Przypisy

nadjeli ji (starop.) — znaleźli go, spotkali go. [przypis edytorski]

nadobny (starop.) — ładny. [przypis edytorski]

nadolny doktor (starop.) — podziemny doktor; diabeł. [przypis edytorski]

nadra (starop.) — zanadrze; wetknąć za nadrę: wsadzić w zanadrze, wsadzić za pazuchę. [przypis edytorski]

nadziewać się (starop.) — spodziewać się, mieć nadzieję. [przypis edytorski]

nagi lud (starop.) — lud nieuzbrojony. [przypis edytorski]

nagodzić się (starop.) — przytrafić się. [przypis edytorski]

nagrąznąć (starop.) — namoknąć, nasiąknąć, namoknąć w wodzie. [przypis edytorski]

nagrzewać (starop.) — zagrzewać; zachęcać. [przypis edytorski]

najć (starop.) — znaleźć. [przypis edytorski]

najdzieszli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: czy znajdziesz. [przypis edytorski]

najdzieszli (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli znajdziesz. [przypis edytorski]

najść (starop.) — znaleźć; 3.os.lp cz. przysz. najdę: znajdę. [przypis edytorski]

nakarmi boju Chrześcijany (starop.) — nasyci bojem chrześcijan. [przypis edytorski]

nalazła (starop.) — znalazła; napotkała. [przypis edytorski]

nalegać kogo (starop.) — dziś: nalegać na kogo. [przypis edytorski]

naleść a. naleźć (starop.) — znaleźć, napotkać. [przypis edytorski]

naleziony (starop.) — znaleziony. [przypis edytorski]

naleźć (starop.) — znaleźć. [przypis edytorski]

naliszszy (starop.) — najlichszy, najgorszy. [przypis edytorski]

nałajać (starop.) — ponarzekać, powyrzekać na co. [przypis edytorski]

nam ku obelżeniu (starop.) — na naszą hańbę; tj. obrażając nas swoim postępowaniem. [przypis edytorski]

nam na złe (starop.) — na naszą niekorzyść, na naszą szkodę. [przypis edytorski]

namioty (starop.) — dziś B.lm: (między) namiotami. [przypis edytorski]

namniej (starop.) — dziś: najmniej. [przypis edytorski]

namniej (starop.) — najmniej. [przypis edytorski]

naniebespieczniejszy (starop.) — dziś popr.: najbezpieczniejszy. [przypis edytorski]

nań (starop.) — skrót od: na niego. [przypis edytorski]

nań (starop.) — skrót od: na niego. [przypis edytorski]

naostatek (starop.) — na ostatek, w końcu. [przypis edytorski]

napaść (starop.) — tu: natrafić. [przypis edytorski]

napełni myśli (starop.) — spełnij pragnienia. [przypis edytorski]

napierać się (starop.) — nalegać; wywierać nacisk; upierać się. [przypis edytorski]

naprzod (starop.) — naprzód, najpierw. [przypis edytorski]

naprzód mieć przed kim (starop.) — mieć nad kim przewagę. [przypis edytorski]

narodzenie (starop.) — tu: potomstwo, dziecko. [przypis edytorski]

naród (starop.) — tu: ród. [przypis edytorski]

nas dla (starop.) — dla nas. [przypis edytorski]

naspisz się (starop.) — naśpisz się. [przypis edytorski]

nastarczać (starop.) — nadążać. [przypis edytorski]

nasze będą bóżnice próżnować (starop.) — szyk przestawny; inaczej: nasze bożnice będą próżnować; tzn.: nasze świątynie będą puste (próżne, pozbawione wiernych). [przypis edytorski]

naśmiewać się komu (starop.) — naśmiewać się z kogo. [przypis edytorski]

natarczywy (starop.) — skłonny do natarcia, waleczny, pochopny do walki. [przypis edytorski]

natemieście (starop.) — natychmiast. [przypis edytorski]

natkniony gwiazdami (starop.) — utkany gwiazdami. [przypis edytorski]

natkniony (starop.) — tu: przetykany (gwiazdami). [przypis edytorski]

natkniony (starop.) — utkany, poprzetykany. [przypis edytorski]

natośmy (…) opuścili [domy] (starop.) — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: na to [dlatego, po to] opuściliśmy. [przypis edytorski]

nawa (starop.) — statek, okręt. [przypis edytorski]

nawa (starop.) — statek. [przypis edytorski]

nawałność (starop.) — nawałnica, zaburzenie, burza. [przypis edytorski]

nawięcej (starop.) — najwięcej. [przypis edytorski]

nawięcsze (starop.) — największe. [przypis edytorski]

nawięcszy (starop.) — największy. [przypis edytorski]

nawiętszy (starop.) — daw. forma stopnia najwyższego przymiotnika; dziś popr.: największy. [przypis edytorski]

nazad (starop.) — w tył, z powrotem. [przypis edytorski]

nazad (starop.) — z powrotem. [przypis edytorski]

nazad (starop.) — z powrotem, w tył. [przypis edytorski]

nazierkiem (starop.) — także: w nazierki, nazircem: na zwiady; patrząc z boku, z ukosa. [przypis edytorski]

nędzny (starop.) — tu: biedny, nieszczęsny. [przypis edytorski]

nędzny (starop.) — tu: nieszczęsny. [przypis edytorski]

ni nacz (starop.) — na nic. [przypis edytorski]

ni o czem (starop.) — dziś: o niczym. [przypis edytorski]

ni o czym (starop.) — o niczym. [przypis edytorski]

ni z czegoj (starop.) — z niczego. [przypis edytorski]

nicht (starop.) — nikt. [przypis edytorski]

nie bawić się (starop.) — nie zwlekać. [przypis edytorski]

nie bawić się (starop.) — tu: nie zostawać, nie pozostawać. [przypis edytorski]

nie beł mistrz jaki uczony, co miał grób z drogich marmurów ukować (starop.) — nie było wykształconego rzemieślnika, który umiałby wykuć grób z drogich marmurów. [przypis edytorski]

nie będzieć żal, żeś tak obrócony (starop.) — skrót od: nie będzie ci żal, żeś tak obrócony; tzn. nie pożałujesz takiego obrotu swoich spraw. [przypis edytorski]

nie chybić (starop.) — tu: nieomylnie wydać plon. [przypis edytorski]

nie czasże (starop.) — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy nie czas. [przypis edytorski]

nie dostawać czegoś (starop.) — brakować czegoś. [przypis edytorski]

nie godzi się (starop.) — tu: nie nadaje się (na wieńce). [przypis edytorski]

nie godzić na co (starop.) — nie starać się o co. [przypis edytorski]

nie grzeczy a. nie k'rzeczy (starop.) — nie do rzeczy, niestosownie, niewłaściwie. [przypis edytorski]

nie iedno karanie wszystkim należy (starop.) — nie wszyscy powinni być karani jednakowo. [przypis edytorski]

nie jedno (starop.) — nie jeden raz. [przypis edytorski]

nie leniwie (starop.) — tu: nie zwlekając, szybko. [przypis edytorski]

nie lza, jedno (starop.) — nie może być inaczej, jak tylko. [przypis edytorski]

nie lza (starop.) — nie sposób; nie można. [przypis edytorski]

nie lza (starop.) — nie trzeba, nie wolno, nie można; tu: niemożliwe, nie może być inaczej. [przypis edytorski]

nie lża, jeno (starop.) — nic innego mi nie pozostaje, tylko (coś uczynić). [przypis edytorski]

nie lża (starop.) — nie wolno, nie trzeba; nie lża jeno: nic innego mi nie pozostaje, tylko (coś uczynić). [przypis edytorski]

nie lża (starop.) — także w formie nie ldza, nie lza: nie można, nie da się. [przypis edytorski]

nie maszli (starop.) — konstrukcja z partykułą pytajną -li; znaczenie: jeśli nie masz. [przypis edytorski]

nie miał nic na gębie prawie (starop.) — tj. nie miał zarostu. [przypis edytorski]

nie miedzyś zwierzmi urosła (starop.) — nie urosłaś między zwierzami. [przypis edytorski]

nie mieszkać (starop.) — nie zwlekać. [przypis edytorski]

nie mieszkając (starop.) — nie zwlekając. [przypis edytorski]

nie możeli być (starop.) — konstrukcja z partykułą -li; znaczenie: jeśli nie może [tak] być. [przypis edytorski]

nie na toć to dana (starop.) — nie po to ci [została] dana (chorągiew). [przypis edytorski]

nie ochynął się (starop.) — nie wywrócił, nie upadł. [przypis edytorski]

nie po mału (starop.) — niemało (tj. wiele). [przypis edytorski]

Nie radby się bił (…) z ni-skiem (starop.) — nie rad biłby się z nikim; nie chciałby się z nikim bić. [przypis edytorski]

nie spieśnie (starop.) — niespiesznie. [przypis edytorski]

nie stać o co (starop.) — nie zabiegać o coś; nie dbać o coś. [przypis edytorski]

nie tuszęć ja (starop.) — nie sądzę (konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć). [przypis edytorski]

nie waż ich sobie lekce (starop.) — nie lekceważ ich. [przypis edytorski]

nie weźrzałby na co (starop.) — nie spojrzałby na co; ani spojrzałby na co. [przypis edytorski]