Potrzebujemy Twojej pomocy!
Na stałe wspiera nas 489 czytelników i czytelniczek.
Niestety, minimalną stabilność działania uzyskamy dopiero przy 500 regularnych darczyńców. Dorzucisz się?
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | czeski | dawne | filozoficzny | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | historia, historyczny | hiszpański | ironicznie | łacina, łacińskie | literacki, literatura | medyczne | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | niemiecki | poetyckie | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przysłowiowy | regionalne | religijny, religioznawstwo | rosyjski | rzadki | staropolskie | turecki | ukraiński | włoski | wojskowy | żeglarskie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 8744 przypisów.
nie obawiaj się zstąpić do Micraimu — «[Jakub] martwił się tym, że musi opuścić Ziemię Izraela», zob. Raszi do 46:3. [przypis edytorski]
Nie obawiajcie się; gdyż aby doświadczyć was przyszedł Bóg — Raszi wyjaśnia hebr. נַסּוֹת (nasot) nie jako doświadczane ale jako wywyższenie, podniesienie do wielkości i znaczenia. Bóg przyszedł, „aby wywyższyć was w świecie, by pośród narodów rozeszła się o was sława, z tego powodu, że On objawił się wam w swojej chwale”, Raszi do 20:17. „[Przybył] aby przyzwyczaić was do proroctwa, z którym [teraz] mieliście zasługę obcować »twarzą w twarz«”, Sforno do 20:17. [przypis tradycyjny]
nie obieraj do szczętu — hebr. עוֹלֵלוֹת (olelot) odnosi się do małych, delikatnych gron, jeszcze nie nabrzmiałych sokiem, zob. Raszi do 19:10 [1]. Miały one być zostawiane dla biednych. [przypis tradycyjny]
nie objawiali żadnego wstydu przed ludźmi ani w służbie Demetry, bogini rządzącej odżywianiem się człowieka, ani w służbie Afrodyty… — por. Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów. Diogenes z Synopy VI 46. [przypis edytorski]
nie oblewamyż (daw.) — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy nie oblewamy, czyż nie oblewamy. [przypis edytorski]
Nie obrażając nieba… — Elmira zastawia pułapkę, w którą Tartufe wpada, bardziej tym może niż czym innym gubiąc się w oczach Orgona. [przypis tłumacza]
nie obrzezane (monety) — monety z nieobciętymi brzegami; dawniej fałszowano monety, odcinając trochę złota lub srebra po brzegach. [przypis edytorski]
Nie obwiniacie mnie nigdy o fałsz co do Eskobara, ponieważ jest znany — Teologia moralna Eskobara doszła w owym czasie do czterdziestu jeden wydań. [przypis tłumacza]
nie obżarty — nieżarłoczny. [przypis redakcyjny]
nie ochynął się (starop.) — nie wywrócił, nie upadł. [przypis edytorski]
nie ochynie (starop.) — nie wywróci, upadku nie dozna. [przypis redakcyjny]
nie ociągaj się — „[Tora] ostrzega, aby nie spożywać z plonu przed tym, jak zostanie on uzdatniony [do spożycia poprzez wydzielenie z niego części na ofiarę]. I zaraz obok mowa jest o pierworodnym synu, bo tak jak te [rośliny] są pierwocinami plonów, tak on jest pierwszym owocem łona”, Tur do 22:28 [3]. [przypis tradycyjny]
nie od gazeciarzy, a właśnie — dziś popr.: nie od gazeciarzy, ale właśnie. [przypis edytorski]
Nie od razuśmy do tego doszli — dziś: nie od razu do tego doszliśmy. [przypis edytorski]
nie od tego być — być skłonnym się zgodzić. [przypis edytorski]
nie od tego — być chętnym. [przypis edytorski]
Nie oddamo (białorus.) — nie oddamy. [przypis edytorski]
nie odezwał się ani słowa — dziś: nie odezwał się ani słowem. [przypis edytorski]
nie odgradza jej nic rzeczywistego od natury lub od człowieka — Kobieta, nie odczuwając zgoła drugiego człowieka jako odrębnej istoty, nie doznaje nigdy cierpień pod wrażeniem swoich bliźnich i tylko dlatego może czuć się zawsze górą nad wszystkimi innymi. [przypis autorski]
nie odjąłem — tu: nie zdjąłem. [przypis edytorski]
nie odrywając — „Nie rozdzielał [ptaka] całkowicie, na dwa kawałki, lecz przedzierał go wzdłuż grzbietu”, Raszi do 1:17 [4]. [przypis tradycyjny]
nie odstąpi natury kobiecej / I niech stale ich naukom… (ne… / de ingenio digrediatur muliebri / earumque) artem — niedbałość stylu codziennej mowy potocznej. — W komediach Plautowskich panuje jednolita opinia, że cechą natury kobiecej jest kłamliwość i podstępność. [przypis tłumacza]
Nie odstąpię cię na krok; bronisz się daremnie — Filint, widząc Alcesta w takim podrażnieniu, lęka się, aby nie popełnił jakiej gorszej nieostrożności. Może i sam ma trochę nieczyste sumienie, iż swoim droczeniem się przyczynił się do tego zajścia. [przypis tłumacza]
nie odtrąci was — hebr. לֹא תִגְעַל (lo tig-al) dosł. nie będzie się brzydziła. [przypis edytorski]
nie odwłaczaj — nie odwlekaj [przypis edytorski]
nie oglądaj się za siebie — «Ty popełniałeś niegodziwości wraz z nimi, i zostałeś uratowany dzięki zasługom Abrahama, nie przystoi ci, byś oglądał karę, która na nich spada, gdy ty sam zaznajesz ratunku», zob. Raszi do 19:17. [przypis edytorski]
nie oglądamci się ja (daw.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci. [przypis edytorski]
Nie ogłoszono drukiem pośmiertnej korespondencji miłosnej dam rzymskich — powinno być raczej: „Nie ogłoszono pośmiertnie drukiem korespondencji miłosnej (…)”. [przypis edytorski]
nie ograniczył (…) samą tylko Polską — dziś popr.: nie ograniczył (…) do samej tylko Polski. [przypis edytorski]
nie okrągły, a czworoboczny — dziś popr.: nie okrągły, ale czworoboczny. [przypis edytorski]
nie omieszkać (czegoś) — nie zrezygnować z czegoś. [przypis edytorski]
nie omieszkać (daw.) — nie zaniedbać czegoś, zrobić coś. [przypis edytorski]
nie omieszkać (daw.) — nie zaniedbać. [przypis edytorski]
nie omieszkać (daw.) — nie zaniedbać sposobności zrobienia czegoś, nie przepuścić okazji. [przypis edytorski]
nie omieszkać — nie zaniedbać sposobności zrobienia czegoś. [przypis edytorski]
nie omieszkać — skorzystać z okazji; nie pominąć okazji. [przypis edytorski]
Nie! On spyta tylko: a ile tam kilogramów poezji? (…) — to pytanie jest jednak poniekąd uzasadnione ([rozdział XIII „tu trzeba muskułów w mózgu, aby podnieść olbrzymi ciężar. I ja wyprężam muskuły, popisuję się i podnoszę ciężary — może puste, fałszywe? Kto wie?”]), ale chodzi o to, że owo wytężenie mierzy się miarą pracy wziętej na serio, pracy tuż przy ziemi, a nie zaznaczonej symbolicznie. Nasi poeci posługują się wciąż banknotami, przekazami, a nie gotówką; np. mówi się o wielkich myślach, czynach, lotach, tajemnicach, ale nigdy się ich nie pokazuje, nie specjalizuje. Jest to twórczość trzymająca się tylko życia następczego; np. Sny Marii Dunin. [przypis autorski]
nie opieszało — nie stało się piesze. [przypis redakcyjny]
nie opłata nam (…) robić — nie opłaca się nam pracować. [przypis edytorski]
nie opowiedzieć — nie sposób opowiedzieć. [przypis edytorski]
nie opuściłem w niebezpieczeństwie placówki życzliwości — Demostenes używa często wyrazu życzliwość w znaczeniu: patriotyzm. [przypis tłumacza]
nie ostrzegałemże — konstrukcja z partykułą że; znaczenie: czy nie ostrzegałem. [przypis edytorski]
nie oszukujcie jeden drugiego — dotyczy to np. sytuacji, „gdy ktoś żąda pieniędzy od człowieka, który nic mu nie jest winien”, Ibn Ezra do 19:11 [4]. [przypis tradycyjny]
nie oszukujcie jeden drugiego — Raszi uczy, że werset 25:14 zakazuje oszustwa finansowego, podczas gdy ten werset zakazuje oszukiwania w mowie, zob. Raszi do 25:14 [2] i 25:17 [1]. [przypis tradycyjny]
nie owładnął Tracją, a położywszy w ten sposób rękę na stosach pieniędzy — w Tracji znajdowały się kopalnie złota; może tym tłumaczą się małżeństwa generałów ateńskich z córkami królów trackich. [przypis tłumacza]
nie owoc skosztowany z drzewa (…) przekroczenie tylko przykazania — Nie tylko czyn sam w sobie, według swojej wewnętrznej winy, ale nieposłuszeństwo przeciw przykazaniu bożemu, przez które czyn ten się wypełnił, było przyczyną kary. [przypis redakcyjny]
nie oznajmiłeś mi kogo poślesz ze mną — „[Wcześniej] powiedziałeś mi »oto Ja wysyłam anioła przed tobą« (Wj 23:20), ale nic mi to nie wyjaśniło, nie jestem z tego rad”, Raszi do 33:12 [2]. „Święty Błogosławiony rzekł do Mojżesza »poślę przed tobą anioła« (Wj 33:2)”, a Mojżesz powiedział: nie wyjaśniłeś mi kim jest ten anioł, którego poślesz ze mną. Czy jest to ten pierwszy anioł, w którym jest Twoje Imię (por. Wj 23:21)?”, Ramban do 33:12 [2]. „Gdy powiedziałeś »poślę przed tobą anioła i wypędzę…« to się rozumie: w czasie gdy będziemy wchodzili do ziemi Kanaan, ale w drodze nie będzie z nami ani Twojej Szechiny (Boskiej Obecności) ani żadnego anioła”, Sforno do 33:12 [3]. [przypis tradycyjny]
nie palę bezwzględnie trzy i pół roku — obecnie już piąty rok! Fajka bez zaciągania się (FBZ), co wypróbowałem ostatnio, nie jest właściwie paleniem: jest to pykanie nie zmieniające zupełnie stanu psychicznego w sposób narkotyczny. [przypis autorski]
nie pamiętaliście im krzywd ani nie opuściliście krzywdzonych — główną sprężyną polityki były i są interesy, wywieszką — ideały. [przypis tłumacza]
nie pamiętam siebie nieumiejącą czytać — dziś popr.: nie pamiętam siebie nieumiejącej czytać. [przypis edytorski]
Nie, panoczku namilejszymy tolko brali drwa do pieczki (białorus.) — Nie, panoczku najmilszy, my tylko braliśmy drwa do pieca. [przypis edytorski]
Nie patrz, tylko na Polskę — patrz wyłącznie na Polskę; nie patrz na nic innego, tylko na Polskę (daw. konstrukcja składniowa). [przypis edytorski]
nie pełną wina Emorejczyka — «Święty, niech będzie błogosławiony, nie wymierza kary żadnemu narodowi, dopóki jego miara nie zostanie dopełniona», zob. Raszi do 15:16. [przypis edytorski]
nie pierwej — daw. wpierw. [przypis edytorski]
nie piłka, a żywe — dziś popr.: nie piłka, ale żywe. [przypis edytorski]
Nie piszę traktatu teologicznego, nie mam więc powodu właściwie zastrzegać się, że krytyka katolicyzmu nie ma u mnie żadnego wyznaniowego charakteru, nie jest dokonywana z punktu widzenia ani protestantyzmu, ani żadnej innej odmiany chrześcijaństwa, ani wolnej myśli wreszcie: jeżeli już mam mówić o swoich subiektywnych odczuciach, to wyznam, że ze wszystkich tych teologii — katolicka wydaje mi się najszczerszą i najgłębszą. Katolicyzm przynajmniej twierdzi, że jest rozdawcą łaski, ponieważ reprezentuje tradycję ludzkości — inne postaci teologii, które są tak samo wynikiem prób zorganizowania myśli na niezależnych od produkcji podstawach, na osobistym stosunku do Biblii, osobistym stosunku do nauki (czyli sumy myślowych zdobyczy ludzkości, mających znaczenie jedynie jako narzędzie i oręż ludzkiej wytwórczości) — „ustalającej się na powierzchni wytwarzanych przez naukę i postąp dóbr solidarności” — są nie bardziej szczere, lecz mniej głębokie. Katolicyzm jest jedyną próbą historycznego światopoglądu, ucieleśniającego się w instytucjach i faktach kulturalnych — to jest jego trwałą i wielką zasługą. Właśnie dlatego, że twierdzę, iż powinny dziś narody, tj. wielkie organizmy dziejowej pracy, sięgać po całkowitą władzę nad swym świadomie stwarzanym historycznym życiem, właśnie dlatego, iż pragnę, aby widziano całą wielkość i trudność zadania — uważam za jałowe bagatelizowanie katolicyzmu przez formy dziejowej pracy o wiele powierzchowniejsze, mniej wypróbowane. Tylko niski rozwój tych form sprawia, że nie uległy one temu samemu co i katolicyzm typowemu zwyrodnieniu, które nastąpiłoby u nich prędzej i byłoby trudniejsze do zniesienia. [przypis redakcyjny]
nie płacz go — dziś raczej: nie płacz po nim, nie żałuj go. [przypis edytorski]
nie płacze jagnię (daw. forma D.) — nie opłakuje jagnięcia. [przypis redakcyjny]
nie płaczze (gw.) — daw. konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, wymawianą w gwarze „ze” (tzw. mazurzenie). [przypis edytorski]
Nie (…) płonie — Ustęp ten jest niemal dosłownym tłumaczeniem z Lukrecjusza, którego dzieło De natura rerum Molier w młodości całe miał przełożyć. Wstawka ta, nieco przydługa, wskazuje jednak, że dobra Elianta, przy swojej dobroci, nie jest bynajmniej gąską i że nie zbywa jej na dowcipie. [przypis tłumacza]
nie po dzierżawnem zjechał — przykład ruchomej końcówki fleksyjnej czasownika; inaczej: nie po dzierżawne zjechałem (przyjechałem). [przypis edytorski]
nie po mału (daw.) — niemało; por. konstrukcję: po trochu. [przypis edytorski]
nie po mału (daw.) — niemało. [przypis edytorski]
nie po mału (daw.) — niemało; znacznie. [przypis edytorski]
nie po mału — niemało (daw. forma; por. po trochu). [przypis edytorski]
nie po mału — niemało; por. formę: po trochu. [przypis edytorski]
nie po mału — niemało. [przypis edytorski]
nie po mału (starop.) — niemało (tj. wiele). [przypis edytorski]
nie po ojcu dzieci — dzieci nie są podobne do ojca, tj. dzisiejsi Ukraińcy nie są godni swoich walecznych przodków. [przypis edytorski]
nie po swoich plecu — nie na swoje siły. [przypis redakcyjny]
nie po szwie się pruło (daw., przysł.) — nie szło według planów. [przypis edytorski]
nie poczytałżebyś — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy nie poczytałbyś; poczytać kogoś za coś: wziąć (uznać) kogoś za coś. [przypis edytorski]
nie poda surowo, / Lecz przegotowane świetnie (incoctum non expromet, bene coctum dabit) — skrócone porównanie (zob. Plautus, s. 415), wzięte ze sztuki kucharskiej. [przypis tłumacza]
Nie podkrada z siecią słuchu (nequis… venator adsit cum auritis plagis) — komiczne wyrażenie, wzięte z myślistwa. Głównym narzędziem polowania były wówczas sieci, które zastawiano nawet na tak grubego zwierza jak dzik. Jest to widocznie parodia jakiegoś wyrażenia tragicznego. [przypis tłumacza]
nie podług formy (daw.) — nieformalne, nieprzepisowe. [przypis edytorski]
nie podniesie nikt ani ręki, ani nogi — «Nikomu nie będzie wolno nigdzie pójść [bez twojego pozwolenia], albo też jest to raczej wyrażenie metaforyczne», zob. Ibn Ezra do 41:44. [przypis edytorski]
Nie podoba mi się Paryż, nie ma w nim życia, nie ma wiary… — ibid., s. 40–51. [przypis autorski]
nie podoba sobie pod takim rządem — w wyd. z 1816 r.: pod innym swe szczęście mieć rozumie. [przypis edytorski]
nie podobało się już w Balladynie (…) — Balladyna nie podobała się Stanisławowi Ropelewskiemu, który napisał w „Młodej Polsce” ostrą krytykę dramatu. W ogóle w ustępie tym rozprawia się Słowacki z krytykami, usposobionymi dla niego nieprzychylnie. [przypis edytorski]
nie podobna było (daw.) — nie było możliwe; nie można było. [przypis edytorski]
Charles Dickens, Dawid Copperfield, Dawid Copperfield, tom pierwszy
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
nie podobna było (daw.) — nie było możliwe. [przypis edytorski]
nie podobna coś zrobić — nie można, nie sposób coś zrobić. [przypis edytorski]
nie podobna (daw.) — dziś: nie jest możliwe. [przypis edytorski]
nie podobna (daw.) — nie (jest) możliwe; nie można. [przypis edytorski]
Charles Dickens, Dawid Copperfield, Dawid Copperfield, tom pierwszy
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Charles Dickens, Dawid Copperfield, Dawid Copperfield, tom pierwszy
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
Charles Dickens, Dawid Copperfield, Dawid Copperfield, tom pierwszy
(źródło na Platformie Redakcyjnej)
nie podobna (daw.) — nie (jest) możliwe. [przypis edytorski]
nie podobna (daw.) — nie można. [przypis edytorski]
nie podobna jej będzie (daw.) — nie będzie dla niej możliwe (aby…). [przypis edytorski]
nie podobna mi (daw.) — nie (jest) dla mnie możliwe (aby…). [przypis edytorski]
nie podobna mi (daw.) — nie (jest) dla mnie możliwe. [przypis edytorski]
nie podobna — nie sposób, nie można. [przypis edytorski]
Nie podstrzygajcie kolisto boków głowy waszej — hebr. פֵּאָה (pea): skraj, róg, lm פְּאוֹת (peot). Kierując się nakazem tego wersetu religijni Żydzi pozostawiają przy skroniach długie pasma włosów, po bokach twarzy, tzw. pejsy. [przypis tradycyjny]
Nie pohańbiaj córki swojej, podając ją wszeteczeństwu — mowa tu o kimś, kto „oddaje swoją córkę w konkubinat a nie na poślubienie”, Raszi do 19:29 [1]. [przypis tradycyjny]
nie pojadę do Wersalu (…) byłabym na torturach przez cały czas przedstawienia — Hetmana Bourbon wystawiono po raz drugi w Wersalu 30 grudnia 1775. [przypis tłumacza]
nie pokusi się nikt o ziemię twoją — „Tak bardzo spotęguję lęk w sercach twoich sąsiadów, że nawet nie będą pożądali twojej ziemi ani nie przyjdzie im do głowy, wywoływać wojny [w czasie, gdy udasz się na święto]”, Ibn Ezra do 34:24 [2]. [przypis tradycyjny]
nie pomału (daw.) — niemało; bardzo. [przypis edytorski]
nie pomału (daw.) — niemało; por. konstrukcję: po trochu. [przypis edytorski]
nie pomału (daw.) — niemało; wiele. [przypis edytorski]
nie pomału — nie mało. [przypis edytorski]
nie pomarli — „Co uczy, że pełnienie służby bez któregoś z elementów stroju groziło [kohenowi] śmiercią”, Raszi do 28:43 [4]. [przypis tradycyjny]
nie pomarli w nim — Raszi komentuje, że odnosi się to do śmierci zsyłanej z Nieba, nie do wyroku ziemskiego sądu, zob. Raszi do 22:9 [2]. [przypis tradycyjny]
