Chcemy, aby każde dziecko w Polsce miało wygodny i bezpłatny dostęp do lektur szkolnych - zróbmy to razem! Wspieraj Wolne Lektury stałą wpłatą

Dorzucam się!
Tym razem nie pomogę
Ufunduj e-książki dla dzieciaków

Lektury szkolne za darmo dla każdego dzieciaka? To możliwe dzięki wsparciu darczyńców takich jak Ty! Kliknij i dorzuć się >>>

x

5981 darmowych utworów do których masz prawo

Język

Gatunek: Reportaż,
rodzaj: Epika

  • Epika X
  1. Żyto w dżungli to plon rocznego pobytu Zbigniewa Uniłowskiego w Brazylii (przebywał także w Paragwaju i Argentynie). Dwudziestopięcioletni pisarz dotarł do Brazylii latem 1934 roku, jako stypendysta Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Jego protektor i jeden z wpływowych polityków MSZ, Wiktor Drymmer, zapewne oczekiwał od pisarza utworu opisującego życie tamtejszej Polonii oraz promocji dalszych polskich planów kolonizacyjnych. Reportaże z podróży do Brazylii i innych krajów Ameryki Południowej pisali w okresie Dwudziestolecia m.in. Antoni Słonimski, Mieczysław Lepecki i najbardziej głośny: Arkady Fiedler. Uniłowski napisał jednak utwór zupełnie inny.

    Żyto w dżungli przynosi sporo wiedzy o „interiorze” Brazylii oraz o życiu polskich imigrantów: chłopów, których bieda i głód ziemi wygnały z kraju i którzy dopiero tu, na emigracji, dzięki własnej ciężkiej pracy mogli stać się gospodarzami. Trudno jednak nazwać książkę klasycznym reportażem. To raczej proza artystyczna o bardzo charakterystycznym dla Uniłowskiego stylu. Autor wręcz prowokacyjnie odcina się od modnej konwencji reportażu, w którym obowiązkowo należy przeżywać niezwykłe męskie przygody tudzież zachwyty nad przyrodą Południa. On szczerze i nie bez humoru zdaje sprawę z rozczarowań, a także nudy i męki, jakich zdarzało mu się doznawać podczas „egzotycznej” podróży.

    Książka, opublikowana w roku 1936, spotkała się z wieloma zarzutami w prasie literackiej: krytykowano deformację postaci „działacza polonijnego”, „naiwny antyklerykalizm”, zarzucano autorowi „grubiańską nonszalancję” i to, że najbardziej interesują go „własne stany psychiczne” (tytuły recenzji: Cuduś w dżungli, Chybiona książka). Jednak nawet krytycznie nastawiony recenzent, Jerzy Andrzejewski, podkreślał: „Książka Uniłowskiego odznacza się wybitnym nerwem pisarskim, jest żywa, barwna, sugestywna, dużo w niej humoru i doskonale pomyślanych sytuacji, opisy przemawiają do wyobraźni. Stronic papierowych nie ma”. Biograf pisarza, Bolesław Faron cytuje anonimowy komentarz na marginesie egzemplarza bibliotecznego Żyta w dżungli: „Bestia, pisze zajmująco o tym, jak się nudził”.

  2. Seria reportaży drukowanych pierwotnie na łamach „Wiadomości Literackich” od maja 1936, wydanych w następnym roku w formie książkowej. W nocie zapowiadającej swój cykl Pruszyński pisał: „Zdaje się nie ulegać wątpliwości, że życie współczesnej Polski ulega zmianom i burzy się w wielu miejscach naraz, wybucha niespodziewanymi zjawiskami. Trudno te zmiany przewidzieć, trudno określić je ściśle — ale byłoby błędem ich nie śledzić. Polskę w stanie stawania się, Polskę rozdroży możliwości, Polskę, która zamiera, i Polskę, która rośnie, Polskę rzeczy złych i dobrych, ale zawsze Polskę rzeczy nowych, pragnąłbym jak najściślej zawrzeć w tym cyklu”.

    Autor rozpoczyna od wizyty na ulicach Lwowa, zdemolowanych podczas zamieszek, które wybuchły po spacyfikowaniu demonstracji bezrobotnych przez policję.

  3. W roku 1890 wybuchła „gorączka brazylijska”: za morze wyruszyły tysiące chłopów z przeludnionych wsi Galicji i Królestwa Polskiego. Wzmożona emigracja, trwająca do wybuchu pierwszej wojny światowej, budziła w kraju skrajne oceny. Krążyły trudne do sprawdzenia opowieści o ziemi rozdawanej darmo przez rząd Brazylii, o obfitości natury i płodności miejscowych gruntów, zapewniającej wygodne życie bez trudów uprawy. Obraz rajskiej krainy roztaczali zarabiający na pośrednictwie werbownicy, ale też lwowscy działacze emigracyjni, jak Stanisław Kłobukowski, wysłannik Towarzystwa Handlowo-Geograficznego, czy Józef Siemiradzki, który po podróży do Ameryki Południowej entuzjastycznie opisywał sytuację polskich emigrantów, a także opublikował tłumaczenie broszury dla wychodźców, zamówionej przez brazylijski stan Parana, opatrując ją własnymi dodatkami. Skrajnie odmienny obraz ukazywały relacje innych osób. Adolf Dygasiński jako korespondent „Kuriera Warszawskiego” udał się do Brazylii razem z emigrantami, spędził tam parę miesięcy, a w swoich sprawozdaniach do kraju pisał o „piekle brazylijskim”. Podobnie negatywne zdanie prezentował ksiądz Zygmunt Chełmicki.

    Kiedy w 1899 Siemiradzki opublikował pracę La Nouvelle Pologne. Etat de Parana, w której przedstawił koncepcję założenia „Nowej Polski” w brazylijskim stanie Parana, w październiku tego roku wyruszył do Ameryki Południowej Roman Dmowski, chcąc po napisaniu pierwszego tomu książki Wychodztwo i osadnictwo osobiście zapoznać się z sytuacją. W tym samym czasie do Brazylii udał się razem z emigrantami wysłannik „Tygodnika Ilustrowanego” Artur Gruszecki, przyjaciel Dygasińskiego. W swojej relacji ukazał nie tylko trudy podróży i niełatwe warunki życia osadników. Znajdziemy w niej wyważoną ocenę emigracji zamorskiej wraz z propozycjami odpowiedniego dla niej wsparcia oraz ostrą krytykę propagandowej broszury wydanej przez Siemiradzkiego, przyczyniającej się do zwodzenia ludu mirażami rajskiej krainy.

Wybrane utwory

Motywy i tematy

A

Alkohol (7)

Ambicja (2)

Antysemityzm (15)

Artysta (2)

B

Bieda (8)

Błogosławieństwo (1)

Błoto (3)

Bogactwo (2)

Bohaterstwo (1)

Broń (2)

Burza (3)

C

Chciwość (2)

Chleb (3)

Chłop (35)

Choroba (10)

Chrystus (1)

Ciało (12)

Ciemność (2)

Cierpienie (4)

Cisza (6)

Cmentarz (5)

Cnota (1)

Cud (1)

Czas (3)

Czyn (3)

D

Dar (1)

Deszcz (3)

Diabeł (1)

Dobro (1)

Dom (8)

Dorosłość (1)

Droga (2)

Drzewo (4)

Dusza (1)

Dziecko (14)

Dziedzictwo (2)

Dźwięk (2)

E

Emigrant (38)

Erotyzm (1)

F

Filozof (2)

G

Gniew (1)

Gospodarz (1)

Gospodyni (2)

Gość (4)

Góra (2)

Góry (9)

Gra (1)

Grób (4)

Grzech (1)

Gwiazda (1)

H

Handel (8)

Hańba (1)

Historia (28)

I

Idealista (15)

Interes (6)

J

Jedzenie (8)

K

Kara (1)

Katastrofa (1)

Klęska (2)

Kłamstwo (1)

Kłótnia (1)

Kobieta (31)

Kobieta "upadła" (2)

Kolonializm (40)

Kondycja ludzka (17)

Konflikt (8)

Konflikt wewnętrzny (4)

Koniec świata (1)

Korzyść (1)

Krew (5)

Król (7)

Krzywda (2)

Ksiądz (15)

Książka (9)

Księżyc (1)

Kwiaty (1)

L

Lalka (1)

Las (10)

Lekarz (2)

List (2)

Literat (4)

Los (2)

Lud (12)

M

Małżeństwo (2)

Marzenie (1)

Maszyna (7)

Matka (7)

Matka Boska (1)

Melancholia (11)

Mężczyzna (9)

Miasto (25)

Mieszczanin (2)

Milczenie (2)

Miłość (2)

Młodość (10)

Modlitwa (1)

Morderstwo (5)

Morze (22)

Motyl (1)

Muzyka (6)

N

Nacjonalizm (18)

Narodziny (1)

Naród (16)

Natura (18)

Nauka (4)

Niebezpieczeństwo (14)

Niebo (1)

Niemiec (18)

Nienawiść (2)

Niewola (4)

Noc (5)

O

Obcy (15)

Obowiązek (3)

Obraz świata (13)

Obrzędy (1)

Obyczaje (15)

Obywatel (5)

Odrodzenie (7)

Odwaga (5)

Ofiara (1)

Ogień (1)

Ogród (2)

Ojciec (1)

Ojczyzna (10)

Okręt (12)

Opieka (1)

P

Pamięć (14)

Pan (2)

Państwo (34)

Patriota (7)

Pielgrzym (1)

Pieniądz (6)

Piękno (2)

Pijaństwo (1)

Plotka (2)

Pochlebstwo (1)

Podróż (10)

Pogarda (5)

Pogrzeb (5)

Pokora (1)

Polak (33)

Polityka (34)

Polowanie (12)

Polska (18)

Portret (1)

Poświęcenie (5)

Powstanie (1)

Pozycja społeczna (23)

Pożar (1)

Praca (25)

Prawda (1)

Prawo (6)

Przeczucie (4)

Przekupstwo (1)

Przemiana (12)

Przemijanie (4)

Przemoc (6)

Przyjaźń (2)

Przywódca (12)

Ptak (5)

Pustynia (3)

R

Realista (7)

Religia (34)

Rewolucja (48)

Robotnik (18)

Rodzina (2)

Rosja (7)

Rośliny (2)

Rozstanie (1)

Rzeka (5)

S

Samobójstwo (1)

Samotnik (1)

Samotność (4)

Sąd (2)

Seks (3)

Sen (1)

Siła (2)

Sława (1)

Słońce (2)

Słowo (5)

Służalczość (1)

Smutek (2)

Społecznik (1)

Starość (2)

Strach (2)

Strój (2)

Sumienie (1)

Syn (2)

Szczęście (1)

Szkoła (4)

Szlachcic (3)

Szpieg (5)

Sztuka (5)

Ś

Śmierć (14)

Śmierć bohaterska (1)

Śpiew (7)

Świątynia (2)

Święto (1)

Świt (2)

T

Taniec (2)

Tchórzostwo (1)

Teatr (1)

Tęsknota (5)

Tłum (3)

Trup (3)

U

Ucieczka (4)

Upadek (2)

Uroda (1)

Urzędnik (5)

W

Walka (26)

Walka klas (2)

Wąż (3)

Wiatr (3)

Wiedza (1)

Wieś (5)

Więzień (1)

Wina (1)

Wino (1)

Wiosna (1)

Wizja (1)

Władza (19)

Własność (9)

Woda (2)

Wojna (42)

Wolność (3)

Wróg (8)

Współczucie (2)

Współpraca (3)

Wygnanie (2)

Z

Zabawa (6)

Zazdrość (1)

Zdrada (5)

Zdrowie (1)

Zemsta (1)

Zło (2)

Zwierzę (4)

Zwycięstwo (4)

Ż

Żałoba (1)

Żart (1)

Żołnierz (34)

Żona (2)

Żyd (25)

Żywioły (3)

Gatunek: Reportaż

Brak opisu.

Rodzaj: Epika

Brak opisu.
Zamknij

* Ładowanie