Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 446 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | botanika | chemiczny | dawne | filozoficzny | francuski | geografia, geograficzny | grecki | gwara, gwarowe | historia, historyczny | hiszpański | łacina, łacińskie | liczba mnoga | medyczne | mitologia | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | norweski | polski | portugalski | potocznie | prawo, prawnicze | przestarzałe | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | staropolskie | ukraiński | włoski | wojskowy | żartobliwie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 3645 przypisów.
interdykt — w prawie kanonicznym kościoła katolickiego wydany przez władze kościelne zakaz sprawowania kultu w oznaczonym miejscu. [przypis edytorski]
interdykt — wydany przez władze kościelne zakaz odprawiania obrzędów religijnych na danym terenie, przez grupę ludzi lub konkretną osobę. [przypis edytorski]
interdykt (z łac.) — zakaz odprawiania mszy. [przypis edytorski]
Inter enim (…) omnes — Lucretius, De rerum natura, III, 872. [przypis tłumacza]
interesa (daw.) — dziś M.lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa (daw.) — interesy, sprawy. [przypis edytorski]
interesa — daw. M.lm; dziś: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś M.lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. B. lm.: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. forma B.lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. forma: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. forma M.,B.lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. forma M. i B. lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. forma M. i B.lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. forma M.lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. forma M. lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr.: interesy. [przypis edytorski]
interesa — dziś popr. M.lm: interesy. [przypis edytorski]
interesa mojego folwarku pruskiego — Kleszczewka pod Gdańskiem. [przypis redakcyjny]
interes (daw.) — tu w znaczeniu: obiekt zainteresowania, interesujący obiekt. [przypis edytorski]
interes (daw.) — tu: zainteresowanie; utrzymać interes: utrzymać czyjeś zainteresowanie, uwagę. [przypis edytorski]
interes (daw.) — zainteresowanie. [przypis edytorski]
interes (daw.) — zainteresowanie, zaciekawienie; coś, co interesuje, zaciekawia. [przypis edytorski]
interes — dziś: zainteresowanie. [przypis edytorski]
interesowanych — tu: nieobiektywnych. [przypis edytorski]
interesowany (daw.) — zainteresowany, zaangażowany. [przypis edytorski]
interesowany — dziś: zainteresowany. [przypis edytorski]
interesowny — kierujący się korzyściami materialnymi. [przypis edytorski]
interessant (fr.) — interesant, klient. [przypis edytorski]
interes status (łac.) — interes państwa, racja stanu. [przypis redakcyjny]
interessy — dziś: interesy. [przypis edytorski]
interesting young lady (ang.) — interesująca młoda dama. [przypis edytorski]
interes (tu daw.) — zainteresowanie. [przypis edytorski]
interes — tu: przedmiot zainteresowania. [przypis edytorski]
interes — tu: zainteresowanie. [przypis edytorski]
Interesujące i prawdziwie trafne określenie istoty zamiaru artystycznego Czyżewskiego zawartego w słownictwie sprymitywizowanym, jednocześnie ludowym i wyrafinowanym, znajduję w później wydanej książce Stefana Szumana O kunszcie i istocie poezji lirycznej (Łódź 1948): „Żywcem prawie został tu naśladowany tekst ludowych, nieporadnych kolęd. Poza tym starodawna jakaś pisownia — staroświecka. Poza tym gwara ludowa, nieokrzesana, prawie śmieszna. Poza tym jeszcze dziwne zawołania, nawoływania, zaśpiewy z niezrozumiałych brzmień… A jednak małe arcydzieło — kolęda w nowym wymiarze, ciosana z chłopska po staroświecku, z przedziwną wrażliwością dla smaku, który ucho odczuwa w wyrazach w starej pisowni słyszanych, w duchu gwary wymawianych, a przeplatanych tymi dziwnymi nutkami zaśpiewów… Nowy wymiar, nowa chwila pozaświata rodzi się z artystycznego odcieleśnienia słowa, z przywrócenia słowu swojskich, a nie wyzyskanych w wymiarze poetyckim dźwięków, z doprowadzenia do tego, aby się słowo stało malutkie, proste a bogobojne, jako oni pasterzowie u żłóbka”. [przypis autorski]
inter et inter (łac.) — pomiędzy i pomiędzy, pośród i pośród. [przypis edytorski]
interferencja — tu: wzajemne oddziaływanie. [przypis edytorski]
inter gentes (łac.) — między [obu] narodami. [przypis redakcyjny]
interièur (fr.) — wnętrze. [przypis edytorski]
interim consilia (łac.) — tymczasem obrady. [przypis redakcyjny]
interim (łac.) — tymczasem. [przypis redakcyjny]
interim (łac.) — tymczasem [przypis redakcyjny]
inter incudem et malleum (łac.) — między młotem i kowadłem. [przypis redakcyjny]
Inter (…) interest — Cicero, Academica, II, 28. [przypis tłumacza]
interlokutor (daw., z łac.) — rozmówca. [przypis edytorski]
interlokutor — rozmówca. [przypis edytorski]
interlokutor (z łac.) — rozmówca. [przypis edytorski]
interlokutor (z łac.) — rozmówca. [przypis redakcyjny]
interludium — instrumentalna wstawka muzyczna rozdzielająca poszczególne partie utworu. [przypis edytorski]
interludium (muz.) — muzyczny przerywnik w ciągu utworu. [przypis edytorski]
intermedium — krótka sceniczna wstawka, zwykle komiczna, pomiędzy częściami średniowiecznego dramatu religijnego. [przypis edytorski]
intermedium (z łac.) — tu: przerwa (dosł.: utwór teatralny grany między aktami sztuki). [przypis edytorski]
intermezzo (wł.) — komiczna wstawka, wykonywana w antraktach opery włoskiej; tu: niespodziewany przerywnik. [przypis edytorski]
intermezzo (wł.), — krótka wstawka o pogodnym lub komicznym charakterze wykonywana między aktami opery (np. opery seria); z czasem zrodziła się opera buffa. [przypis edytorski]
intermezzo (wł., muz.) — fragment muzyczny o lżejszym i pogodnym charakterze włączony do opery. [przypis edytorski]
intermezzo (wł., muz.) — muzyczne przejście lub wstawka muzyczno-dramatyczna pomiędzy częściami większego dzieła. [przypis edytorski]
intermezzo (wł., muz.) — muzyczne przejście lub wstawka muzyczno-dramatyczna pomiędzy częściami większego dzieła. [przypis edytorski]
intermezzo (wł., muz.) — muzyczne przejście lub wstawka muzyczno-dramatyczna pomiędzy częściami większego dzieła; w okresie romantyzmu: rodzaj miniatury fortepianowej. [przypis edytorski]
intermezzo (wł.) — przerwa (między częściami utworu a. przedstawienia). [przypis edytorski]
intermezzo (wł.) — przerwa. [przypis edytorski]
intermezzo (wł.) — wstawka o charakterze komicznym. [przypis edytorski]
intermezzo (wł.) — wstawka o lżejszym i pogodnym charakterze pomiędzy częściami większego dzieła. [przypis edytorski]
Intermissa, Venus, diu [rursus bella moves?] Parce precor, precor (łac.) — Po tak długim czasie, Wenus, [znowu wszczynasz wojnę?] Oszczędź, błagam, błagam (Horacy, Pieśni IV, 1–2). [przypis edytorski]
intermitujący (z łac.) — przerywany. [przypis edytorski]
inter moenia (łac.) — w murach. [przypis redakcyjny]
inter multiformia vero deorum numina non diffitentur unum deum in celis ceteris imperitantem illum prepotentem celestia tantum curare hos vero de sanguine eius processisse (łac.) — między wielorakimi potęgami bogów nie rozróżniali, wierząc, że jeden bóg w niebie rządzi wszystkimi innymi i troszczy się o nich, gdyż z jego krwi prawdziwie pochodzą. [przypis edytorski]
internacjonalny — międzynarodowy. [przypis edytorski]
intern (daw. z fr. interne) — absolwent studiów medycznych odbywający staż w szpitalu, lekarz stażysta. [przypis edytorski]
inter nos (łac.) — między nami. [przypis edytorski]
internować — tu: osadzić gdzieś, uwięzić, odizolować. [przypis edytorski]
intern — tu: lekarz odbywający praktyki. [przypis edytorski]
inter octavas Corporis Christi (łac.) — w oktawę Bożego Ciała. [przypis redakcyjny]
inter pares (łac.) — między równymi sobie. [przypis edytorski]
inter patres patriae (łac.) — między ojcami ojczyzny. [przypis redakcyjny]
interpelacja — zapytanie. [przypis edytorski]
interpelować — składać oficjalne zapytanie w sprawach urzędowych; tu żart.: pytać. [przypis edytorski]
interpelować — składać zapytanie, zwł. oficjalne i w sprawach urzędowych. [przypis edytorski]
Interpelowany o pochodzenie etymologiczne nazw Hawrań i Murań prof. Franciszek Sławski (Uniwersytet Jagielloński) odpowiedział listownie:
„Według mnie Hawrań pochodzi ostatecznie od słowackiego havran (gawron). Są to czeskie nazwy miejscowe Hawrań, tłumaczone jako nazwy dzierżawcze (zbudowane przy pomocy dawnego przyrostka — jak nasze Przemyśl, Bydgoszcz) od przezwiska havran (gawron). Podstawą nazwy Murań jest wyraz znany w pasterskiej kulturze karpackiej z szeregu języków z nią związanych, reprezentowany także i w polskim przez murga. Najbliżej nazwy szczytu stoi morawskie murgana (owca z czarnymi pręgami). W języku słowackim przyrostek -ań jest bardzo produktywny w rzeczownikach osobowych i odpowiada polskim nazwom na -oń. Jest on nierzadki także w nazwach szczytów.”
Pięknie dziękuję autorowi Słownika etymologicznego języka polskiego i przypominam jednocześnie ludową etymologię Murania (spotykaną również w przewodnikach tatrzańskich). Mianowicie od słowa mur, z uzasadnieniem, że szczyt ten posiada ostre i podcięte ściany, czyli mury. Etymologia oczywiście błędna, gdyby ją bowiem konsekwentnie w Tatrach stosować, co drugi w nich szczyt mógłby się nazywać Murań.
[przypis autorski]
Inter pocula aurea restauranti, qui vulgo dicitur Rupes Cancali (żart., łac.) — pośród złotych pucharów w [restauracji], zwanej potocznie Skałą Cancali; Cancale: miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretanii. [przypis edytorski]
inter pocula (łac.) — dosł. między kubkami; w trakcie spotkania przy alkoholu. [przypis edytorski]
interpone tuis interdum gaudia curis (łac.) — powinieneś niekiedy przeplatać pracę zabawą. [przypis tłumacza]
interponitur (łac.) — zachodzi. [przypis redakcyjny]
interponować się (z łac.) — wstawiać się za kimś. [przypis edytorski]
interpres (łac.) — tłumacz. [przypis redakcyjny]
interpretationi (łac. forma C.) — interpretacji. [przypis edytorski]
interpretatio romana (łac.) — interpretacja rzymska, tu: przypisywanie rodzimym bogom imion bóstw rzymskich. [przypis edytorski]
interpreter (ang.) — tłumacz. [przypis edytorski]
interpretes (łac.) — tłumacze. [przypis redakcyjny]
inter regna (łac.) — w granicach królestwa. [przypis edytorski]
inter regna — w granicach królestwa. [przypis edytorski]
interregnorum (łac.) — bezkrólewii. [przypis edytorski]
interregnum (łac.) — bezkrólewie, czas pomiędzy śmiercią lub abdykacją jednego króla a koronacją następnego. [przypis edytorski]
interregnum (łac.) — bezkrólewie; czas pomiędzy śmiercią lub abdykacją władcy a wstąpieniem na tron następcy. [przypis edytorski]
interregnum (łac.) — bezkrólewie. [przypis edytorski]
interregnum (łac.) — bezkrólewie. [przypis redakcyjny]
interregnum (łac.; lm: interregna) — bezkrólewie, czas pomiędzy śmiercią lub abdykacją jednego króla a koronacją następnego. [przypis edytorski]
interregnum (z łac.) — bezkrólewie. [przypis edytorski]