Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | białoruski | czeski | dopełniacz | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | holenderski | islandzki | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | regionalne | rosyjski | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | zdrobnienie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 24254 przypisów.
opłatek — gatunek ciasta pszennego cienko wylewanego na formy. [przypis redakcyjny]
opłaźnie (daw.) — ogólnie. [przypis redakcyjny]
opłonąć — ochłonąć. [przypis redakcyjny]
opodal — daleko (por. dzisiejsze: nieopodal). [przypis redakcyjny]
Opodal od nich w kurzu — Ten obraz pobojowiska przypomina analogiczny obraz w Larze II, 16. [przypis redakcyjny]
opoka — kamień, skała. [przypis redakcyjny]
oponować — przeciwstawić. [przypis redakcyjny]
oponować — zastawiać. [przypis redakcyjny]
opony (starop.) — obicia zawieszane. [przypis redakcyjny]
opończa — obszerny płaszcz bez rękawów, służący szczególnie na czas słoty. [przypis redakcyjny]
opończa — płaszcz z kapturem, bez rękawów, podobny do peleryny, noszony daw. jako ubranie podróżne. [przypis redakcyjny]
Oporin, Jan — sławny drukarz i wydawca dzieł pisarzy starożytnych z XVI w. [przypis redakcyjny]
oporto a. porto — rodzaj wina, którego nazwa pochodzi od portugalskiego miasta Porto. [przypis redakcyjny]
opowiadając o widzeniu się z Panem Adamem — Mickiewiczem. [przypis redakcyjny]
opowiadając (starop.) — [tu:] zapowiadając. [przypis redakcyjny]
Opowiadał czasami bitwę pod Assiette — Bitwa pod Assiette rozegrała się w czasie wojny o sukcesję austriacką (1747); rok wcześniej gen. de Belle-Isle odparł Austriaków spod Tulonu. [przypis redakcyjny]
Opowiadanie prozą Historyja trojańska, z którego Kochanowski zaczerpnął pewne szczegóły do Odprawy posłów greckich, pojawiło się w druku w r. 1563. [przypis redakcyjny]
opowieść (…) u Grevenitza — [Graevenitz, Friedrich August Ferdinand von], Włościanin w Polszcze, Warszawa (1818), s. 38. [przypis redakcyjny]
opoździć — dziś: opóźnić. [przypis redakcyjny]
opoździć — opóźnić. [przypis redakcyjny]
opóździł — dziś popr. forma 3. os.lp: opóźnił. [przypis redakcyjny]
oppidum (łac.) — miasto. [przypis redakcyjny]
oppignorando (łac.) — jako rękojmię dając. [przypis redakcyjny]
opponere (łac.) — opierać się. [przypis redakcyjny]
opponere (łac.) — stawić przeciw. [przypis redakcyjny]
opponere offensive (łac.) — stawić zaczepnie. [przypis redakcyjny]
opponunt (łac.) — gotują. [przypis redakcyjny]
opposito radio (łac.) — przeciwnym promieniem. [przypis redakcyjny]
oppressa gloriosior (łac.) — uciemiężona (tym) chlubniejsza. [przypis redakcyjny]
oppressit (łac.) — przycisnął. [przypis redakcyjny]
oppressor nobilitatis et raptor substantiarum (łac.) — ciemiężca szlachty i wydzierca majątków. [przypis redakcyjny]
opprimere et bene meritos (łac.) — uciskać i dobrze zasłużonych. [przypis redakcyjny]
oppugnans (łac.: atakujący, napastnik) — stawiający zarzuty defendensowi w dyspucie. [przypis redakcyjny]
oppugnationem (łac., forma B.) — zdobywanie. [przypis redakcyjny]
oprawa — część należna żonie z majątku męża, wynosząca zwykle podwójną wartość jej posagu. Tu oprawą Julii po mężu ma być zgoda obu zwaśnionych rodów. [przypis redakcyjny]
oprawiać (starop.) — poprawić. [przypis redakcyjny]
oprawić komu (starop.) — oddać. [przypis redakcyjny]
oprawić (starop.) — [tu:] wzmocnić. [przypis redakcyjny]
oprawny — sprawiony, tj. ogolone z sierści i pozbawione wnętrzności. [przypis redakcyjny]
oprawny — tu: zwierzę, z którego zdarto skórę. [przypis redakcyjny]
opresja — tu: krzywda. [przypis redakcyjny]
opresja — tu: pognębienie. [przypis redakcyjny]
opresja — ucisk. [przypis redakcyjny]
opressem (łac.) — pognębionym, skazańcem; chodzi tu o Demostenesa. [przypis redakcyjny]
oprowadzę cię — poprawka wprowadzona przez Czubka za rękopisem. W poprzednich wyd.: „odprowadzę”. [przypis redakcyjny]
Oprócz Bontura, tam każdy ladaco — Bontura wspomniany tu ironicznie jako wyjątek, był rzeczywiście największym oszustem w Lucca. [przypis redakcyjny]
oprymowany winem — [nie mógł być] niewolony, przymuszony do wina. [przypis redakcyjny]
oprzątny (starop.) — dbały. [przypis redakcyjny]
optandum (łac.) — życzyć należy. [przypis redakcyjny]
optant — po Rewolucji Październikowej Polacy przebywający na terenie Rosji Radzieckiej otrzymali możność opcji, tj. prawa wyboru przynależności państwowej i powrotu do kraju. [przypis redakcyjny]
optaszyć — oskubać. [przypis redakcyjny]
Optima (…) aures — Wergiliusz, Georgica III, 51–58 i 79. [przypis redakcyjny]
optimo genere veniae (…) (łac.) — najlepszym rodzajem przebaczenia: nie wiedzieć, kto czym zgrzeszył. [przypis redakcyjny]
Optimum est memorabilem mori aliquo opere virtutis (łac.) — Najlepiej umierać, upamiętniwszy się jakimś wielkim czynem (Seneka). [przypis redakcyjny]
„Optimum est pati quod emendare non possis” — Najlepiej jest znieść, czego na lepsze odmienić nie można. [przypis redakcyjny]
opus — dzieło. [przypis redakcyjny]
opus spicatum (łac.) — tak zwano starożytny sposób układania posadzki. [przypis redakcyjny]
opuszka — obkład futrzany. [przypis redakcyjny]
opuszyć (daw.) — futrem obszyć. [przypis redakcyjny]
opuścić może, gdy zechce, więzienie — tu po raz pierwszy rodzi się u Wertera myśl o samobójstwie. Myśl ta będzie odtąd wracać stale. Pojęcie ciała jako więzienia duszy spotykamy już u Platona w Fedonie. [przypis redakcyjny]
opyt (daw.) — pytanie, badanie, śledztwo. [przypis redakcyjny]
oraculum: praeficere officiis eta dministralionibus non peccaturos potius quam damnare cum peccassent (łac.) — przepowiednię: ustanawiać przełożonych w urzędach i administracji raczej takich, co nie zgrzeszą, niż potępiać, gdy już zgrzeszyli. [przypis redakcyjny]
Oran — miasto i prowincja w Algierze. [przypis redakcyjny]
oranżerii — cieplarni, szklarni na rośliny. [przypis redakcyjny]
oratione (łac.) — modlitwą. [przypis redakcyjny]
orator — mówca. [przypis redakcyjny]
oratora — mówcę. [przypis redakcyjny]
oratora — przez grzeczność, dla pozoru. [przypis redakcyjny]
oratorów — mówców. [przypis redakcyjny]
oravi (…) laboravi (wł.) — modliłem się, ale nie pracowałem. [przypis redakcyjny]
orbare omni praesidio et custodia corporis (łac.) — pozbawić wszelakiej obrony i straży przybocznej. [przypis redakcyjny]
Orcio — Jerzy Lubomirski. [przypis redakcyjny]
orcisko — ort, czwarta część talara. [przypis redakcyjny]
orda krymska — Tatarzy krymscy. [przypis redakcyjny]
Ordessa zmartwychwstała — Po traktacie Rosji z Turcją roku 1792 dla obrony nowych granic otworzony port nad Morzem Czarnym. Korzystne pod względem handlu położenie ściągnęło mnóstwo mieszkańców; powstałe miasto nazwano Odessą od starożytnej, niegdyś w tych stronach kwitnącej osady greckiej, która tym sposobem „zmartwychwstała”. [przypis redakcyjny]
ordines Reipublicae (łac.) — Stany Rzeczypospolitej. [przypis redakcyjny]
ordo praedicatorum (łac.) — zakon kaznodziejski. [przypis redakcyjny]
Ordon, Julian Konstanty (1810–1887) — brał czynny udział we wszystkich niemal głośniejszych walkach powstania listopadowego. Wypróbowanemu jego męstwu powierzył gen. Bem w chwilach krytycznych obronę reduty nr 54 po lewej stronie Woli. Obrona tej placówki, nędznie zaopatrzonej w żołnierza i środki obronne, miała uwieńczyć niespożytą chwałą jego skroń. Ocalawszy cudem w chwili wysadzenia w powietrze reduty, wyleczywszy się z ciężkich obrażeń wybuchem spowodowanych, opuszcza Ordon ojczyznę, udaje się na tułaczkę za granicę; walczy w kampanii włoskiej w 1848 i 1849 r., w wojnie wschodniej w 1855 r., podczas której spotyka się niespodziewanie oko w oko z piewcą swego bohaterskiego czynu, po czym znowu wraca do Włoch i walczy pod Garibaldim w r. 1860. Osiadłszy we Florencji, w późnej starości, syt zawodów i utrapień, samobójczym strzałem położył kres swemu życiu (E. Pawłowicz, Z życia Ordona, Lwów 1896). [przypis redakcyjny]
ordynacja — rozrządzenie, wyrok. [przypis redakcyjny]
ordynacja (z łac.) — majątek, którego dziedziczenie przysługuje tylko najstarszemu synowi lub najbliższemu krewnemu. [przypis redakcyjny]
ordynans (z łac.) — daw. rozkaz. [przypis redakcyjny]
ordynans — zarządzenie. [przypis redakcyjny]
ordynanse — ordonanse, rozkazy, polecenia. [przypis redakcyjny]
ordynanse — pisma zalecające, nakazy. [przypis redakcyjny]
ordynaria — część wynagrodzenia służby dworskiej wypłacana w naturze. [przypis redakcyjny]
ordynaria — dodatek do wynagrodzenia dla służby dworskiej w formie produktów rolnych, takich jak zboże czy ziemniaki [przypis redakcyjny]
ordynarnej — tutaj: zwyczajnej. [przypis redakcyjny]
ordynaryjnego — zwyczajnego, codziennego. [przypis redakcyjny]
ordynaryjnie — zwyczajnie. [przypis redakcyjny]
ordynaryjny — pospolity. [przypis redakcyjny]
ordynaryjny — zwyczajny, pospolity. [przypis redakcyjny]
ordynaryjnych — zwyczajnych. [przypis redakcyjny]
ordynek (z niem. Ordnung) — porządek, szyk. [przypis redakcyjny]
ordynek (z niem.) — szyk, porządny bój. [przypis redakcyjny]
ordyniec — Tatarzyn. [przypis redakcyjny]
ordynować — nakazać. [przypis redakcyjny]
ore omnium (łac.) — w imieniu wszystkich. [przypis redakcyjny]
ore proprio (łac.) — własnymi ustami. [przypis redakcyjny]
oręże (daw. forma) — r.n. [tj. to oręże]. [przypis redakcyjny]
orfejski (z gr.) — tu: poetycki; przymiotnik utworzony od imienia Orfeusza, postaci wybitnego poety, śpiewaka i muzyka w mit. gr., syna patrona sztuki, boga Apollina i muzy Kaliope. Muzyka i śpiew Orfeusza miała w cudowny sposób działać na słuchaczy, jak również na zwierzęta, rośliny, a nawet przyrodę nieożywioną (morze, kamienie). Orfeusza uznawano też za twórcę orfizmu, nurtu mistyczno-religijnego, charakteryzującego się wiarą w metempsychozę (wędrówkę dusz). [przypis redakcyjny]
