Przypisy

nie mieszkając (daw.) — nie zwlekając, nie tracąc czasu. [przypis edytorski]

nie mieszkając (daw.) — nie zwlekając. [przypis edytorski]

nie mieszkając (daw.) — tu: nie zwlekając. [przypis edytorski]

nie mieszkając (starop.) — nie zwlekając. [przypis edytorski]

nie mieszkajmy — nie zwlekajmy, nie czekajmy. [przypis edytorski]

nie mieściż ona w sobie — czy nie mieści w sobie; czy nie zawiera. [przypis edytorski]

nie milknęły — dziś raczej: nie milkły. [przypis edytorski]

nie minęło dwóch tygodni — popr.: nie minęło dwa tygodnie. [przypis edytorski]

nie minęło trzech miesięcy — dziś popr.: nie minęły trzy miesiące. [przypis edytorski]

Nie mnie, Polsko, nie mnie, ale imieniu Twojemu — parafraza początku Psalmu 115. [przypis edytorski]

nie mniejszą tamtecznej — dziś: nie mniejszą od tamtejszej. [przypis edytorski]

nie mogą być, tylko obroną niewoli i despotyzmu — nie mogą być niczym innym, jak tylko obroną niewoli i despotyzmu. [przypis edytorski]

nie mogą zwiększać się, tylko dopokąd dobru powszechnemu nie szkodzą — mogą się zwiększać tylko tyle, na ile nie szkodzą powszechnemu dobru. [przypis edytorski]

nie mogę czytać — w sensie: nie umiem czytać (i nie wiem, co znaczy ten napis). [przypis edytorski]

Nie mogę tylko słowa ich powtórzyć — w późn. wyd. tłumaczenie poprawiono: „Ja mogę tylko słowa ich powtórzyć”. [przypis edytorski]

nie mogęż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy nie mogę, czyż nie mogę. [przypis edytorski]

nie mogęż (…) powiedzieć — konstrukcja z partykułą -że (skróconą do -ż); znaczenie: czy nie mogę powiedzieć. [przypis edytorski]

nie mogli jak pół (…) otrzymać — nie mogli otrzymać więcej niż pół. [przypis edytorski]

nie mogła znieść ich ziemia — ziemia nie była w stanie zapewnić wystarczająco pastwisk dla ich licznych stad, zob. Raszi do 13:6. [przypis edytorski]

nie mogłażby — czy nie mogłaby. [przypis edytorski]

nie mogłem obronić się (…) refleksji — nie mogłem obronić się przed refleksją. [przypis edytorski]

nie mogłem stworzyć, jeno rzecz dorywczą — zdanie eliptyczne, konstrukcja daw. często stosowana; znaczenie: „nie mogłem stworzyć nic więcej jak tylko rzecz dorywczą”. [przypis edytorski]

Nie mogu mołczat' (ros.) — Nie mogę milczeć. [przypis edytorski]

Nie moja wola, tylko Twoja! — cytat biblijny, Łk 22:42. [przypis edytorski]

nie może być bezimienny, a musi być podpisany — dziś popr.: nie może być bezimienny, ale musi być podpisany. [przypis edytorski]

nie może być szczęśliwą — dziś raczej: nie może być szczęśliwa. [przypis edytorski]

nie może być zabieżano — nie da się zapobiec. [przypis edytorski]

nie możeli być (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli nie może [tak] być. [przypis edytorski]

Nie możemy przypomnieć, co się z nami działo — popr.: Nie możemy przypomnieć sobie (…) (tu: zmiana dla zachowania rytmu wierszowanej frazy). [przypis edytorski]

nie możesz być silnym — dziś raczej: (…) być silny. [przypis edytorski]

nie móc przenieść czego na sobie (przestarz.) — nie móc czego znieść. [przypis edytorski]

nie móc przenieść czegoś — nie móc znieść czegoś; nie móc się z czymś pogodzić. [przypis edytorski]

nie móc przenieść po sobie (daw.) — nie móc znieść, ścierpieć, wytrzymać. [przypis edytorski]

nie mógł wiedzieć o niey (starop. forma) — nie mógł wiedzieć, co się z nią dzieje. [przypis edytorski]

nie mógłbyś wymówić słowa „stereotomia”, nie pomyślawszy przy tym o atomach — słowo „stereotomia”, określające sztukę wycinania geometrycznych kształtek, z których układa się elementy budowlane, jest złożeniem greckich słów stereos (solidny, dobrze skonstruowany) oraz tome (ciąć), zaś słowo „atom” pochodzi od tego samego greckiego czasownika i oznacza: niepodzielny, niedający się pociąć. [przypis edytorski]

nie mógłżem (daw.) — konstrukcja z partykułą -że-; znaczenie: czyż nie mogłem. [przypis edytorski]

nie mórz — nie doprowadzaj do śmierci; por.: zamorzyć. [przypis edytorski]

Nie mówię, żeby kto za jaką sprawiedliwą przyczyną nie miał być w niewolą skazan, jako Noe Chama, syna, dla jego występku w niewolą skazał — 1 Mojż 9, 25. [przypis edytorski]

nie mówił ja — ros. szyk zdania. [przypis edytorski]

nie mówiłem — tu: nie rozmawiałem. [przypis edytorski]

nie muszą mieć czasu — muszą nie mieć czasu. [przypis edytorski]

Nie mył się długo — tu: mył, kąpał się krótko [przypis edytorski]

Nie myślę od was wymagać przysięgi — w późn. wyd. zweryfikowano tłumaczenie, wstawiając przed tym wersem następujący: „A teraz, flądry, nadstawcie zapaski”. [przypis edytorski]

Nie myślę, żeby Hektor tak był pięknie zbudowany — w późn. wyd. tłum. tę kwestię wypowiada Król. [przypis edytorski]

nie myśliłciem ja (daw.) — nie myślałem. [przypis edytorski]

nie na górce, a nieco z dala — dziś popr.: nie na górce, ale nieco z dala. [przypis edytorski]

nie na próżno noszą miecz, skoro są sługami Boga dla wypełniania jego pomsty na winnych — Rz 13, 4. [przypis edytorski]

nie na sucho — tj. wymieniając dary. [przypis edytorski]

nie na to może, aby zasnął — nie po to może, aby zasnąć (składnia łac.). [przypis edytorski]

nie na toć to dana (starop.) — nie po to ci [została] dana (chorągiew). [przypis edytorski]

nie nada — nie pomoże. [przypis edytorski]

nie nada (z ros.) — nie wolno (w domyśle: czynić). [przypis edytorski]

nie naglej — nie naglij; nie przynaglaj; nie pospieszaj, nie poganiaj. [przypis edytorski]

nie najźreć (daw.) — nienawidzić. [przypis edytorski]

Nie nastąpiło jednak tak prędko połączenie; musiał wprzód (…) obeznać się z obyczajem chrześcijańskim i zasadami religijnego obrządku, wyrzec przesądu pogaństwa, po tym zaś (…) na łono kościoła być przyjętym — Dąbrówka przybyła do Polski i wzięła ślub z Mieszkiem w 965, zaś chrzest księcia miał miejsce w 966 r. [przypis edytorski]

Nie naśladuj pospólstwa, abyś co złego czynił, ani w sądzie do wiela person przystaj, prawdy odstępując — Wj 23, 2. [przypis edytorski]

nie nazbyt sprzeczny był — nie sprzeciwiał się zbytnio. [przypis edytorski]

nie nazywaj — tu: nie nawołuj, nie wzywaj. [przypis edytorski]

nie nazywali go inaczej niż tym przydomkiem, od czasu jak nagle załapał pierwszy stopień z greckiego ćwiczenia — protos po grecku oznacza „pierwszy”. [przypis edytorski]

nie niepodobna (starop. forma) — nie niemożliwa (rzecz); nie jest to niemożliwe. [przypis edytorski]

Nie noch fand ich das Weib (…) liebe Dich, oh Ewigkeit (niem.) — „Nigdym nie napotykał kobiety, z którą bym dzieci chciał, snadź ta jest kobietą, którą kocham, albowiem kocham cię, o wieczności!”; cytat z Tako rzecze Zaratustra Nietzschego, refren z rozdz. Siedem pieczęci (czyli: Pieśń na „tak” i „amen”), tłum. Wacław Berent. [przypis edytorski]

Nie noch sah ich die Nacht beglänzter — Diamantisch erstrahlen die Fernen (niem.) — dosł.: „Nigdy jeszcze nie widziałem bardziej olśniewającej nocy — diamentowo rozpromieniają się dale”. [przypis edytorski]

nie „o Śnieżce” nazywa, a o Czarnobrewce — dziś popr.: nie o „Śnieżce” (…), ale o Czarnobrewce. [przypis edytorski]

Nie obaczycie, tylko próżniactwo — nie zobaczycie niczego innego, jak tylko próżniactwo; nie zobaczycie nic, oprócz próżniactwa (daw. konstrukcja składniowa). [przypis edytorski]

Nie obawiaj się — nie zostaniesz ukarany za zabicie ludzi, których pokonałeś w walce, zob. Raszi do 15:1. [przypis edytorski]

nie obawiaj się zstąpić do Micraimu — «[Jakub] martwił się tym, że musi opuścić Ziemię Izraela», zob. Raszi do 46:3. [przypis edytorski]

nie objawiali żadnego wstydu przed ludźmi ani w służbie Demetry, bogini rządzącej odżywianiem się człowieka, ani w służbie Afrodyty… — por. Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów. Diogenes z Synopy VI 46. [przypis edytorski]

nie oblewamyż (daw.) — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy nie oblewamy, czyż nie oblewamy. [przypis edytorski]

nie obrzezane (monety) — monety z nieobciętymi brzegami; dawniej fałszowano monety, odcinając trochę złota lub srebra po brzegach. [przypis edytorski]

nie ochynął się (starop.) — nie wywrócił, nie upadł. [przypis edytorski]

nie od gazeciarzy, a właśnie — dziś popr.: nie od gazeciarzy, ale właśnie. [przypis edytorski]

Nie od razuśmy do tego doszli — dziś: nie od razu do tego doszliśmy. [przypis edytorski]

nie od tego być — być skłonnym się zgodzić. [przypis edytorski]

nie od tego — być chętnym. [przypis edytorski]

Nie oddamo (białorus.) — nie oddamy. [przypis edytorski]

nie odezwał się ani słowa — dziś: nie odezwał się ani słowem. [przypis edytorski]

nie odjąłem — tu: nie zdjąłem. [przypis edytorski]

nie odtrąci was — hebr. לֹא תִגְעַל (lo tig-al) dosł. nie będzie się brzydziła. [przypis edytorski]

nie odwłaczaj — nie odwlekaj [przypis edytorski]

nie oglądaj się za siebie — «Ty popełniałeś niegodziwości wraz z nimi, i zostałeś uratowany dzięki zasługom Abrahama, nie przystoi ci, byś oglądał karę, która na nich spada, gdy ty sam zaznajesz ratunku», zob. Raszi do 19:17. [przypis edytorski]

nie oglądamci się ja (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci. [przypis edytorski]

Nie ogłoszono drukiem pośmiertnej korespondencji miłosnej dam rzymskich — powinno być raczej: „Nie ogłoszono pośmiertnie drukiem korespondencji miłosnej (…)”. [przypis edytorski]

nie ograniczył (…) samą tylko Polską — dziś popr.: nie ograniczył (…) do samej tylko Polski. [przypis edytorski]

nie okrągły, a czworoboczny — dziś popr.: nie okrągły, ale czworoboczny. [przypis edytorski]

nie omieszkać (czegoś) — nie zrezygnować z czegoś. [przypis edytorski]

nie omieszkać (daw.) — nie zaniedbać czegoś, zrobić coś. [przypis edytorski]

nie omieszkać (daw.) — nie zaniedbać. [przypis edytorski]

nie omieszkać (daw.) — nie zaniedbać sposobności zrobienia czegoś, nie przepuścić okazji. [przypis edytorski]

nie omieszkać — nie zaniedbać sposobności zrobienia czegoś. [przypis edytorski]

nie omieszkać — skorzystać z okazji; nie pominąć okazji. [przypis edytorski]

nie opłata nam (…) robić — nie opłaca się nam pracować. [przypis edytorski]

nie opowiedzieć — nie sposób opowiedzieć. [przypis edytorski]

nie ostrzegałemże — konstrukcja z partykułą że; znaczenie: czy nie ostrzegałem. [przypis edytorski]

nie pamiętam siebie nieumiejącą czytać — dziś popr.: nie pamiętam siebie nieumiejącej czytać. [przypis edytorski]

Nie, panoczku namilejszymy tolko brali drwa do pieczki (białorus.) — Nie, panoczku najmilszy, my tylko braliśmy drwa do pieca. [przypis edytorski]

Nie patrz, tylko na Polskę — patrz wyłącznie na Polskę; nie patrz na nic innego, tylko na Polskę (daw. konstrukcja składniowa). [przypis edytorski]

nie pełną wina Emorejczyka — «Święty, niech będzie błogosławiony, nie wymierza kary żadnemu narodowi, dopóki jego miara nie zostanie dopełniona», zob. Raszi do 15:16. [przypis edytorski]

nie pierwej — daw. wpierw. [przypis edytorski]

nie piłka, a żywe — dziś popr.: nie piłka, ale żywe. [przypis edytorski]

nie płacz go — dziś raczej: nie płacz po nim, nie żałuj go. [przypis edytorski]