Blackout

Od 12 lat Wolne Lektury udostępniają książki nieodpłatnie i bez reklam
Jesteśmy najpopularniejszą biblioteką w Polsce: w 2019 roku 5,9 miliona unikalnych użytkowników odwiedziło nas 21 milionów razy. Wszyscy zasługujemy na bibliotekę, która gwarantuje dostęp do najwyższej jakości wydań cyfrowych.

Stoi przed nami realna groźba zamknięcia
Niestety, z milionów czytelników wspiera nas jedynie niewiele 190 osób. Środki, jakie do tej pory pozyskiwaliśmy ze źródeł publicznych, są coraz mniejsze.

Potrzebujemy pomocy Przyjaciół
Nie uda się utrzymać tej niezwykłej biblioteki bez Twojego wsparcia. Jeśli możesz sobie na to pozwolić, zacznij wspierać nas regularnie. Potrzeba minimum 1000 Przyjaciół, żeby Wolne Lektury dalej istniały.

Zostań naszym Przyjacielem!

Tak, chcę pomóc Wolnym Lekturom!
Nie chcę pomagać, chcę tylko czytać
Wesprzyj

Wspieraj Wolne Lektury

x

5568 free readings you have right to

Language

Footnotes

By first letter: all | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

By type: all | author's footnotes | Wolne Lektury editorial footnotes | source editorial footnotes | translator's footnotes

By qualifier: all | angielski, angielskie | dawne | francuski | grecki | liczba mnoga | mitologia | mitologia rzymska | niemiecki | staropolskie | turecki | włoski | łacina, łacińskie

By language: all | lietuvių | polski


511 footnotes found

Fabrycjusz nad złoto przeniósł ubóstwo ożenione z cnotą — Fabrycjusz, Rzymianin głośny z surowości zasad moralnych. Jako poseł Rzymu do króla Epiru nie uląkł się groźby i wzgardził drogimi królewskimi darami.

Fabrycy Kolonna — dowódca wojska papieskiego w bitwie pod Rawenną. [przypis redakcyjny]

fabryka (daw.) — budowa. [przypis redakcyjny]

Fabrykant Niemiec jest dla hrabiego Henryka uosobieniem filisterstwa i prozaiczności, bezduszności i zmaterializowania. Jest to zarazem wyraz przekonań samego Krasińskiego, dzielonych przez niego wraz z wieloma romantykami. [przypis redakcyjny]

Fabulas — bohater powieści Louveta de Covrocy. [przypis redakcyjny]

facilius est consolari afflictum, guam sustinere (łac.) — łatwiej pocieszać strapionego, niż podnieść. [przypis redakcyjny]

Facilius est errare naturam, quam ut dissimilem sui princeps possit formare Rempublicam (łac.) — łatwiej jest zbłądzić naturze, niż żeby panujący mógł uformować rzeczpospolitą niepodobną do siebie. [przypis redakcyjny]

facjatka — izba na poddaszu. [przypis redakcyjny]

facjatka — poddasze. [przypis redakcyjny]

facjenda — spekulacja, afera. [przypis redakcyjny]

factiosus (łac.) — intrygant. [przypis redakcyjny]

facultatem (łac.) — swobodę. [przypis redakcyjny]

facultates (łac.) — dostatki. [przypis redakcyjny]

facunde, erudite (łac.) — wymownie, uczenie. [przypis redakcyjny]

facundia (łac.) — wymowa. [przypis redakcyjny]

facundissima oratione (łac.) — kształtem nader ozdobnym. [przypis redakcyjny]

Faenca — miasto w środkowych Włoszech, niedaleko Rawenny. [przypis redakcyjny]

Faeton — w mitologii gr. syn Heliosa (mitologii rzym. Feba). Uprosił on ojca, boga słońca, aby pozwolił mu wyjechać na niebo rydwanem słońca, lecz wyjechawszy stracił panowanie nad rumakami i został przez Zeusa strącony do rzeki Pad. [przypis redakcyjny]

fagas — pogardliwie: służący, tu przenośnie: lizus, służalec. [przypis redakcyjny]

Fair Montreux! I had rather sleep with thee (ang.) — Piękne Montreux! Wolałbym spać na twym cmentarzu. [przypis redakcyjny]

fait la digestion — ułatwia trawienie. [przypis redakcyjny]

Faites-lui donc grâce! — Uczyńże jej Pan łaskę! [przypis redakcyjny]

fajfer — w dawnym wojsku muzyk przygrywający na piszczałce. [przypis redakcyjny]

fajn (niem.) — przedni, dobry (pisownia zniekształcona). [przypis redakcyjny]

Fajsławice — wieś znajdująca się 17 km od Krasnegostawu. [przypis redakcyjny]

fakcja — stronnictwo. [przypis redakcyjny]

fakcja (z łac. factio: grupa, koteria) — tu: intryga. [przypis redakcyjny]

fakcje — partie, stronnictwa. [przypis redakcyjny]

fakcje (z łac.) — intrygi stronnictw, wichrzycielstwo. [przypis redakcyjny]

fakcjować (daw.) — wichrzyć. [przypis redakcyjny]

fakcyja — tu: intryga. [przypis redakcyjny]

fakcyja (z łac.) — intryga. [przypis redakcyjny]

fakir — asceta, pokutnik hinduski. [przypis redakcyjny]

Fakt, że wizja Chrystusa nie została dostrzeżona przez drugiego przedstawiciela rewolucji, że zatem nie został on tą wizją zniszczony, spowodowała takie próby interpretacji zakończenia, że nie jest ono bynajmniej jednoznaczne z końcem świata, z ostateczną zagładą ludzkości. E. Dembowski pisał np.: „A jeśli wódz ludu, Pankracy, kona spozierając na krzyż, to nie kona sprawa ludowa, tylko jej przewódca, który nie był jeszcze ideałem ewangelicznego umiłowania sprawy. Skonał więc, a w jego miejsce tchnący taką miłością, jakiej Chrystus nauczał, wstąpi cały lud w braterskości żyjący. To znaczenie wyrazów ostatnich Pankracego i Nie-Boskiej komedii: „Galilaee vicisti”. W nich pojęcie zupełnej reformy społecznej, którą zwycięstwo żywiołów ludowych sprawi” (Pisma, t. III, s. 443). [przypis redakcyjny]

faktorii (z łac. facere: robić, czynić; daw.) — placówka handlowa w krajach kolonialnych. [przypis redakcyjny]

falandysz — sukno drogie (feinlundisch) i tanie. [przypis redakcyjny]

Falant — dowódca Parteniów, t. j., młodzieży nieprawej, wypędzonej przez Greków po wojnie trojańskiej, założyciel Tarentu. [przypis redakcyjny]

Falbowski — właściwie: Falibowski. „Drudzy tegoż imienia na Wołyniu osiedli, z których Stanisław pisał się na Jana III elekcją” (Niesiecki). [przypis redakcyjny]

Faleryna ją (szablę) beła w ogrodzie zrobiła / Organy na to, aby Orlanda zabiła. — wiedźma Faleryna, królowa Organi, sporządziła czarodziejską szablę, którą miała zabić Orlanda; ten jednak zabrał jej wyczarowany miecz i zniszczył nim zaczarowany jej ogród. [przypis redakcyjny]

Fałszywe zwierzenia — komedia Marivaux. [przypis redakcyjny]

familia (łac. rodzina) — tu: niewolnicy domowi. [przypis redakcyjny]

familia święta — rodzina Branickich. [przypis redakcyjny]

familia — tu i dalej: dom panujący [tj. dynastia. Red. WL]. [przypis redakcyjny]

familiant — członek dobrej szlacheckiej rodziny. [przypis redakcyjny]

familiant — szlachcic z bogatego i wpływowego rodu. [przypis redakcyjny]

familiantka — szlachcianka z bogatego i wpływowego rodu. [przypis redakcyjny]

famulus — pogardliwie: służący. [przypis redakcyjny]

famulus — służący, lokaj. [przypis redakcyjny]

fandango — hiszpański taniec narodowy. [przypis redakcyjny]

fandango — odmiana flamenco; hiszp. taniec ludowy o szybkim, dynamicznym tempie wybijanym kastanietami oraz podkutymi specjalnie butami, wykonywany z towarzyszeniem gitary. Partnerzy tańczą osobno, niejako „do siebie”, nie obejmując się; ruchy ich nóg i rąk są niezwykle ozdobne. [przypis redakcyjny]

fanfary (z fr.) — triumfalna melodia wygrywana na instrumentach dętych, blaszanych. [przypis redakcyjny]

fanszlibrowy (z niem. feines Silber) — srebrny. [przypis redakcyjny]

fansznur — lina do podnoszenia bandery na maszt. [przypis redakcyjny]

fantastyczne — mające źródło w kaprysie (fr. de fantaisie); np. pałace, ogrody, zwierzyńce. [przypis redakcyjny]

fanty — bielizna i ubrania. [przypis redakcyjny]

fanty — cenne przedmioty, tu: dane w zastaw. [przypis redakcyjny]

Far — wysepka na wybrzeżu egipskiem, którą Aleksander Wielki połączył groblą z lądem stałym (Aleksandrią). [przypis redakcyjny]

faraon — hazardowa gra w karty, niezwykle popularna w Polsce od czasów saskich. [przypis redakcyjny]

Farbę Bugowej, widziałem, krew wody / Nasza zmieniła, prócz pohańskiej szkody — tj.: widziałem, jak nasza krew zmieniła barwę wody Bugu, choć pohańcy nie odnieśli szkody. [przypis redakcyjny]

Farceur (fr.) — komediant. [przypis redakcyjny]

farewell (ang.) — żegnam, do widzenia. [przypis redakcyjny]

farewell, king (ang.) — bądź zdrów, królu. [przypis redakcyjny]

Farewell, miss Iza, farewell! (ang.) — Żegnaj, panno Izo, żegnaj! [przypis redakcyjny]

farewell World (…) King (ang.) — bądź zdrów, świecie [zamiast] królu. [przypis redakcyjny]

farfura (daw.) — porcelana. [przypis redakcyjny]

farfura (daw.) — wyrób fajansowy. [przypis redakcyjny]

faryna — fr. mąka; tu: rodzaj, gatunek. [przypis redakcyjny]

faryna — mąka; tu: tryb, sposób postępowania, moda. [przypis redakcyjny]

faryna (z fr.) — mączka cukrowa. [przypis redakcyjny]

faryna (z fr.) — mąka. [przypis redakcyjny]

farys — w krajach arabskich zaszczytny tytuł rycerski; tu w znaczeniu: człowiek o szlachetnych ideałach i wyższych dążeniach. [przypis redakcyjny]

faryzeusze — polityczno–religijne konserwatywne stronnictwo żydowskie w Palestynie, odznaczające się formalistycznym stosunkiem do starych praw i obyczajów religijnych, a w wyniku tego fałszywą, uprawianą na pokaz pobożnością. Wbrew utartemu zwyczajowo przekonaniu, znajdującemu odzwierciedlenie i u Krasickiego, że byli przeciwnikami Jezusa i jego uczniów, wielu faryzeuszy znalazło się wśród chrześcijan (m.in. św. Paweł). [przypis redakcyjny]

fascykuł (z łac.) — zwój dokumentów. [przypis redakcyjny]

fashion (ang.) — moda. [przypis redakcyjny]

fashionable (ang.) — modniś, elegant. [przypis redakcyjny]

fasja — wymiar podatku; termin z języka austriackich urzędów skarbowych; podwójną fasję miał płacić według zarządzenia cesarza Józefa II ten, który by nie spędzał w obrębie posiadłości austriackich przynajmniej sześciu miesięcy na rok. [przypis redakcyjny]

fasować (starop.) — napełniać, nabijać. [przypis redakcyjny]

fast (daw.) — przepych. [przypis redakcyjny]

fastrzyga — fastryga, ścieg, nić. [przypis redakcyjny]

faszyna — wiązki gałęzi lub chrustu służące do urządzania tam, grobli i wałów obronnych. [przypis redakcyjny]

fata — losy, przeznaczenie (lp. Fatum). [przypis redakcyjny]

Fata nas pędzą — Łukasz Górnicki (XVI w.) pisał: „Sądy Boże pędzą nas, jako wiatry na morzu okręt, a co wiedzieć, jeśli ku portowi czy ku zginieniu” (Rozmowa o elekcji). Słowa Stańczyka są stylizowane na wzór wypowiedzi współczesnych autentycznemu „błaznowi” ostatnich Jagiellonów. [przypis redakcyjny]

fata simul et semel — losy razem i naraz. [przypis redakcyjny]

fatalem dissidiorum, diffidentiae, discordiae civilis procellam sedare in pectoribus hominum sua mansuetudine (łac.) — uśmierzyć w sercach ludzkich łagodnością swoją zgubną burzę zatargów nieufności i niezgody obywatelskiej. [przypis redakcyjny]

fatalizm — przeznaczenie, nieunikniony rozwój zdarzeń. [przypis redakcyjny]

fatigatus (łac.: zmęczony) — tu M. lm fatigati: zmęczeni. [przypis redakcyjny]

faunowie (daw. forma lm; dziś: fauny) — pół mężczyźni, pół kozły. W mit. rzym. bóstwa polne i leśne towarzyszące pasterzom. [przypis redakcyjny]

Close

* Loading