędem zawarcia przyjaźni z pięknem” (Cicero, Tusculanae disputationes, IV, 34; tłum. Edmund Cięglewicz). [przypis tłumacza]
amorevol vostro, come figliuolo (wł.) — twój kochający, jak syn. [przypis edytorski]
amorficzny — bezkształtny, niemający określonych kształtów. [przypis edytorski]
amorficzny — bezkształtny. [przypis edytorski]
amorfizm (z gr.) — bezpostaciowość, bezkształtność. [przypis edytorski]
amorfny a. amorficzny — o nieokreślonym kształcie. [przypis edytorski]
amorka — viola d'amour, dawny instrument muzyczny smyczkowy. [przypis autorski]
amorliwy — skłonny do amorów, tj. do miłostek; por. łac. amor: miłość. [przypis edytorski]
amoroso (hiszp.) — pieszczotliwie, czule. [przypis edytorski]
amoroso (wł.) — zakochany; kochający. [przypis edytorski]
amory (daw.) — flirty, miłostki. [przypis edytorski]
amory — miłostki, miłość. [przypis redakcyjny]
amory (z łac.) — miłości, miłostki, flirty. [przypis edytorski]
amoryci — plemiona zamieszkujące północną część Ziemi Obiecanej (ziemie zwane Amurru) mające stolicę w Cheszbonie (Joz 12,2). Ziemie podbite przez Jozuego (Joz 12,7–24). [przypis edytorski]
Amos — jeden z dwunastu biblijnych proroków mniejszych, czczony jako święty. [przypis edytorski]
amoureuse (fr.: kochająca, zakochana) — tu: amantka. [przypis edytorski]
amoureuse (fr.) — kochanka. [przypis edytorski]
amper — jednostka natężenia prądu elektrycznego. [przypis redakcyjny]
Ampère, Jean-Jacques (1800–1864) — francuski historyk, filolog i literat; członek Akademii Francuskiej; syn fizyka André-Marie Ampera. [przypis edytorski]
Ampère, Jean-Jacques (1800–1864) — historyk i literat francuski. [przypis edytorski]
amphimixis (biol., z gr.) — połączenie gamety żeńskiej i męskiej; termin wprowadzony w 1891, obecnie w jęz. polskim nieużywany. [przypis edytorski]
ampir — własc. empire (fr.: imperium), styl dekoracji wnętrz, rozwinął się na początku XIX w. pod wpływem odkrywanej właśnie sztuki starożytnej egipskiej i rzymskiej. [przypis edytorski]
ampla — lampa wisząca zaopatrzona w płytki klosz. [przypis edytorski]
ampla — z niem. die Ampel, światło, źródło światła (obecnie przede wszystkim: sygnalizacja świetlna). [przypis edytorski]
ampla — zwisająca lampa z kloszem w postaci płytkiej misy. [przypis edytorski]
amplecti (łac.) — objąć, zaszczycić. [przypis redakcyjny]
amplety (z fr. emplette) — zakupy, sprawunki. [przypis edytorski]
amplifikować (daw.) — przesadzać, przerysowywać w opowiadaniu. [przypis edytorski]
Ampsankta Jar — nad jeziorem Amapsanktus w kraju Hirpinów. Szkodliwe wyziewy jeziora dały powód do wierzeń, że w jego okolicy znajduje się wejście do piekieł. [przypis edytorski]
ampułka — dzbanuszek, w którym w czasie mszy podaje się kapłanowi wino i wodę. [przypis edytorski]
ampułka — tu: naczynie liturgiczne w religii katolickiej. [przypis edytorski]
Amrafel — hebr. אַמְרָפֶל Talmud (Eruwin 53a) identyfikuje go jako Nimroda, króla Babilonii, por. Ks. Rodzaju 10:8-10, zob. Raszi do 3:6. [przypis edytorski]
Amram i Jochewed — rodzice Mojżesza. [przypis edytorski]
Amram — syn Kehata, miał żonę Jokebed, która urodziła mu synów Aarona, Mojżesza oraz córkę Miriam (Lb 26, 58–59). Pochodzi od niego ród Amramitów (Lb 3,27). [przypis edytorski]
Amrawati — miasto w środkowych Indiach, we wsch. części stanu Maharasztra, w dystrykcie Amarawati. [przypis edytorski]
Amru, właśc. Umar ibn al-Chattab (634–641) — dziś popr. Omar; drugi z kalifów arabskich (od 634), jeden z twórców potęgi imperium arabsko-muzułmańskiego: zdobył trzy czwarte terytorium Bizancjum i podbił perskie imperium Sasanidów; późniejsze o kilka wieków źródła podają, że po zdobyciu Egiptu nakazał spalenie sławnej Biblioteki Aleksandryjskiej. [przypis edytorski]
Amszaspandy, popr. Amszaspandowie (mit.) — dobre duchy stworzone przez Ahura Mazdę do walki ze złymi duchami Arymana. [przypis edytorski]
amtman — najwyższy urzędnik administracyjny i sądowy mianowany przez władcę, zarządzający majątkiem, zamkiem i wsią w krajach niemieckich. [przypis edytorski]
amtman (z niem. Amtmann) — zarządca. [przypis edytorski]
amty (z niem.) — urzędy. [przypis edytorski]
Amu-daria — rzeka w Uzbekistanie, Turkmenistanie i Afganistanie, jej odcinek stanowi także granicę Tadżykistanu. [przypis edytorski]
amulet — przedmiot chroniący osobę przed czarami lub nieszczęściem. [przypis edytorski]
Amundsen, Roald (1872–1928) — norweski badacz polarny, zdobywca bieguna południowego (1911); w 1926 przeleciał nad biegunem północnym na sterowcu; w czerwcu 1928 wyruszył na pomoc wyprawie Nobilego i razem z załogą wodolotu zaginął bez wieści podczas przelotu nad Arktyką. [przypis edytorski]
Amundsen — Roald Engelbregt Gravning Amundsen – norweski badacz polarny, pierwszy zdobywca bieguna południowego. [przypis edytorski]
Amundsenów, Piccardów, Noguszich — Roald Amundsen (1872–1928): norweski badacz polarny, zdobywca bieguna południowego (1911); w 1926 przeleciał nad biegunem północnym na sterowcu; Auguste Piccard (1884–1962): szwajcarski fizyk, wynalazca i badacz, skonstruował balon, w którym w 1931 jako pierwszy człowiek wzniósł się w stratosferę, gdzie dokonał pomiarów atmosfery i promieniowania kosmicznego; Hideyo Noguchi (1876–1928): japoński bakteriolog, w 1911 odkrył krętka kiły. [przypis edytorski]
amunicją — dziś popr. forma B. lp: amunicję. [przypis edytorski]
Amur — jedna z większych rzek Dalekiego Wschodu, długość przekracza 2800 km, przepływa przez Rosję, Mongolię i Chiny, wpada do Morza Ochockiego. [przypis edytorski]
Amur — rzeka we wschodniej Azji, płynąca przez terytoria Rosji, Mongolii i Chin. [przypis edytorski]
amuretka (daw., z fr.) — miłostka; romans; tu zamiast popr.: amoretka (daw., zwykle w lm): mlecz cielęcy, rdzeń z kości pacierzowej cieląt wykorzystywany jako potrawa. [przypis edytorski]
Amursana (1722–1757) — książę mongolskich Ojratów. W 1754 zainicjował bunt Ojratów (w Dżungarii) i Mongołów zachodniej Mongolii przeciwko Chinom władających wówczas Mongolią. Po klęsce powstania i odwetowej rzezi ludności ojrackiej przeprowadzonej przez wojska chińskie, przedostał się do Rosji. Wkrótce zmarł tam na ospę. [przypis edytorski]
Amyklaj (gr. lm) — staroż. grecka osada na Peloponezie, w pobliżu Sparty; po podbiciu przez Spartę znana gł. ze świątyni Apollina oraz grobu jego ukochanego, Hiacynta, na cześć którego obchodzono tam coroczne święto (Hyakinthia). [przypis edytorski]
Amyklas — ubogi rybak, jak opowiada Lukan w swojej Farsalii, spał snem głębokim i spokojnym, nie troszcząc się o wojnę, która w tej chwili wokół niego wrzała, w swojej chruścianej chatce, podczas gdy Cezar zagnany gwałtowną burzą, szukał pod jej dachem schronienia. [przypis redakcyjny]
Amykle — miasto w Lacjum nad Morzem Tyrreńskim. [przypis edytorski]
Amykos (mit. gr.) — król ludu Bebryków, zamieszkującego Bitynię, krainę na płn. wybrzeżu Azji Mniejszej; syn Posejdona i nimfy Melie. Zmuszał cudzoziemców do walki na pięści, żeby ich zabić, a kiedy do jego kraju przybyli Argonauci, do pojedynku z nim stanął Polideukes, który zadał mu śmiertelny cios pięścią. [przypis edytorski]
amylnitryt — azotyn amylu, stosowany jako środek obniżający ciśnienie krwi i napięcie mięśni gładkich bądź jako antidotum na zatrucie cyjankiem. [przypis edytorski]
amylum nitrosum…, rana moebida — właśc. Amylium nitrosum (azotyn amylu), Rana morbida (żaba zwyczajna). Przekręcenie łacińskich nazyw wynika zapewne z nieznajomości tego języka przez Ninikę. [przypis edytorski]
amžinyvas — amžinas. [przypis edytorski]
An Act for Encouraging the Art of Making New Models and Casts of Busts, and other things therein mentioned, 1798, 38 Geo.III, c.71, http://copy.law.cam.ac.uk/record/uk_1798, (dostęp 08.02.2014). [przypis autorski]
An Act for Encouraging the Art of Making New Models and Casts of Busts… ustęp 2. [przypis autorski]
An Act for Encouraging the Art of Making New Models and Casts of Busts…, ustęp 2. [przypis autorski]
An Act for the encouragement of the arts of designing, engraving, and etching historical and other prints, by vesting the properties thereof in the inventors and engravers, during the time therein mentioned, 1735, 8 Geo. II, c. 13, dostępny pod adresem http://copy.law.cam.ac.uk/record/uk_1735, preambuła (dostęp 08.02.2014). [przypis autorski]
An Act for the encouragement of the arts of designing, engraving, and etching… [przypis autorski]
An Act for the encouragement of the arts of designing, engraving, and etching… [przypis autorski]
An Anfang war das Geschlecht (niem.) — Na początku była chuć — zdanie rozpoczynające III pieśń Requiem Aeternam. [przypis edytorski]
an — auf. [przypis edytorski]
An Bein — del von Ei — sen — Piosenka w gwarze złodziejskiej prasko-niemieckiej nie nadaje się do przekładu. Podajemy ją w oryginale (przyp. tłum.) Piosenka opowiada o grożeniu nożem, zabieraniu pieniędzy i przepuszczaniu ich; Red.WL. [przypis redakcyjny]
an der Kunkel hat — im Schilde führt. [przypis edytorski]
An Deutschlands Gast (niem.) — do gościa Niemiec. [przypis edytorski]
An example of this ill-judged attitude of interference is to be found even in a book written by an exceptionally well informed and enlightened missionary, In Far New Guinea, by Henry Newton. In describing the feasts and dancing of the natives, he admits these to be a necessity of tribal life: „On the whole the feasting and dancing are good; they give excitement and relaxation to the young men, and tone the drab colours of life”. He himself tells us that, „the time comes when the old men stop the dancing. They begin to growl because the gardens are neglected, and they want to know if dancing will give the people food, so the order is given that the drums are to be hung up, and the people settle down to work”. But in spite of Mr. Newton's recognition of this natural tribal authority, in spite of the fact that he really admits the views given in our text, he cannot refrain from saying: „Seriously, however, for the benefit of the people themselves, it would be a good thing if there could be some regulations — if dancing were not allowed after midnight, for while it lasts nothing else is done. — The gardens suffer and it would help the people to learn self-restraint and so strengthen their characters if the dancing could be regulated”. He goes on to admit quite candidly that it would be difficult to enforce such a regulation because „to the native mind, it would seem that it was the comfort of the white man, not the benefit of the native which was the reason for the regulation”. And to my mind also, I am afraid! The following quotations from a recent scientific work published by the Oxford Press The Northern d'Entrecasteaux, by D. Jenness, and the Rev. A. Ballantyne, 1920 are also examples of the dangerous and heedless tampering with the one authority that now binds the natives, the one discipline they can be relied upon to observe that of their own tribal tradition. The relations of a church member who died, were „counselled to drop the harsher elements in their mourning”, and instead of the people being bidden „to observe each jot and tittle of their old, time-honoured rites”, they were advised from that day forth to leave off „those which had no meaning”. It is strange to find a trained ethnologist, confessing that old, time-honoured rites have no meaning! And one might feel tempted to ask: for whom it is that these customs have no meaning, for the natives or for the writers of the passage quoted? The following incident is even more telling. A native headman of an inland village was supposed to keep concealed in his hut a magic pot, the „greatest ruler of winds, rain, and sunshine”, a pot which had „come down from times immemorial”, which according to some of the natives „in the beginning simply was”. According to the Authors, the owner of the pot used to descend on the coastal natives and „levy tribute”, threatening them with the magical powers of the pot if they refused. Some of the coastal natives went to the Missionary and asked him to interfere or get the magistrate to do so. It was arranged they should all go with the Missionary and seize the pot. But on the day „only one man turned up”. When the Missionary went, however, the natives blocked his path, and only through threats of punishments by the magistrate, were they induced to temporarily leave the village and thus to allow him to seize the pot! A few days later the Missionary accordingly took possession of the pot, which he broke. The Authors go on to say that after this incident „everyone was contented and happy”; except, one might add, the natives and those who would see in such occurrences the speedy destruction of native culture, and the final disintegration of the race. [przypis autorski]
An licitum sit (łac.) — „Czy wolno jest”. [przypis tłumacza]
an obscure performance commended to his notice by a friend (ang.) — mało znane przedstawianie polecone jego uwadze przez znajomego. [przypis edytorski]
An poterunt (…) revincent — Lucretius, De rerum natura, IV, 487. [przypis tłumacza]
An quidquam (…) universos — Cicero, Tusculanae quaestiones [wyd. też pod tytułem: Tusculanae disputationes], V, 36. [przypis tłumacza]
ana Boga twego będziesz się bać i jemu samemu będziesz służyć, a przez imię jego będziesz przysięgał — 5. Mojż 6, 13. [przypis edytorski]
anabaptysta — członek powstałej w XIX w. w Niemczech grupy wyznaniowej, która żądała m.in. powtórnego chrztu w wieku dojrzałym. [przypis tłumacza]
Anabasis, pol. Anabaza — pamiętniki wojskowe Ksenofonta z Aten (ok. 430–ok. 355 p.n.e.), greckiego pisarza, historyka i żołnierza najemnego, opisujące liczącą 1000 mil drogę powrotną do ojczyzny armii 10 tysięcy najemników greckich zwerbowanych przez satrapę perskiego Cyrusa Młodszego przeciwko jego bratu, królowi Persji Artakserksesowi II. [przypis edytorski]
Anabasis — utwór znany również jako Wyprawa Cyrusa, jeden z pierwszych pamiętników wojennych. Ksenofont opisuje w nim brawurowy powrót greckiego wojska najemnego spod Kunaksy w Babilonii do Grecji. [przypis edytorski]
Anabaza — por. wydanie Bibl. Narodowej, seria II, nr 31. [przypis tłumacza]
Anacapri — miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol, na wyspie Capri. [przypis edytorski]
