Wolne Lektury potrzebują Twojej pomocy...

Dzisiaj aż 15 770 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!

Tak, dorzucę się do Wolnych Lektur!
Tym razem nie pomogę, przechodzę prosto do biblioteki
Dołącz

Dzisiaj aż 15 770 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach — dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia [kliknij, by dowiedzieć się więcej]

x
Pocztylion →

Spis treści

    1. Książka: 1
    2. Lud: 1
    3. Słowo: 1

    Władysław SyrokomlaGawędyLitwinom

    Dedykacja Gawęd gminnych

    1
    O bracia moi znad Wilii, znad Niemna!
    Gdy wam swojacka gawędka przyjemna,
    Zasiądźcie w kółko — a ja wam pogwarzę;
    Stukniemy w czarki, rozweselim twarze,
    5
    A może prawda wynurzy się na dnie,
    Albo się chwilka smutkowi wykradnie.
    Ja czasem wierszyk skleciwszy naprędce,
    Lubię się wylać[1] w niewinnéj gawędce,
    A wy niekiedy serdecznie i czule
    10
    Dajecie ucho sielskiemu gadule;
    Będziem wzajemnie radzi — tak mi właśnie!
    Niechże kto teraz drzwi na klucz zatrzaśnie,
    Aby snadź[2] jaki panek, czy półpanek,
    Nie przyszedł wyśmiać naszych pogadanek.
    15
    U nas, wiadomo, domowa czeladka,
    Wiersz od siekiery, robota niegładka,
    A słuchacz patrząc w serce gospodarza,
    Wdzięczen z przyjęcia czém Pan Bóg obdarza.
    Lud, Książka, SłowoŁatwiéj to z wami wywinąć się księdze,
    20
    Bracia w kapocie i bracia w siermiędze!
    Gmin nieuczony łatwiéj się pozwoli
    Podkraść, wysłuchać: czy mu serce boli,
    Czy własna wina, czy Boża niełaska,
    Czy błoga radość po sercu pogłaska;
    25
    Oblicze gminu blednie, to się płoni,
    Pierś przeźroczysta — widno jak na dłoni;
    Na sercu grają uczucia otwarte!
    Łatwoż je schwycić i przenieść na kartę: —
    A potém w kółku tych samych słuchaczy,
    30
    Któż niedołężnéj piosnce nie przebaczy?
    Kto zechce śpiewek[3] nicować dziadowski,
    Z myśli do myśli, ze zgłoski do zgłoski?
    Z jaśnemi pany nie tak idzie składnie;
    Któż ich oblicza, ich serca odgadnie?
    35
    Jak dla nich śpiewać? kiedy mają narów[4],
    Że za swój pieniądz chcą dobrych towarów;
    Dla nich się książki w pozłocistych szatach,
    Robią w Paryżu w najpiérwszych warstatach[5]
    Gdzież nam dościgać? nierówna gonitwa,
    40
    Co insza Paryż, a co insza Litwa, —
    Kogo zamorskie pachnidło przynęci,
    Cóż mu aromat naszych sianożęci?
    Po śpiewie oper jak nudną są rzeczą
    Ranne skowronki, co na Litwie skrzeczą!
    45
    Nie żal mi serca i nie żal mi głowy,
    Dla ciebie śpiewam gminu[6] szaraczkowy[7]!
    — O tobie śpiewam i z tobą zespolę
    Nadzieje, radość i smutki, i bole;
    Twojém powietrzem orzeźwię oblicze,
    50
    Od twoich ptasząt wyrazu pożyczę;
    Niech się myśl moja spod serca wygwarzy,
    Nutą żniwiarską, w takt brzęku kosarzy, —
    Gdzie chata słomą lub dranią pokryta,
    Serdeczny Litwin niech piosnkę przeczyta,
    55
    A gdy swojaka dopatrzy się we mnie,
    Zgrzeszyłbym mówiąc, żem śpiewał daremnie.

    Przypisy

    [1]

    wylać się — wypowiedzieć (szeroko), wynurzyć, zwierzyć. [przypis edytorski]

    [2]

    snadź (daw.) — przecież. [przypis edytorski]

    [3]

    śpiewek — dziś r.ż.: śpiewka. [przypis edytorski]

    [4]

    narów — nawyk (szczególnie zły, wypaczony). [przypis edytorski]

    [5]

    warstat (gw.) — dziś: warsztat. [przypis edytorski]

    [6]

    dla ciebie (…) gminu — dziś z popr. formą W.: dla ciebie gminie. [przypis edytorski]

    [7]

    gmin szaraczkowy — szlachta szaraczkowa, uboga, zaściankowa szlachta (nosząca żupany szare, domowej roboty a nie karmazynowe, jak zamożne ziemiaństwo). [przypis edytorski]

    Zamknij
    Proszę czekać…
    x